रत्नागिरीतील आंबा, काजू, नारळ व सुपारीसाठी हवामान आधारित फळपीक विमा योजना; जाणून घ्या अंतिम मुदत, हप्ता व विमा संरक्षण

रत्नागिरी | कृषी विभाग अपडेट

रत्नागिरी जिल्ह्यात बदलत्या हवामानामुळे फळपिकांच्या उत्पादनावर मोठा परिणाम होऊ शकतो. अवकाळी पाऊस, अतिवृष्टी, कमी-जास्त तापमान, जोरदार वारे आणि इतर हवामानातील बदलांमुळे शेतकऱ्यांना आर्थिक नुकसान सहन करावे लागू शकते. हे नुकसान कमी करण्यासाठी कृषी विभागामार्फत पुनर्रचित हवामान आधारित फळपीक विमा योजना राबविण्यात येत आहे.

सन 2026-27 मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यात आंबा व काजूसोबत नारळ आणि सुपारी या फळपिकांचाही योजनेत समावेश करण्यात आला आहे. शेतकऱ्यांनी अंतिम मुदतीची वाट न पाहता लवकरात लवकर फळपिकांचा विमा काढावा, असे आवाहन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी रत्नागिरी यांनी केले आहे.

कोणत्या फळपिकांना विमा संरक्षण?

रत्नागिरी जिल्ह्यात या योजनेअंतर्गत खालील चार फळपिकांचा समावेश करण्यात आला आहे:

• आंबा
• काजू
• नारळ
• सुपारी

आंबा व काजू पिकांसाठी 83 महसूल मंडळे, नारळासाठी 53 महसूल मंडळे, तर सुपारीसाठी 23 महसूल मंडळे अधिसूचित करण्यात आली आहेत.

आंबा आणि काजू फळबागांसाठी फळपिकाचे वय किमान 5 वर्षे असणे आवश्यक आहे.

शेतकऱ्यांना किती विमा संरक्षण मिळणार?

विशेष म्हणजे, आंबा पिकासाठी यापूर्वीच्या ₹13,600 प्रति हेक्टर शेतकरी विमा हप्त्याऐवजी यावर्षी ₹8,500 प्रति हेक्टर हप्ता निश्चित करण्यात आला आहे.

विमा काढण्याची अंतिम मुदत

शेतकऱ्यांनी खालील अंतिम मुदतीपूर्वी विमा योजनेत सहभागी होणे आवश्यक आहे:

🥭 आंबा आणि काजू

अंतिम मुदत – 30 नोव्हेंबर 2026

🥥 नारळ आणि सुपारी

अंतिम मुदत – 31 ऑक्टोबर 2026

विमा पोर्टलवर आंबिया बहारासाठी सहभाग नोंदणी 2 ऑक्टोबर 2026 पासून सुरू करण्यात आली आहे.

कोणते शेतकरी सहभागी होऊ शकतात?

योजनेत कर्जदार आणि बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांना सहभाग ऐच्छिक आहे.

तसेच केवळ खातेदार शेतकरीच नव्हे, तर कुळ किंवा भाडेपट्ट्याने शेती करणारे शेतकरी देखील या योजनेत सहभागी होऊ शकतात.

भाडेपट्ट्याने शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना नोंदणीकृत भाडेकरार पिक विमा संकेतस्थळावर अपलोड करणे आवश्यक आहे.

एका शेतकऱ्याला अधिसूचित फळपिकांसाठी किमान 0.10 हेक्टर ते कमाल 4 हेक्टर क्षेत्रासाठी विमा नोंदणी करता येईल.

विमा योजनेसाठी कोणत्या गोष्टी आवश्यक?

विमा योजनेत सहभागी होण्यासाठी काही बाबी अनिवार्य करण्यात आल्या आहेत.

• Agristack अंतर्गत Farmer ID असणे आवश्यक.
• ई-पिक पाहणी DCS मोबाईल ॲप्लिकेशनमध्ये फळपिकाची नोंद करणे आवश्यक.
• विमा अर्जासोबत फळबागेचा Geo Tagging असलेला फोटो विमा पोर्टलवर अपलोड करणे अनिवार्य आहे.

विमा हप्ता कुठे भरायचा?

शेतकरी विमा हप्ता खालील माध्यमातून भरू शकतात:

• आपले सरकार सेवा केंद्र (CSC)
• संबंधित बँक
• अधिकृत पिक विमा पोर्टलवर ऑनलाइन पद्धतीने

शेतकऱ्यांनी विमा अर्ज भरताना सर्व आवश्यक कागदपत्रे आणि फळपिकाची नोंद व्यवस्थित असल्याची खात्री करावी.

कोणत्या हवामान धोक्यांपासून विमा संरक्षण?

योजनेमध्ये अधिसूचित महसूल मंडळांमध्ये असलेल्या स्वयंचलित हवामान केंद्रांद्वारे पर्जन्यमान, तापमान, वाऱ्याचा वेग, आर्द्रता इत्यादी हवामानाची माहिती नोंदवली जाते.

शासनाने निश्चित केलेल्या कालावधीत संबंधित हवामान धोका निर्माण झाल्यास आणि निर्धारित निकष पूर्ण झाल्यास विमा भरपाई लागू होऊ शकते.

आंबा पिकासाठी प्रमुख हवामान धोके

• कमी तापमान
• जास्त तापमान
• जोरदार वारे
• जास्त पाऊस
• इतर निर्धारित हवामान धोके

काजू पिकासाठी

• कमी तापमान
• गारपीट
• निर्धारित कालावधीतील हवामान धोके

नारळ व सुपारीसाठी

• जोरदार वारे
• जास्त तापमान
• जास्त पाऊस
• जास्त आर्द्रता
• कमी पाऊस

महत्त्वाचे: हवामानामुळे नुकसान झाल्यास संबंधित अटींनुसार 72 तासांच्या आत विमा कंपनी किंवा कृषी विभागाकडे नुकसान कळवणे आवश्यक असू शकते.

रत्नागिरी जिल्ह्यात कोणती विमा कंपनी योजना राबवत आहे?

रत्नागिरी जिल्ह्यासाठी ही योजना बजाज जनरल इन्शुरन्स कंपनी मार्फत राबविण्यात येत आहे.

जिल्हा प्रतिनिधी म्हणून प्रसिद्धीपत्रकात प्रतिकेश शिगवण यांचा संपर्क क्रमांक 9881967233 देण्यात आला आहे.

शेतकऱ्यांनी काय काळजी घ्यावी?

फळपीक विमा काढताना शेतकऱ्यांनी अंतिम मुदतीपर्यंत थांबू नये. विशेषतः नारळ आणि सुपारीसाठी अंतिम तारीख 31 ऑक्टोबर 2026, तर आंबा आणि काजूसाठी 30 नोव्हेंबर 2026 आहे.

विमा काढण्यापूर्वी:

1. Farmer ID उपलब्ध आहे का ते तपासा.
2. ई-पिक पाहणीमध्ये फळपिकाची नोंद करा.
3. फळबागेचा Geo Tagging फोटो तयार ठेवा.
4. अधिसूचित महसूल मंडळात आपली फळबाग येते का ते तपासा.
5. विमा हप्ता भरल्यानंतर पावती/अर्जाची प्रत सुरक्षित ठेवा.
6. नुकसान झाल्यास निर्धारित कालावधीत संबंधित यंत्रणेला कळवा.