वाढत्या उष्णतेमध्ये कोंबड्यांची काळजी कशी घ्यावी? उष्णतेचा ताण टाळण्यासाठी महत्त्वाचे व्यवस्थापन

वाढत्या उष्णतेमध्ये कोंबड्यांची काळजी कशी घ्यावी? उष्णतेचा ताण टाळण्यासाठी महत्त्वाचे व्यवस्थापन

ऑक्टोबर सुरू होताच अनेक भागांत तापमानाचा चटका जाणवू लागतो. यंदा ऑक्टोबर हीटचा प्रभाव अधिक जाणवण्याची शक्यता असल्याने कुक्कुटपालकांनी शेड व्यवस्थापनाकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. वाढलेल्या तापमानामुळे कोंबड्यांवर उष्णतेचा ताण (Heat Stress) येऊ शकतो. याचा परिणाम त्यांच्या आरोग्याबरोबरच वजन, खाद्य सेवन आणि उत्पादन क्षमतेवर होऊ शकतो. 

उष्णतेचा ताण कोंबड्यांसाठी का धोकादायक?

कोंबड्यांना जास्त तापमान सहन करणे कठीण जाते. उष्णतेच्या ताणामुळे त्या खाद्य कमी खातात आणि पाण्याचे सेवन वाढवतात. त्यामुळे शरीरातील ऊर्जा संतुलन आणि वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. दीर्घकाळ ताण राहिल्यास रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होऊन आरोग्याच्या समस्या वाढण्याची शक्यता असते. 

उष्णतेच्या ताणाची काही सामान्य लक्षणे म्हणजे तोंड उघडे ठेवून धापणे, पंख शरीरापासून दूर ठेवणे, जास्त पाणी पिणे, सुस्ती आणि खाद्य सेवनात घट. अंडी देणाऱ्या कोंबड्यांमध्ये उत्पादन व अंड्याच्या गुणवत्तेवरही परिणाम होऊ शकतो. Agrowon - Agriculture News

शेडमध्ये हवा खेळती ठेवणे महत्त्वाचे

उन्हाळ्यात किंवा ऑक्टोबर हीटच्या काळात शेडमध्ये पुरेसे वायुवीजन असणे आवश्यक आहे. पंखे आणि योग्य वायुवीजनाच्या साधनांमुळे शेडमधील उष्ण व दमट हवा बाहेर जाण्यास मदत होते. शेडमध्ये थेट सूर्यप्रकाश कमी करण्यासाठी छत आणि पडद्यांचे योग्य नियोजन करावे. 

शेडच्या छतावर उष्णता कमी करण्यासाठी योग्य आच्छादन किंवा परावर्तक रंगाचा वापर करण्याचेही मार्गदर्शन करण्यात आले आहे. फॉगर्स किंवा कूलिंग व्यवस्था उपलब्ध असल्यास त्यांचा वापर स्थानिक परिस्थितीनुसार करता येतो. 

पाण्याची उपलब्धता सतत ठेवा

उष्णतेमध्ये कोंबड्या अधिक पाणी पितात. त्यामुळे स्वच्छ आणि पुरेसे पाणी सतत उपलब्ध असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. पाण्याची भांडी स्वच्छ ठेवावीत आणि पाण्याचा पुरवठा नियमितपणे तपासावा. 

खाद्य व्यवस्थापनाकडे लक्ष द्या

उष्णतेमध्ये खाद्य सेवन कमी होऊ शकते. त्यामुळे खाद्य व्यवस्थापन शेडच्या तापमानानुसार करणे आवश्यक आहे. उपलब्ध मार्गदर्शनानुसार सकाळी आणि संध्याकाळच्या तुलनेने थंड वेळेत खाद्य देणे फायदेशीर ठरू शकते. संतुलित आहार आणि आवश्यक जीवनसत्त्वे-खनिजांचा पुरवठा याबाबत पशुवैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. 

शेडमध्ये जास्त गर्दी टाळा

उष्णतेच्या काळात पक्ष्यांना हालचालीसाठी पुरेशी जागा मिळणे महत्त्वाचे आहे. शेडमध्ये जास्त गर्दी असल्यास उष्णतेचा ताण वाढू शकतो. त्यामुळे पक्ष्यांची संख्या आणि उपलब्ध जागेचे योग्य नियोजन करावे. 

कुक्कुटपालकांनी काय लक्षात ठेवावे?

तापमान वाढण्यापूर्वीच शेड, पाणी, वायुवीजन आणि खाद्य व्यवस्थापनाची तयारी करणे फायदेशीर ठरते. कोंबड्यांमध्ये धापणे, सुस्ती, खाद्य कमी खाणे किंवा उत्पादनात अचानक घट दिसल्यास परिस्थितीकडे गांभीर्याने पाहावे आणि पशुवैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

थोडक्यात, वाढत्या तापमानात योग्य शेड व्यवस्थापन, पुरेसे स्वच्छ पाणी, संतुलित खाद्य, योग्य वायुवीजन आणि गर्दी नियंत्रण या बाबींवर लक्ष दिल्यास कोंबड्यांवरील उष्णतेचा ताण कमी करण्यास मदत होऊ शकते.