जनावरांसाठी बिनकाटेरी निवडुंग ठरतोय फायदेशीर! कमी पाण्यात मिळणार हिरवा चारा; जाणून घ्या लागवड आणि उपयोग

जनावरांसाठी बिनकाटेरी निवडुंग ठरतोय फायदेशीर! कमी पाण्यात मिळणार हिरवा चारा; जाणून घ्या लागवड आणि उपयोग
Avatar of Krushi Kranti Editorial Desk
Author: शेखर अप्पासाहेब भुजाडी

Published:

जनावरांसाठी बिनकाटेरी निवडुंग ठरतोय फायदेशीर! कमी पाण्यात मिळणार हिरवा चारा; जाणून घ्या लागवड आणि उपयोग

पाण्याची टंचाई आणि हिरव्या चाऱ्याचा वाढता खर्च यामुळे पशुपालकांसमोर जनावरांसाठी वर्षभर चारा उपलब्ध करण्याचे मोठे आव्हान असते. विशेषतः दुष्काळी आणि कमी पावसाच्या भागांत पारंपरिक चारा पिकांची लागवड करणे कठीण होते. अशा परिस्थितीत बिनकाटेरी निवडुंग (Spineless Cactus) हा हिरव्या चाऱ्याचा पर्यायी स्रोत म्हणून महत्त्वाचा ठरत आहे.

Agrowon च्या व्हिडिओमध्येही कमी पाण्यात वाढणाऱ्या या पिकाचे फायदे, त्यातील पोषक घटक, लागवड आणि जनावरांना चारा म्हणून देण्याची माहिती अधोरेखित करण्यात आली आहे.

 

बिनकाटेरी निवडुंगाची वैशिष्ट्ये काय?

बिनकाटेरी निवडुंगाचे शास्त्रीय नाव Opuntia ficus-indica आहे. हे पीक प्रामुख्याने कोरड्या आणि अर्धकोरड्या हवामानात चांगले वाढू शकते. याच्या जाड, मांसल खोडांमध्ये मोठ्या प्रमाणात पाणी साठवलेले असते. त्यामुळे कमी पाण्याच्या परिस्थितीतही या पिकाची वाढ होऊ शकते.

खडकाळ, मुरमाड आणि कमी सुपीक जमिनीतही योग्य व्यवस्थापन केल्यास याची लागवड करता येते. त्यामुळे महाराष्ट्रातील दुष्काळी भागांतील पशुपालकांसाठी हा पर्याय उपयुक्त ठरू शकतो.

 

जनावरांसाठी निवडुंगाचे फायदे

बिनकाटेरी निवडुंगामध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असते. यामध्ये काही खनिजे, जीवनसत्त्वे आणि ऊर्जा देणारे घटक उपलब्ध असतात. उन्हाळ्यात किंवा दुष्काळी परिस्थितीत हिरव्या चाऱ्याची कमतरता जाणवत असताना हा चारा पूरक स्रोत म्हणून वापरता येतो.

याचे महत्त्वाचे फायदे पुढीलप्रमाणे आहेत:

  • कमी पाण्यात हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता होऊ शकते.
  • दुष्काळी परिस्थितीत चाऱ्याचा पर्यायी स्रोत मिळतो.
  • जनावरांना ओलावा आणि ऊर्जा देणारे घटक मिळतात.
  • खडकाळ आणि मुरमाड जमिनीचा उपयोग करता येतो.
  • योग्य व्यवस्थापन केल्यास वर्षभर हिरवी जैववस्तू उपलब्ध होऊ शकते.
  •  

बिनकाटेरी निवडुंगाची लागवड कशी करावी?

या पिकाची लागवड प्रामुख्याने निरोगी आणि परिपक्व खोडांच्या भागांपासून म्हणजेच पॅड्सपासून केली जाते. लागवडीसाठी योग्य वाण निवडणे महत्त्वाचे आहे. लागवडीपूर्वी खोडांचे भाग सावलीत ठेवून त्यातील अतिरिक्त ओलावा कमी होऊ द्यावा. त्यानंतर कृषी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनानुसार लागवड करावी.

लागवडीच्या वेळी जमिनीची मशागत करून योग्य अंतरावर खड्डे तयार करावेत. कुजलेले शेणखत वापरून खोडांचा काही भाग जमिनीत रोवावा. सुरुवातीच्या काळात तण नियंत्रण आणि आवश्यकतेनुसार पाणी देण्याकडे लक्ष द्यावे. लागवडीच्या पद्धती आणि अंतरासाठी स्थानिक कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

 

जनावरांना चारा म्हणून कसा द्यावा?

निवडुंगाचे मांसल खोड कापून त्याचे लहान तुकडे करावेत. ते थेट मोठ्या प्रमाणात देण्याऐवजी कोरड्या चाऱ्यासोबत मिसळून पूरक खाद्य म्हणून द्यावे.

एक महत्त्वाची बाब म्हणजे निवडुंगामध्ये प्रथिने आणि तंतुमय घटक तुलनेने कमी असतात. त्यामुळे तो जनावरांचा संपूर्ण आहार होऊ शकत नाही. संतुलित आहारासाठी हिरवा चारा, सुका चारा आणि आवश्यक प्रथिनयुक्त खाद्य यांचा समावेश करणे गरजेचे आहे.

 

बिनकाटेरी निवडुंग हे कमी पाण्यात वाढणारे आणि दुष्काळी भागांसाठी उपयुक्त ठरू शकणारे पर्यायी चारा पीक आहे. महाराष्ट्रातील कमी पावसाच्या भागांत पशुपालकांनी या पिकाचा पर्याय अभ्यासू शकतात. मात्र, त्याची लागवड करताना योग्य वाण निवडणे आणि जनावरांना देताना संतुलित आहार राखणे आवश्यक आहे.

 

टीप: निवडुंगाचे प्रमाण, कापणीची वेळ आणि जनावरांच्या आहारातील समावेश हा पशूंचा प्रकार, वय आणि उत्पादनक्षमतेनुसार बदलतो. पशुवैद्यक किंवा पशुपोषण तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

For the latest agricultural news and information, add 8999625494 to your WhatsApp group.

Share