महाराष्ट्रात मान्सूनला मोठा ब्रेक! उपग्रह चित्रांमध्ये काय दिसले? मान्सून पुन्हा कधी सक्रिय होणार?

जून महिना सुरू होताच शेतकरी आणि नागरिकांना मान्सूनच्या पावसाची मोठी अपेक्षा असते. मात्र यंदा महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांमध्ये मान्सूनच्या प्रगतीला अचानक ब्रेक लागल्याचे चित्र दिसत आहे. उपग्रह चित्रांमध्ये (Satellite Images) मान्सूनचे ढग कमकुवत झाल्याचे दिसून आले असून त्यामुळे पावसाची प्रतीक्षा आणखी वाढली आहे.

उपग्रह चित्रांमध्ये नेमके काय दिसले?

हवामान तज्ज्ञांनी अभ्यासलेल्या ताज्या उपग्रह चित्रांनुसार भारताच्या बहुतांश भागावर मान्सूनशी संबंधित दाट ढगांची रचना कमकुवत झालेली दिसत आहे. काही भागांमध्ये आकाश स्वच्छ दिसत असून मान्सूनची सक्रियता कमी झाल्याचे संकेत मिळत आहेत. त्यामुळे अनेकांना मान्सूनची वाटचाल थांबली की काय अशी चिंता वाटू लागली आहे.

हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, वातावरणातील वाऱ्यांच्या दिशेत झालेल्या बदलांमुळे आणि समुद्रावरील प्रणाली कमकुवत झाल्यामुळे मान्सूनची गती मंदावली आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये अपेक्षित पाऊस अद्याप झाला नाही.

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांची वाढती चिंता

खरीप हंगामाच्या सुरुवातीला शेतकरी पेरणीसाठी पावसाची वाट पाहत आहेत. अनेक ठिकाणी प्राथमिक मशागतीची कामे पूर्ण झाली असली तरी पुरेशा पावसाअभावी पेरणी पुढे ढकलावी लागत आहे. विशेषतः मराठवाडा, विदर्भ आणि उत्तर महाराष्ट्रातील शेतकरी मान्सून सक्रिय होण्याची प्रतीक्षा करत आहेत.

कृषी तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना घाईघाईने पेरणी न करण्याचा सल्ला दिला आहे. सुरुवातीचा हलका पाऊस पडल्यावर लगेच पेरणी केल्यास पुढे पाऊस खंडित झाल्यास उगवण आणि पीक वाढीवर परिणाम होऊ शकतो.

मान्सून पुन्हा कधी सक्रिय होणार?

ज्येष्ठ हवामान तज्ज्ञांच्या मते, सध्या निर्माण झालेली मान्सूनमधील विश्रांती (Monsoon Break) कायमस्वरूपी नसून तात्पुरती आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार 18 जूननंतर वातावरणात पुन्हा अनुकूल बदल होण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर महाराष्ट्रासह मध्य भारत आणि दक्षिण भारतात मान्सूनची सक्रियता वाढू शकते.

काही भागांमध्ये 20 जूननंतर पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे जूनच्या तिसऱ्या आणि चौथ्या आठवड्यात चांगल्या पावसाची अपेक्षा निर्माण झाली आहे.

IMD चा ताजा अंदाज काय सांगतो?

भारतीय हवामान विभागाच्या माहितीनुसार नैऋत्य मान्सूनची प्रगती देशाच्या विविध भागांत सुरू आहे. 15 जूनपर्यंत मान्सूनने आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, ओडिशा, बिहार आणि पश्चिम बंगालच्या आणखी काही भागांमध्ये प्रगती केली आहे. पुढील काही दिवसांत मान्सूनसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता हवामान विभागाने व्यक्त केली आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला

• पुरेसा आणि सलग पाऊस होईपर्यंत मोठ्या प्रमाणावर पेरणी टाळावी.
• बियाणे व खतांची तयारी ठेवावी.
• हवामान खात्याचे अधिकृत अंदाज नियमित तपासावेत.
• पावसाचा स्थिर अंदाज मिळाल्यानंतरच खरीप पिकांची पेरणी करावी.
• शेतातील ओलावा जपण्यासाठी मशागत उपाययोजना कराव्यात.

महाराष्ट्रात मान्सूनच्या प्रगतीला सध्या तात्पुरता ब्रेक लागल्याचे उपग्रह चित्रांमधून स्पष्ट झाले आहे. मात्र हवामान तज्ज्ञ आणि IMD यांच्या अंदाजानुसार ही परिस्थिती कायम राहणार नसून जूनच्या उत्तरार्धात मान्सून पुन्हा सक्रिय होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी घाई न करता हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊनच पेरणीचे नियोजन करणे आवश्यक आहे. योग्य वेळी घेतलेला निर्णयच खरीप हंगाम यशस्वी करण्यास मदत करेल.