करडई पिकासाठी योग्य वाण कोणते? कोरडवाहू आणि बागायती क्षेत्रासाठी महत्त्वाची माहिती

रब्बी हंगामाची तयारी सुरू होत असताना शेतकऱ्यांसमोर कमी पाण्यात चांगले उत्पादन देणारे पीक कोणते घ्यावे? हा महत्त्वाचा प्रश्न असतो. विशेषतः दुष्काळजन्य किंवा कमी पाण्याच्या परिस्थितीत करडई हे एक महत्त्वाचे तेलबिया पीक मानले जाते. Agrowonच्या संबंधित व्हिडिओनुसार, करडई पीक अवर्षणाचा ताण सहन करण्याची क्षमता असलेले असून कोरडवाहू भागासाठी विचार करता येणारा पर्याय आहे. मात्र चांगल्या उत्पादनासाठी आपल्या जमिनीची स्थिती आणि उपलब्ध पाण्यानुसार योग्य वाणाची निवड करणे महत्त्वाचे आहे. 

करडई पीक कमी पाण्यात का महत्त्वाचे?

करडईच्या मुळांची वाढ जमिनीत खोलवर जाते. त्यामुळे जमिनीच्या खालच्या थरातील ओलावा आणि अन्नद्रव्यांचा उपयोग करण्यास पिकाला मदत होते. कमी पाण्याच्या परिस्थितीत तग धरण्याची क्षमता हे या पिकाचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. त्यामुळे रब्बी हंगामातील कोरडवाहू शेतीसाठी करडईचा विचार केला जातो. 

कोरडवाहू क्षेत्रासाठी कोणते वाण?

भीमा हा महाराष्ट्रातील कोरडवाहू क्षेत्रासाठी शिफारस केलेला वाण आहे. त्याचा पीक कालावधी सुमारे १३० ते १३५ दिवस असून उत्पादन १३ ते १५ क्विंटल प्रति हेक्टरपर्यंत असल्याचे Agrowonच्या माहितीत नमूद आहे. हा वाण अवर्षणास प्रतिकारक असून मावा आणि मर रोगास मध्यम प्रतिकारक आहे.

फुले करडई (एसएसएफ ७३३) हा देखील कोरडवाहू लागवडीसाठी योग्य पर्याय आहे. हा वाण साधारण १२० ते १२५ दिवसांत तयार होतो आणि कोरडवाहू परिस्थितीत १३ ते १५ क्विंटल प्रति हेक्टर उत्पादनाची क्षमता नमूद करण्यात आली आहे. 

कोरडवाहू तसेच बागायतीसाठी एसएसएफ ७०८

एसएसएफ ७०८ हा कोरडवाहू आणि बागायती अशा दोन्ही परिस्थितीत लागवडीसाठी योग्य वाण म्हणून नमूद आहे. याचा कालावधी सुमारे ११५ ते १२० दिवस आहे. कोरडवाहू क्षेत्रात १३ ते १५ क्विंटल, तर बागायती क्षेत्रात २० ते २२ क्विंटल प्रति हेक्टर उत्पादनाची क्षमता दिली आहे. 

फुले कुसुमा हा वाण कोरडवाहू तसेच संरक्षित पाण्याखाली लागवडीस योग्य आहे. याचा कालावधी १३५ ते १४० दिवस असून कोरडवाहू क्षेत्रात १३ ते १५ आणि बागायती क्षेत्रात २० ते २२ क्विंटल प्रति हेक्टर उत्पादनाची नोंद आहे.

फुले चंद्रभागा आणि इतर पर्याय

एसएसएफ ७४८ (फुले चंद्रभागा) हा कोरडवाहू तसेच बागायती लागवडीसाठी योग्य वाण आहे. त्याचा कालावधी १३० ते १४० दिवस असून कोरडवाहू क्षेत्रात १३ ते १५ आणि बागायती क्षेत्रात २० ते २२ क्विंटल प्रति हेक्टर उत्पादनाची क्षमता नमूद आहे. 

अधिक अलीकडील Agrowon माहितीनुसार फुले नीरा, फुले भिवरा, फुले किरण आणि फुले गोल्ड यांसारखे वाणही उपलब्ध पर्यायांमध्ये आहेत. उदाहरणार्थ, फुले गोल्डमध्ये सुमारे ३४.६ टक्के तेलाचे प्रमाण असून कोरडवाहूत १५ ते १७ आणि बागायतीत २० ते २२ क्विंटल प्रति हेक्टर उत्पादनाची माहिती दिली आहे. 

वाण निवडताना काय लक्षात घ्यावे?

करडईचे वाण निवडताना पाण्याची उपलब्धता, जमिनीचा प्रकार, स्थानिक हवामान, पीक कालावधी आणि अपेक्षित उत्पादन या बाबी विचारात घेणे आवश्यक आहे. केवळ उत्पादन क्षमता पाहण्याऐवजी आपल्या परिस्थितीला अनुरूप वाण निवडणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

दुष्काळजन्य आणि कमी पाण्याच्या परिस्थितीत करडई हे रब्बी हंगामातील विचार करण्यासारखे तेलबिया पीक आहे. भीमा, फुले कुसुमा, एसएसएफ ७०८, फुले करडई आणि फुले चंद्रभागा यांसारखे वाण कोरडवाहू किंवा बागायती परिस्थितीनुसार निवडता येतात. अंतिम निवड करताना स्थानिक कृषी तज्ज्ञ किंवा संबंधित कृषी विद्यापीठाच्या शिफारशीचा आधार घेणे योग्य ठरेल.