महाराष्ट्र शेतकरी कर्जमाफी योजना २०२६: तिसरी यादी जाहीर, ३ लाख ५१ हजार १९२ शेतकऱ्यांचा समावेश

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. राज्य सरकारने ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६’ अंतर्गत पात्र लाभार्थी शेतकऱ्यांची तिसरी यादी १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी जाहीर केली आहे. या यादीत ३ लाख ५१ हजार १९२ पात्र शेतकऱ्यांचा समावेश असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

या यादीत नाव असलेल्या शेतकऱ्यांनी आपल्या कर्जखात्याची थकबाकी तपासून जवळच्या आपले सेवा केंद्रावर आधार प्रमाणीकरणाची प्रक्रिया पूर्ण करून घ्यावी, असे आवाहन राज्याचे सहकारमंत्री बाबासाहेब पाटील यांनी केले आहे.

शेतकरी कर्जमाफीची तिसरी यादी जाहीर

राज्य सरकारच्या शेतकरी कर्जमुक्ती योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ देण्याची प्रक्रिया सुरू आहे. तिसऱ्या यादीमध्ये समावेश झालेल्या शेतकऱ्यांच्या जिल्हानिहाय याद्या संबंधित बँक शाखा, विकास संस्था आणि ग्रामपंचायतींमध्ये प्रसिद्ध करण्यात आल्या आहेत.

शेतकऱ्यांनी या यादीत आपले नाव तपासावे. नाव समाविष्ट असल्यास संबंधित बँकेकडून कर्जखात्यावरील थकबाकीची खातरजमा करून घ्यावी आणि आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करावे. आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर मंजूर कर्जमुक्तीची रक्कम संबंधित शेतकऱ्याच्या कर्जखात्यावर जमा करण्यात येईल.

कोणत्या कर्जांना मिळणार कर्जमाफीचा लाभ?

दिलेल्या माहितीनुसार, या योजनेअंतर्गत १ एप्रिल २०१९ ते ३१ मार्च २०२५ या कालावधीत वितरित झालेल्या पात्र पीककर्जांचा विचार करण्यात येत आहे.

३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत थकीत असलेले आणि ३१ मार्च २०२६ पर्यंत परतफेड न झालेले पात्र पीककर्ज या योजनेच्या निकषांनुसार कर्जमुक्तीसाठी विचारात घेतले जाणार आहे. तसेच पुनर्गठित आणि फेरपुनर्गठित कर्जांसाठी २ लाख रुपयांपर्यंतची मर्यादा नमूद करण्यात आली आहे.

मात्र, प्रत्येक शेतकऱ्याची पात्रता आणि कर्जखात्याची स्थिती संबंधित बँक व योजनेच्या अधिकृत निकषांनुसार तपासली जाणे आवश्यक आहे.

विभागनिहाय किती शेतकऱ्यांचा समावेश?

तिसऱ्या यादीतील विभागनिहाय शेतकऱ्यांची संख्या पुढीलप्रमाणे आहे.

• छत्रपती संभाजीनगर विभाग: २ लाख ६ हजार ४५० शेतकरी

• अमरावती विभाग: ८५ हजार ७६ शेतकरी

• नागपूर विभाग: ३० हजार ७३८ शेतकरी

• नाशिक विभाग: १४ हजार २४४ शेतकरी

• पुणे विभाग: ११ हजार ९२८ शेतकरी

• कोकण विभाग: २ हजार ७५६ शेतकरी

दिलेल्या आकडेवारीनुसार, छत्रपती संभाजीनगर विभागात सर्वाधिक शेतकऱ्यांचा समावेश आहे. त्यानंतर अमरावती आणि नागपूर विभागांचा क्रमांक लागतो.

कर्जमाफीची यादी कुठे तपासायची?

पात्र शेतकऱ्यांनी आपले नाव तपासण्यासाठी संबंधित बँक शाखा, गावातील विकास संस्था किंवा ग्रामपंचायतीमध्ये प्रसिद्ध केलेली जिल्हानिहाय यादी पाहावी.

