हिवाळ्यात पोल्ट्रीशेडचे व्यवस्थापन कसे करावे? कोंबड्यांचे आरोग्य आणि उत्पादन टिकवण्यासाठी महत्त्वाच्या टिप्स

हिवाळ्यात पोल्ट्रीशेडचे व्यवस्थापन कसे करावे? कोंबड्यांचे आरोग्य आणि उत्पादन टिकवण्यासाठी महत्त्वाच्या टिप्स
Avatar of Krushi Kranti Editorial Desk
Author: शेखर अप्पासाहेब भुजाडी

Published:

हिवाळ्यात पोल्ट्रीशेडचे व्यवस्थापन कसे करावे? कोंबड्यांचे आरोग्य आणि उत्पादन टिकवण्यासाठी महत्त्वाच्या टिप्स

हिवाळा सुरू झाला की तापमानात घट होते. याचा परिणाम केवळ माणसांवरच नाही, तर कोंबड्यांवरही होतो. विशेषतः लहान पिल्लांना थंडीचा जास्त त्रास होऊ शकतो. थंडीमुळे कोंबड्यांच्या खाद्य सेवनात, वजनवाढीत आणि अंडी उत्पादनात बदल होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे हिवाळ्यात पोल्ट्री फार्ममधील शेडचे योग्य व्यवस्थापन करणे महत्त्वाचे आहे.

 

१. थंड वाऱ्यापासून कोंबड्यांचे संरक्षण करा

हिवाळ्यात थंड वारे थेट शेडमध्ये येणार नाहीत याची काळजी घ्यावी. शेडच्या बाजूने गोणपाट किंवा योग्य पडदे लावून थंड वाऱ्याचा प्रवेश कमी करता येतो. मात्र, शेड पूर्णपणे बंद करू नये. दिवसा सूर्यप्रकाश आत येईल अशी व्यवस्था ठेवावी. रात्री थंडी वाढल्यास पडदे लावावेत; परंतु ताजी हवा येण्यासाठी वरच्या बाजूला पुरेशी जागा ठेवणे आवश्यक आहे.

 

२. शेडमध्ये योग्य वायुवीजन ठेवा

थंडीपासून संरक्षण करताना अनेकदा शेड पूर्ण बंद केले जाते. मात्र, त्यामुळे शेडमध्ये ओलावा आणि अमोनियासारख्या वायूंचे प्रमाण वाढू शकते. याचा कोंबड्यांच्या श्वसनसंस्थेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे शेडमध्ये ताजी हवा खेळती राहील याची काळजी घ्यावी. आवश्यकतेनुसार खिडक्या आणि एक्झॉस्ट फॅनचा वापर करावा.

 

३. लिटर कोरडे आणि स्वच्छ ठेवा

पोल्ट्रीशेडच्या जमिनीवर भाताची तूस, लाकडाचा भुसा किंवा इतर योग्य बेडिंग मटेरियल वापरता येते. यामुळे जमिनीतील थंडीचा परिणाम कमी होण्यास आणि ओलावा शोषण्यास मदत होते. लिटर नेहमी कोरडे ठेवावे. ओलसर किंवा चिकट झालेला भाग काढून त्याजागी नवीन कोरडे साहित्य टाकावे. नियमितपणे लिटर हलवून त्याची स्थिती तपासावी.

 

४. लहान पिल्लांसाठी तापमानाची काळजी घ्या

लहान पिल्लांना मोठ्या कोंबड्यांच्या तुलनेत अधिक उब आवश्यक असते. त्यामुळे ब्रूडर किंवा योग्य उष्णता देणाऱ्या साधनांची व्यवस्था करावी. पहिल्या आठवड्यात पिल्लांसाठी साधारण ३५ अंश सेल्सिअस तापमानाची आवश्यकता असू शकते. त्यानंतर वयानुसार तापमान हळूहळू कमी करावे. पिल्ले एकत्र गर्दी करून बसत असतील किंवा मोठ्याने आवाज करत असतील, तर त्यांना थंडी जाणवत असल्याचे संकेत असू शकतात.

 

५. खाद्य आणि पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन करा

थंडीच्या काळात शरीराचे तापमान टिकवण्यासाठी कोंबड्यांना ऊर्जेची गरज असते. त्यामुळे संतुलित आणि पौष्टिक खाद्य नियमित उपलब्ध करून द्यावे. खाद्याची गुणवत्ता आणि साठवणुकीकडे लक्ष द्यावे. तसेच थंडीमुळे पाणी पिण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्यामुळे स्वच्छ आणि योग्य तापमानाचे पाणी सतत उपलब्ध ठेवावे.

 

६. स्वच्छता आणि आरोग्य तपासणी महत्त्वाची

शेडमधील खाद्यपात्रे, पाण्याची भांडी आणि इतर उपकरणे नियमित स्वच्छ करावीत. उंदीर आणि कीटकांचा प्रादुर्भाव होऊ देऊ नये. कोंबड्यांच्या हालचाली, खाद्य सेवन आणि अंडी उत्पादनावर लक्ष ठेवावे. आजारी किंवा असामान्य लक्षणे दिसणाऱ्या पक्ष्यांसाठी पशुवैद्यकीय सल्ला घ्यावा. लसीकरणाचे वेळापत्रकही पशुवैद्यकांच्या मार्गदर्शनानुसार पाळावे.

 

हिवाळ्यात पोल्ट्री व्यवसायात चांगले उत्पादन टिकवण्यासाठी शेडचे तापमान, वायुवीजन, लिटर, खाद्य आणि पाणी यांचे योग्य व्यवस्थापन आवश्यक आहे. थंडीपासून संरक्षण करताना शेडमध्ये ताजी हवा खेळती ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. या बाबींकडे नियमित लक्ष दिल्यास कोंबड्यांचे आरोग्य चांगले राखण्यास आणि उत्पादनातील संभाव्य घट कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

 

टीप: पिल्लांचे तापमान, खाद्याचे प्रमाण आणि आरोग्य व्यवस्थापन हे पक्ष्यांचे वय व प्रकार यानुसार बदलू शकते. स्थानिक पशुवैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

For the latest agricultural news and information, add 8999625494 to your WhatsApp group.

Share