बरसीम चारा लागवड: हेक्टरी ६०० ते ८०० क्विंटल हिरवा चारा देणारे बहुकापणी पीक

यंदा पावसाची परिस्थिती अनेक भागांत बदलती राहिल्याने आगामी काळात चारा टंचाईची शक्यता निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे रब्बी हंगामात हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता वाढवण्यासाठी योग्य चारा पिकांची निवड करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. अशा परिस्थितीत बरसीम हे कमी खर्चात चांगले उत्पादन देणारे आणि अनेक वेळा कापणी करता येणारे चारा पीक ठरू शकते. Agrowonच्या माहितीनुसार, बरसीम हे कमी कालावधीत कापणीला येणारे, बहुकापणी आणि पौष्टिक चारा देणारे पीक आहे.

बरसीम पीक का ठरते फायदेशीर?

बरसीम हे रब्बी हंगामातील प्रमुख द्विदलवर्गीय चारा पीक आहे. या पिकाचा चारा पालेदार, लुसलुशीत आणि जनावरांना रुचकर असल्याचे कृषीविषयक माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. बरसीमच्या चाऱ्यामध्ये प्रथिनांचे प्रमाणही चांगले असल्याने दुग्ध व्यवसायासाठी हे महत्त्वाचे पीक मानले जाते. उपलब्ध माहितीनुसार, चाऱ्यामध्ये साधारण १६ ते १८ टक्के प्रथिने आढळतात. Agrowon - Agriculture News

विशेष म्हणजे बरसीमची ४ ते ५ कापण्या घेता येतात. त्यामुळे एकदाच पेरणी करून दीर्घ कालावधीसाठी हिरवा चारा उपलब्ध करून घेण्याची संधी मिळते. 

कोणत्या जमिनीत बरसीम चांगले येते?

बरसीमसाठी मध्यम ते भारी आणि पाण्याचा चांगला निचरा होणारी जमीन योग्य मानली जाते. काळी, कसदार व गाळाची जमीन या पिकासाठी चांगली ठरू शकते. मात्र, आम्लयुक्त तसेच पाणी साचून राहणाऱ्या जमिनीत बरसीमची वाढ चांगली होत नाही. Agrowon - Agriculture News

हे पीक थंड व कोरड्या हवामानात चांगले वाढते. थंडीचा कालावधी चांगला राहिल्यास कापण्यांची संख्या आणि उत्पादनावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. 

बरसीमची पेरणी कधी करावी?

उपलब्ध कृषी माहितीनुसार, बरसीमची पेरणी साधारण ऑक्टोबरच्या तिसऱ्या आठवड्यापासून नोव्हेंबरच्या दुसऱ्या आठवड्यापर्यंत करता येते. पेरणीमध्ये जास्त उशीर झाल्यास कापण्यांची संख्या आणि उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. Agrowon - Agriculture News

बरसीमच्या वरदान आणि मेस्कावी यांसारख्या जातींचा उल्लेख उपलब्ध स्रोतांमध्ये करण्यात आला आहे. स्थानिक हवामान, जमीन आणि पाण्याची उपलब्धता लक्षात घेऊन योग्य वाणाची निवड करणे महत्त्वाचे आहे. 

पहिली कापणी कधी करावी?

बरसीमची पहिली कापणी साधारण पेरणीनंतर ४५ ते ५० दिवसांनी करता येते. त्यानंतर साधारण २१ ते ३० दिवसांच्या अंतराने पुढील कापण्या घेता येतात. योग्य व्यवस्थापन केल्यास ४ ते ५ कापण्यांमधून हेक्टरी ६०० ते ८०० क्विंटलपर्यंत हिरवा चारा मिळू शकतो, अशी माहिती Agrowonच्या कृषी स्रोतांमध्ये दिली आहे. 

पशुपालकांसाठी महत्त्वाचा पर्याय

दुग्ध व्यवसायात वर्षभर हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता राखणे महत्त्वाचे असते. त्यामुळे रब्बी हंगामात बरसीमसारख्या बहुकापणी चारा पिकाची लागवड केल्यास चारा नियोजनाला मदत होऊ शकते. मात्र, जनावरांच्या गरजेनुसार हिरवा चारा, कोरडा चारा आणि इतर खाद्य घटकांचा संतुलित आहार ठेवणे आवश्यक आहे.

यंदाच्या बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर चारा टंचाई टाळण्यासाठी शेतकऱ्यांनी रब्बी हंगामातील चारा पिकांचे नियोजन आधीपासून करणे फायदेशीर ठरू शकते.