MSP योजनेत मक्याची खरेदी कमी; गोदामांच्या अभावामुळे अडचणी

महाराष्ट्रात किमान आधारभूत किंमत (MSP) योजनेअंतर्गत मका खरेदी अपेक्षेपेक्षा कमी झाल्याचे चित्र समोर आले आहे. राज्यातील अनेक खरेदी केंद्रांवर गोदामांची अपुरी उपलब्धता ही मुख्य अडचण असल्याचे सरकारने विधानसभेत स्पष्ट केले आहे.

५ मार्च २०२६ पर्यंत राज्यात हजारो शेतकऱ्यांकडून मका खरेदी झाली असली तरी ती निश्चित केलेल्या उद्दिष्टाच्या तुलनेत कमी असल्याचे दिसून येते.

आतापर्यंतची मका खरेदी

राज्यातील १४ जिल्ह्यांतील १३,६६० शेतकऱ्यांकडून एकूण ५६,८३३.१ टन मका MSP योजनेअंतर्गत खरेदी करण्यात आला आहे.

मुख्य आकडेवारी

• शेतकरी संख्या : 13,660

• जिल्हे : 14

• एकूण खरेदी : 56,833.1 टन

मात्र राज्यासाठी निश्चित केलेल्या ३ लाख १० हजार टन खरेदीच्या उद्दिष्टाच्या तुलनेत ही खरेदी निम्म्याहूनही कमी आहे.

केंद्र सरकारचा कोटा आणि मुदतवाढ

२०२५–२०२६ हंगामासाठी केंद्र सरकारने महाराष्ट्राला मका खरेदीसाठी कोटा दिला आहे.

• सुरुवातीचे उद्दिष्ट : ६ लाख ६० हजार क्विंटल (६६ हजार टन)

• अतिरिक्त उद्दिष्ट : ५ लाख क्विंटल (५० हजार टन)

शेतकऱ्यांना जास्तीत जास्त फायदा मिळावा यासाठी मका खरेदीची अंतिम मुदत ३१ मार्च २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे.

काही जिल्ह्यांमध्ये खरेदीच नाही

जानेवारी २०२६ पर्यंत राज्यातील सहा जिल्ह्यांमध्ये एका किलोसुद्धा मका शासकीय खरेदीद्वारे झाला नव्हता, अशी बाब विधानसभेत उपस्थित करण्यात आली होती.

यामुळे खरेदी प्रक्रियेतील अडचणी आणि व्यवस्थापनावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले.

गोदामांची मोठी समस्या

मका खरेदी कमी होण्यामागे सर्वात मोठे कारण म्हणजे गोदामांची कमतरता असल्याचे समोर आले आहे.

खरेदी केंद्रांवर पुरेशी साठवणूक व्यवस्था नसल्यामुळे सुरुवातीला खरेदीची गती मंदावली होती. त्यामुळे १२ जानेवारी २०२५ च्या सुमारास केवळ ६,१७८ टन मक्याची खरेदी झाली होती.

विधानसभेत उपस्थित झालेले प्रश्न

खरेदी प्रक्रियेतील अडचणींबाबत काही आमदारांनी विधानसभेत प्रश्न उपस्थित केले.

प्रश्न विचारणारे आमदार:

• रोहित पवार

• विजय वडेट्टीवार

• भास्कर जाधव

• विश्वजित कदम

या आमदारांनी खरेदी केंद्रांवर पुरेशा गोदाम सुविधा उपलब्ध करून देण्याची मागणी केली.

मंत्र्यांचे विधानसभेत उत्तर

अन्न व नागरी पुरवठा आणि ग्राहक संरक्षण मंत्री छगन भुजबळ यांनी लेखी उत्तरात वरील सर्व आकडेवारी दिली. त्यांनी केंद्र सरकारकडून अतिरिक्त उद्दिष्ट मिळाल्याचे तसेच खरेदीची मुदत वाढवण्यात आल्याची माहितीही दिली.

महाराष्ट्रात MSP योजनेअंतर्गत मका खरेदी सुरू असली तरी ती अपेक्षेपेक्षा कमी असल्याचे दिसून येत आहे. गोदामांच्या अपुऱ्या सुविधांमुळे खरेदी प्रक्रियेवर परिणाम झाला आहे.
मात्र खरेदीची मुदत ३१ मार्च २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आल्यामुळे पुढील काही दिवसांत खरेदी वाढण्याची शक्यता आहे.