राज्यात दूध खरेदी दर वाढले — शेतकऱ्यांना आता सुमारे ₹३८ प्रति लिटर

राज्यात दुग्ध व्यवसायाशी संबंधित शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. गायीच्या दुधाचा खरेदी (procurement) दर वाढत असून सध्या डेअरी व दूध संघांकडून शेतकऱ्यांना सरासरी सुमारे ₹३८ प्रति लिटर दर मिळू लागला आहे.

हा दर किरकोळ विक्री दर नसून, डेअरी संस्था शेतकऱ्यांकडून दूध उचलताना देतात तो खरेदी दर आहे.

खरेदी दर म्हणजे काय?

दूध व्यवसायात तीन वेगवेगळे दर असतात:

✔ खरेदी दर – डेअरी शेतकऱ्यांकडून दूध घेते तो दर
✔ प्रक्रिया खर्च – थंड साखळी, पॅकिंग, वाहतूक
✔ किरकोळ विक्री दर – ग्राहकांना विकला जाणारा दर

म्हणजेच ग्राहक ₹५५–₹६५ देत असले तरी शेतकऱ्याला मिळणारा दर वेगळा असतो.

दरवाढीमागील प्रमुख कारणे

 मागणी वाढ

• शहरांमध्ये दूध व दुग्धजन्य पदार्थांची वाढती मागणी

• सणासुदीच्या काळात वापर वाढ

 पशुखाद्य खर्च वाढ

• चारा, कडबा, मका, सोयाबीन पेंड दर वाढ

• उत्पादन खर्च वाढल्यामुळे दर समायोजन आवश्यक

 उन्हाळ्यापूर्वी उत्पादन घट

• तापमान वाढल्याने दूध उत्पादन कमी होते

• पुरवठा घटल्यास दर वाढतात

 डेअरी स्पर्धा

• खासगी डेअरी आणि सहकारी संघांमधील स्पर्धेमुळे दर सुधारणा

शेतकऱ्यांसाठी याचा अर्थ काय?

 उत्पन्नात सुधारणा

₹२–₹४ दरवाढही मोठ्या प्रमाणावर दूध देणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची ठरते.

 दुग्ध व्यवसाय टिकाऊ

• पशुपालन खर्च भागवणे सुलभ

• नियमित रोख प्रवाह मिळतो

 पूरक उत्पन्न मजबूत

दुग्ध व्यवसाय हा शेतीसोबत स्थिर उत्पन्नाचा आधार आहे.

दर अजून वाढण्याची शक्यता आहे का?

तज्ज्ञांच्या मते पुढील घटकांवर दर अवलंबून राहतील:

• उन्हाळ्यातील दूध उत्पादन

• पशुखाद्य दर

• इंधन व वाहतूक खर्च

• ग्राहक मागणी

उन्हाळ्यात उत्पादन कमी झाल्यास दर आणखी वाढू शकतात.

शेतकऱ्यांसाठी नफा वाढवण्याचे मार्ग

✔ संतुलित पशुखाद्य वापर
✔ हिरवा चारा नियोजन
✔ पशू आरोग्य व्यवस्थापन
✔ उच्च फॅट व SNF वाढविण्यावर लक्ष
✔ वेळेवर दूध संकलन

ग्राहकांवर परिणाम होणार का?

होय, खरेदी दर वाढल्यास:

• किरकोळ दूध दरात वाढ होण्याची शक्यता

• दुग्धजन्य पदार्थ महाग होऊ शकतात

परंतु ही वाढ प्रक्रिया खर्चावरही अवलंबून असते.