पिके शेतात असतानाच पंचनामे करा! राज्यातील 83 तालुक्यांत 20 दिवसांहून अधिक पावसाचा खंड

महाराष्ट्रातील खरीप हंगामावर पावसाच्या दीर्घ खंडाचे संकट निर्माण झाले आहे. राज्यातील 19 जिल्ह्यांमधील 83 तालुक्यांत 20 दिवसांहून अधिक काळ पावसाचा खंड पडल्याने खरीप पिके धोक्यात आली आहेत. काही भागांत पिके वाया जाण्याची चिन्हे दिसत असून शेतकऱ्यांमध्ये चिंता वाढली आहे.

या पार्श्वभूमीवर कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी पिके शेतात असतानाच तातडीने पंचनामे करून नुकसानभरपाईची प्रक्रिया सुरू करण्याची मागणी केली आहे.

पिके शेतात असतानाच पंचनामे करण्याची मागणी

मंत्रिमंडळ बैठकीत कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी पीकविमा कंपन्यांनी तातडीने परिस्थितीचा आढावा घ्यावा आणि पिकांचे पंचनामे करावेत, अशी मागणी केली.

पिके शेतात असतानाच पंचनामे झाले नाहीत तर नंतर पिके करपल्यास किंवा नष्ट झाल्यास पंचनामे करण्यात अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे पीकविमा कंपन्यांना तातडीने आवश्यक निर्देश देण्यात यावेत, अशी मागणी करण्यात आली.

यावर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी संबंधित कंपन्यांना याबाबत तातडीने पत्र देण्यात येईल, असे सांगितल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

पीक कापणी प्रयोगाबाबतही चिंता

कृषिमंत्री भरणे यांनी पीक कापणी प्रयोगांबाबतही चिंता व्यक्त केली आहे. पिके पूर्णपणे पक्व होण्यापूर्वीच पाण्याच्या ताणामुळे करपण्याची शक्यता असल्याने आवश्यक त्या ठिकाणी वेळेत पीक कापणी प्रयोग करण्यात यावेत, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

काही ठिकाणी पीक शेतात उपलब्ध नसल्याचे कारण देऊन पीक कापणी प्रयोग न केल्यास शेतकऱ्यांचे नुकसान होऊ शकते. त्यामुळे कंपन्यांना वेळेत स्पष्ट सूचना देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.

19 जिल्ह्यांमध्ये पावसाचा मोठा खंड

कृषी विभागाच्या आकडेवारीनुसार 2.5 मिलिमीटरपेक्षा कमी पाऊस झालेला कालावधी पावसाचा खंड म्हणून ग्राह्य धरण्यात आला आहे.

राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये 20 ते 38 दिवसांपर्यंत पावसाचा खंड पडल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

30 दिवसांपेक्षा अधिक पावसाचा खंड असलेले जिल्हे

खालील 11 जिल्ह्यांमध्ये 30 दिवसांपेक्षा अधिक काळ पावसाचा खंड असल्याची माहिती देण्यात आली आहे:

• अहिल्यानगर – 38 दिवस
• पुणे – 38 दिवस
• बुलडाणा – 37 दिवस
• नाशिक – 37 दिवस
• सांगली – 37 दिवस
• सातारा – 37 दिवस
• बीड – 34 दिवस
• छत्रपती संभाजीनगर – 34 दिवस
• धाराशिव – 34 दिवस
• सोलापूर – 34 दिवस
• परभणी – 30 दिवस

25 ते 30 दिवसांचा पावसाचा खंड

या जिल्ह्यांमध्ये 25 दिवसांपेक्षा अधिक काळ पावसाचा खंड असल्याची माहिती आहे:

• धुळे – 26 दिवस
• जळगाव – 26 दिवस
• जालना – 26 दिवस

20 ते 25 दिवसांचा पावसाचा खंड

• अकोला – 23 दिवस
• वाशीम – 23 दिवस
• अमरावती – 22 दिवस
• वर्धा – 21 दिवस
• नागपूर – 20 दिवस

कोणत्या तालुक्यांमध्ये सर्वाधिक पावसाचा खंड?

