नाशिकसह राज्यात कांदा दरांची मोठी घसरण | शेतकरी आर्थिक संकटात

महाराष्ट्रात कांदा हे अत्यंत महत्त्वाचे नगदी पीक मानले जाते. मात्र सध्या नाशिकसह संपूर्ण राज्यात कांदा उत्पादक शेतकरी मोठ्या संकटात सापडल्याचे चित्र दिसत आहे. डिसेंबर अखेरीस ज्या नवीन लाल कांद्याला सरासरी २,००० रुपये प्रति क्विंटल दर मिळत होता, त्याच कांद्याचे दर अवघ्या काही दिवसांत ८५० ते १,५०० रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत घसरले आहेत.

राज्यातील बाजारात काय चालले आहे?

सध्या उन्हाळ कांद्याची आवक मर्यादित असली तरी नवीन लाल कांद्याची आवक मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. यामुळे बाजारात पुरवठा वाढून दरांवर दबाव निर्माण झाला आहे. लासलगाव, नाशिक, अहमदनगर, पुणे, सोलापूर, छत्रपती संभाजीनगर, सातारा यांसारख्या प्रमुख कांदा उत्पादक जिल्ह्यांमध्ये शेतकऱ्यांना उत्पादन खर्चही न निघणारे दर मिळत आहेत.

७ जानेवारी रोजी लासलगाव, मुंबई कांदा-बटाटा मार्केट, येवला, पुणे, पिंपळगाव बसवंत या बाजार समित्यांमध्ये कांद्याचे सरासरी दर १,२५० ते १,५५० रुपयांच्या दरम्यान नोंदवले गेले. मात्र हा दर शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने समाधानकारक नाही.

देशांतर्गत व बाह्य बाजाराचा परिणाम

फक्त महाराष्ट्रातच नव्हे, तर गुजरातमधील महुवा, भावनगर, राजस्थानमधील अल्वर तसेच मध्य प्रदेशातील खंडवा, इंदूर, भोपाळ, निमच या भागांतूनही मोठ्या प्रमाणात कांद्याची आवक सुरू आहे. त्यामुळे संपूर्ण देशपातळीवर कांद्याचे दर दबावाखाली आले आहेत.

याशिवाय निर्यातीच्या आघाडीवरही अडचणी वाढल्या आहेत. बांगलादेश, श्रीलंका, पूर्व आशियाई व आखाती देशांमध्ये भारतीय कांद्याची निर्यात घटली आहे. बांगलादेशने स्थानिक कांद्याला प्रोत्साहन देण्यासाठी आयातीवर निर्बंध घातले असून, पाकिस्तानचा कांदा कमी दरात उपलब्ध होत असल्याने भारतीय कांदा आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पर्धेबाहेर पडत आहे.

शेतकऱ्यांचे वाढते संकट

यंदा कांद्याचा उत्पादन खर्च सुमारे १५ टक्क्यांनी वाढला असून, अनेक भागांत एकरी उत्पादन जवळपास निम्म्यावर आले आहे. अशा परिस्थितीत सध्याचे कमी दर मिळाल्यामुळे शेतकऱ्यांचा खर्चही भरून निघत नाही. परिणामी कांदा उत्पादक शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत.

पुढे काय?

कांदा बाजार स्थिर राहण्यासाठी निर्यात धोरणात स्पष्टता, साठवणूक सुविधा, तसेच बाजार हस्तक्षेपाची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. तोपर्यंत शेतकऱ्यांनी बाजार समितीनिहाय दरांचा अभ्यास करूनच विक्रीचा निर्णय घेणे आवश्यक ठरणार आहे.