आंबा बागांमध्ये रोग-किड नियंत्रणाला वेग | जुन्नर तालुक्यात शेतकऱ्यांची सज्जता

पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुका हा आंबा उत्पादनासाठी ओळखला जातो. सध्या मोहर येण्याचा महत्त्वाचा टप्पा सुरू असल्याने आंबा बागांमध्ये रोग व किड नियंत्रणासाठी शेतकरी सज्ज झाले आहेत. योग्य वेळी उपाय न केल्यास उत्पादन आणि दर्जावर मोठा परिणाम होऊ शकतो, त्यामुळे प्रतिबंधात्मक व्यवस्थापनाला प्राधान्य दिले जात आहे.

जुन्नर तालुक्यातील आंबा लागवडीचे चित्र

जुन्नर तालुक्यात सुमारे ६५० हेक्टर क्षेत्रावर कलमी आंब्याची लागवड आहे. या भागात:

• केशर आंबा

• स्थानिक प्रसिद्ध “जुन्नर गोल्ड”

या जाती मोठ्या प्रमाणावर घेतल्या जातात. सध्या बागांमध्ये मोहर येण्याची प्रक्रिया सुरू असून हा कालावधी अत्यंत संवेदनशील मानला जातो.

मोहराच्या टप्प्यावर नियंत्रण का गरजेचे?

तज्ज्ञांच्या मते, मोहर येण्याच्या टप्प्यावर किड-रोग नियंत्रणात हलगर्जीपणा केला तर पुढील टप्प्यात:

• फुलगळ

• फळधारणा कमी होणे

• फळांचा आकार व दर्जा खालावणे

अशा समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे शेतकरी वेळेवर फवारणी व इतर उपाय सुरू करत आहेत.

फळमाशीचा वाढता धोका

आंबा फळे लिंबाच्या आकाराची झाल्यानंतर फळमाशीचा प्रादुर्भाव वाढतो. यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी:

• पिवळ्या रंगाचे फळमाशी सापळे (ट्रॅप) लावणे

• रासायनिक फवारणीऐवजी ट्रॅपिंग पद्धतीचा वापर

असा सल्ला कृषी तज्ज्ञ देत आहेत. यामुळे फळांचे नुकसान टाळता येते.

तीन टप्प्यांत किड-रोग व्यवस्थापन

आंबा पिकात किड व रोग नियंत्रण तीन प्रमुख टप्प्यांत करणे फायदेशीर ठरते:

 मोहरपूर्व अवस्था – प्रतिबंधात्मक फवारणी
 फुलोरा अवस्था – जैविक उपायांवर भर
 फळधारणा अवस्था – फळमाशी व बुरशीजन्य रोगांवर नियंत्रण

विशेषतः फुलोऱ्याच्या काळात रासायनिक औषधांचा अतिरेक टाळणे आवश्यक आहे.

मधमाश्यांचे संरक्षण अत्यंत महत्त्वाचे

परागीभवनासाठी मधमाश्या अत्यंत उपयुक्त असल्याने फुलोऱ्याच्या काळात त्यांचे संरक्षण करणे गरजेचे आहे.

तज्ज्ञांच्या मते:

• मधमाश्यांची हालचाल कमी असताना फवारणी करावी

• शक्यतो जैविक कीटकनाशके व पर्यावरणपूरक उपाय वापरावेत

• अनावश्यक रासायनिक फवारणी टाळावी

यामुळे फळधारणा चांगली होते आणि उत्पादन वाढीस मदत होते.

शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त सूचना

• मोहर येण्याच्या टप्प्यावर बागेचे नियमित निरीक्षण करा

• फळमाशी ट्रॅप वेळेवर लावा

• फुलोऱ्याच्या काळात जैविक उपायांना प्राधान्य द्या

• तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानेच फवारणीचे नियोजन करा