तालुकानिहाय आकडेवारीनुसार काही भागांत पावसाचा खंड अत्यंत दीर्घकाळ राहिला आहे.

38 दिवसांचा खंड

• अहिल्यानगर – कर्जत
• पुणे – शिरूर

37 दिवसांचा खंड

• बुलडाणा – खामगाव
• नाशिक – नांदगाव, येवला
• पुणे – बारामती, दौंड, पुरंदर
• सांगली – आटपाडी
• सातारा – फलटण, माण

35 दिवसांचा खंड

• अहिल्यानगर – संगमनेर
• नाशिक – देवळाली, कळवण

34 दिवसांचा खंड

• अहिल्यानगर – शेवगाव
• बीड – गेवराई
• छत्रपती संभाजीनगर – पैठण
• धाराशिव – परांडा
• पुणे – इंदापूर
• सोलापूर – माळशिरस

33 दिवसांचा खंड

• सोलापूर – सांगोला

31 दिवसांचा खंड

• सोलापूर – बार्शी, मोहोळ

शेतकरी चिंतेत; खरीप पिकांवर पाण्याचा ताण

दीर्घकाळ पाऊस न झाल्यामुळे जमिनीतील ओलावा कमी होण्याची शक्यता आहे. खरीप पिकांच्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यात पावसाचा खंड पडल्याने पिकांवर पाण्याचा ताण येऊ शकतो.

विशेषतः हलक्या जमिनीतील पिकांवर याचा परिणाम अधिक जाणवण्याची शक्यता आहे. अनेक भागांमध्ये पिके करपण्याची किंवा उत्पादनात घट होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

दिलेल्या माहितीनुसार, 13 सप्टेंबरपासून काही भागांत पावसाचा अंदाज असल्याने शेतकऱ्यांना काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र पाऊस नेमका कुठे आणि किती प्रमाणात होतो, याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना: ई-पीक पाहणी करून घ्या

पावसाच्या अनिश्चित परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी आपल्या पिकांची ई-पीक पाहणी वेळेत करून घेणे महत्त्वाचे आहे.

पिकांची नोंद अद्ययावत असल्यास भविष्यात नुकसान झाल्यास आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी मदत होऊ शकते. तसेच विविध कृषी शासकीय योजना आणि अनुदानाचा लाभ घेण्यासाठीही पीक नोंदी महत्त्वाच्या ठरू शकतात.

शेतकऱ्यांनी काय करावे?

🌾 आपल्या पिकाची ई-पीक पाहणी करून घ्यावी.

📱 पिकाची नोंद आणि आवश्यक माहिती वेळेत तपासावी.

🌱 पिकांमध्ये पाण्याच्या ताणाची परिस्थिती असल्यास स्थानिक कृषी विभागाच्या संपर्कात राहावे.

📋 पीकविमा आणि नुकसानभरपाईसंबंधी अधिकृत सूचना लक्षात ठेवाव्यात.

💧 पुढील पावसाच्या परिस्थितीवर लक्ष ठेवावे.

निष्कर्ष

राज्यातील 83 तालुक्यांमध्ये 20 दिवसांहून अधिक काळ पावसाचा खंड पडल्याने खरीप हंगामाबाबत चिंता वाढली आहे. अनेक भागांत पिकांवर पाण्याचा ताण निर्माण होण्याची शक्यता आहे.

या पार्श्वभूमीवर पिके शेतात असतानाच पंचनामे करावेत आणि पीकविमा कंपन्यांनी आवश्यक कार्यवाही तातडीने करावी, अशी मागणी कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी केली आहे.

शेतकरी बांधवांनी आपल्या पिकांची ई-पीक पाहणी वेळेत पूर्ण करून ठेवावी आणि नुकसान, पीकविमा व शासकीय योजनांबाबत अधिकृत सूचनांवर लक्ष ठेवावे.