यादीत नाव आढळल्यास जवळच्या आपले सेवा केंद्रावर जाऊन आधार प्रमाणीकरणाची प्रक्रिया पूर्ण करावी. त्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत, याची माहिती संबंधित बँक किंवा अधिकृत सेवा केंद्राकडून घ्यावी.

शेतकऱ्यांनी अनोळखी वेबसाइट किंवा लिंकवर आधार क्रमांक, बँक खात्याची माहिती अथवा OTP शेअर करू नये.

कर्जखात्याची थकबाकी तपासणे महत्त्वाचे

यादीतील शेतकऱ्यांच्या कर्जखात्याची थकबाकी ३१ मार्च २०२६ रोजीच्या स्थितीनुसार नमूद करण्यात आल्याची माहिती आहे. तसेच १ एप्रिल २०२६ पासूनचे पुढील व्याज आणि इतर खर्च माफ केले जाणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

काही राष्ट्रीयीकृत व व्यापारी बँकांच्या यादीतील शेतकऱ्यांची थकबाकी २ लाख रुपयांपेक्षा अधिक असली, तरी शासनाच्या ‘हेअर कट’ धोरणानुसार संबंधित कर्जे पूर्णपणे निरंक करण्याबाबत तरतूद नमूद करण्यात आली आहे.

त्यामुळे शेतकऱ्यांनी स्वतःच्या कर्जखात्याची स्थिती बँकेकडून तपासून घ्यावी. केवळ यादीत नाव असल्याच्या आधारे कर्जखाते पूर्णपणे बंद झाल्याचे गृहीत धरू नये.

लाभार्थी शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्यास काय?

योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थी शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्यास त्यांच्या वारसांना लाभ देण्याचा निर्णय घेण्यात आल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

तसेच वयस्कर लाभार्थी आणि बोटांचे ठसे नोंदवण्यात अडचण येणाऱ्या व्यक्तींसाठीही प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. या संदर्भात १९ ऑगस्ट २०२६ रोजी मानक कार्यप्रणाली (SOP) जारी करण्यात आल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे.

अशा प्रकरणांमध्ये संबंधित बँक किंवा अधिकृत सेवा केंद्राशी संपर्क साधून आवश्यक कागदपत्रे आणि पर्यायी प्रमाणीकरण प्रक्रियेची माहिती घ्यावी.

आतापर्यंत किती कर्जखात्यांची माहिती अपलोड झाली?

सहकारमंत्र्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, बँकांनी योजनेच्या पोर्टलवर एकूण ३१.१७ लाख थकीत कर्जखात्यांची माहिती अपलोड केली आहे.

आतापर्यंत एकूण २४.६७ लाख लाभार्थी शेतकऱ्यांच्या याद्या आधार प्रमाणीकरणासाठी प्रसिद्ध करण्यात आल्या आहेत. या योजनेची अंमलबजावणी ऑनलाइन संगणकीय प्रणालीद्वारे केली जात असून, त्यासाठी महाआयटीची नियुक्ती करण्यात आल्याचेही सांगण्यात आले आहे.

शेतकऱ्यांनी आता काय करावे?

कर्जमाफीच्या तिसऱ्या यादीत नाव असलेल्या शेतकऱ्यांनी पुढील बाबी पूर्ण कराव्यात:

1. बँक शाखा, विकास संस्था किंवा ग्रामपंचायतीमध्ये आपले नाव तपासावे.

2. ३१ मार्च २०२६ रोजीची कर्जथकबाकी बँकेकडून पडताळून घ्यावी.

3. जवळच्या आपले सेवा केंद्रावर आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करावे.

4. आवश्यक कागदपत्रांबाबत अधिकृत माहिती घ्यावी.

5. कर्जमुक्तीचा लाभ मंजूर झाला आहे का आणि खात्याची स्थिती काय आहे, हे बँकेकडून जाणून घ्यावे.