वाळलेल्या चाऱ्याला युरियाची प्रक्रिया; जनावरांसाठी चाऱ्याची पौष्टिकता वाढवण्याचा पर्याय

यंदा अनेक भागांत पावसाची कमतरता जाणवल्यामुळे काही पिकांना अपेक्षित उत्पादन मिळाले नाही. मात्र, अशा पिकांपासून तयार झालेला वाळलेला अवशेष जनावरांसाठी चारा म्हणून उपयोगात आणता येऊ शकतो. मात्र, वाळलेल्या चाऱ्यामध्ये जनावरांना आवश्यक असलेली पोषक तत्त्वे कमी असू शकतात, त्यामुळे त्याचा परिणाम जनावरांच्या वाढीवर, दूध उत्पादनावर आणि प्रजनन क्षमतेवर होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत वाळलेल्या चाऱ्यावर युरियाची प्रक्रिया करण्याचा पर्याय सांगितला जात आहे.

वाळलेल्या चाऱ्याची समस्या काय?

पावसाअभावी किंवा इतर कारणांमुळे शेतातील काही पिके पूर्ण क्षमतेने विकसित होत नाहीत. अशा पिकांपासून मिळणारा वाळलेला भाग जनावरांच्या आहारात वापरला जाऊ शकतो. मात्र, केवळ अशा चाऱ्यावर अवलंबून राहिल्यास जनावरांना आवश्यक पोषण पुरेसे मिळेलच असे नाही.

विशेषतः दुधाळ जनावरे, वाढणारी जनावरे आणि प्रजननासाठी ठेवलेल्या पशुधनासाठी संतुलित आहार महत्त्वाचा असतो. त्यामुळे उपलब्ध वाळलेल्या चाऱ्याचा अधिक चांगल्या पद्धतीने उपयोग करण्यासाठी चारा प्रक्रिया हा एक पर्याय ठरू शकतो.

युरिया प्रक्रियेचा काय उद्देश आहे?

Agrowonच्या माहितीनुसार, युरियाची प्रक्रिया वाळलेल्या चाऱ्याची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी वापरली जाते. ही प्रक्रिया तुलनेने कमी खर्चात आणि शेतकरी पातळीवर करता येण्यासारखी असल्याचे स्रोतामध्ये नमूद आहे. प्रक्रिया केलेला चारा जनावरांच्या आहारासाठी अधिक उपयुक्त ठरू शकतो. 

या प्रक्रियेचा मुख्य उद्देश म्हणजे कमी दर्जाच्या वाळलेल्या चाऱ्याचा उपलब्ध स्रोत म्हणून अधिक प्रभावी उपयोग करणे. त्यामुळे चाऱ्याची कमतरता असलेल्या परिस्थितीत पशुपालकांना काही प्रमाणात मदत होऊ शकते.

चारा साठवणुकीकडेही लक्ष द्या

वाळलेल्या चाऱ्यावर प्रक्रिया केल्यानंतर त्याची योग्य पद्धतीने साठवणूक करणे महत्त्वाचे आहे. चारा ओलावा, पाऊस किंवा दूषित घटकांच्या संपर्कात आल्यास त्याची गुणवत्ता प्रभावित होऊ शकते.

युरियासारख्या पदार्थाचा वापर करताना योग्य प्रमाण, प्रक्रिया पद्धत, साठवण कालावधी आणि जनावरांना देण्याची पद्धत याबाबत पशुवैद्यकीय अधिकारी किंवा कृषी-पशुधन तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. चुकीच्या पद्धतीने प्रक्रिया केलेला चारा जनावरांना देणे टाळावे.

पशुपालकांसाठी महत्त्वाचा पर्याय

दुष्काळसदृश परिस्थितीत हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता कमी होऊ शकते. अशावेळी उपलब्ध वाळलेल्या पिकांचा चारा म्हणून योग्य उपयोग करणे पशुपालकांसाठी महत्त्वाचे ठरते. युरिया प्रक्रिया ही अशा वाळलेल्या चाऱ्याची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी वापरली जाणारी पद्धत म्हणून Agrowonने मांडली आहे. Agrowon - Agriculture News

मात्र, जनावरांच्या आहारात केवळ प्रक्रिया केलेल्या चाऱ्यावर अवलंबून न राहता संतुलित आहार, पुरेसे पाणी आणि जनावरांच्या गरजेनुसार इतर खाद्य घटक यांचे नियोजन करणे आवश्यक आहे.

चाऱ्याचा योग्य वापर ठरेल फायदेशीर

पावसाची कमतरता आणि चाऱ्याची संभाव्य टंचाई लक्षात घेता उपलब्ध संसाधनांचा योग्य वापर करणे पशुपालकांसाठी महत्त्वाचे आहे. वाळलेल्या पिकांपासून मिळणारा चारा फेकून न देता त्याची गुणवत्ता आणि सुरक्षितता लक्षात घेऊन योग्य व्यवस्थापन केल्यास पशुधनासाठी त्याचा उपयोग करता येऊ शकतो.

युरिया प्रक्रिया कशी करावी, त्यासाठी कोणती सामग्री लागते आणि प्रक्रिया केलेला चारा किती काळ साठवता येतो, याबाबत Agrowonच्या संबंधित व्हिडिओमध्ये माहिती दिली आहे.