ऊसाला चांगला साखर उतारा मिळवण्यासाठी शेतकऱ्यांनी कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?

ऊस उत्पादन घेताना शेतकरी अनेकदा एकरी जास्तीत जास्त टन उत्पादन मिळवण्याला प्राधान्य देतात. मात्र केवळ ऊसाचे वजन वाढणे पुरेसे नसून उसामध्ये साखरेचे प्रमाण किती आहे आणि त्यातून साखर उतारा किती मिळतो, हे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे. गाळप हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर ऊस तोडणी, पक्वता, सिंचन आणि वाहतूक व्यवस्थापनाचा साखर उताऱ्यावर मोठा परिणाम होतो.

साखर उतारा म्हणजे काय?

कारखान्यात गाळप केलेल्या उसापासून मिळणाऱ्या साखरेचे प्रमाण म्हणजे साधारणपणे साखर उतारा. त्यामुळे जास्त वजनाचा ऊस असूनही त्यामध्ये साखरेचे प्रमाण कमी असेल, तर अपेक्षित साखर उत्पादन मिळत नाही. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी ऊसाचे टनेज आणि साखरेचा उतारा या दोन्ही बाबींचा विचार करणे आवश्यक आहे.

योग्य पक्वतेचा ऊस तोडणे महत्त्वाचे

उसाची तोडणी योग्य पक्वतेच्या अवस्थेत करणे हा साखर उतारा सुधारण्यासाठी महत्त्वाचा घटक आहे. कमी वयाचा किंवा अपक्व ऊस गाळपासाठी दिल्यास त्यामध्ये सुक्रोजचे प्रमाण कमी राहू शकते. दुसरीकडे अतिपक्व ऊस जास्त काळ शेतात राहिल्यास तंतुमय पदार्थ वाढणे आणि साखरेचा ऱ्हास होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे वाण, लागवडीची तारीख आणि पक्वता लक्षात घेऊन तोडणीचे नियोजन करणे गरजेचे आहे.

तुरा आलेल्या उसाकडे विशेष लक्ष

तुरा आलेल्या उसाच्या बाबतीत तोडणीची योग्य वेळ महत्त्वाची ठरते. संबंधित तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार तुरा आल्यानंतर काही काळ उसामध्ये साखरेची पातळी चांगली राहू शकते; मात्र खूप उशिरा तोडणी केल्यास चोयटा आणि तंतुमय पदार्थ वाढून साखरेचे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्यामुळे तुरा आलेल्या उसाची वेळेत तोडणी करणे आवश्यक आहे.

सिंचनाचे योग्य नियोजन करा

ऊस पक्वतेच्या काळात सतत आणि जास्त पाणी देण्याऐवजी नियंत्रित सिंचनाचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे. पक्वतेच्या कालावधीत उसाची वाढ कमी होऊन साखर साठण्यास अनुकूल परिस्थिती निर्माण होणे आवश्यक असते. त्यामुळे तोडणीपूर्वीच्या सिंचनाचे नियोजन वाण आणि हवामानानुसार करावे.

तोडणीनंतर वाहतुकीला विलंब टाळा

तोडणी झाल्यानंतर ऊस शक्य तितक्या कमी वेळेत कारखान्यात गाळपासाठी पोहोचणे महत्त्वाचे आहे. दीर्घकाळ ऊस शेतात किंवा वाहतुकीत पडून राहिल्यास गुणवत्तेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे तोडणी, वाहतूक आणि गाळप यांचा समन्वय ठेवणे गरजेचे आहे.

दर्जेदार ऊस निवडा

चांगल्या साखर उताऱ्यासाठी रसामध्ये सुक्रोजचे प्रमाण अधिक, नॉन-शुगर घटक कमी आणि रसाची गुणवत्ता चांगली असणे आवश्यक आहे. वाळलेले पाचट, माती, वाळलेला ऊस आणि इतर अनावश्यक घटक शक्य तितके कमी असावेत.

यंदाच्या गाळप हंगामात शेतकऱ्यांनी केवळ “जास्त टन ऊस” या उद्दिष्टाऐवजी “दर्जेदार ऊस आणि चांगला साखर उतारा” यावरही लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. योग्य पक्वतेची तोडणी, नियंत्रित सिंचन, तुरा आलेल्या उसाचे योग्य व्यवस्थापन आणि जलद वाहतूक या बाबींचे नियोजन केल्यास ऊसाची गुणवत्ता टिकवण्यास मदत होऊ शकते.