नाशिकमध्ये उन्हाळी कांदा लागवड जोमात | लाल कांदा काढणीसाठी मजूर दरांचा ताण

नाशिक जिल्ह्यात सध्या लाल कांदा काढणी आणि उन्हाळी कांदा लागवडीचे काम वेगात सुरू आहे. विशेषतः देवळा तालुक्यात कांदा हे तीनही हंगामांतील महत्त्वाचे पीक असल्याने शेतकऱ्यांची धावपळ वाढली आहे. मात्र मजुरांची कमतरता आणि वाढते दर यामुळे शेतकरी रोजंदारीऐवजी ठेका पद्धतीकडे वळताना दिसत आहेत.

देवळा तालुक्यात कांदा शेतीचे महत्त्व

देवळा तालुका हा कांदा उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असून येथे:

• खरीप, रब्बी व उन्हाळी – तिन्ही हंगामांत कांदा घेतला जातो

• लागवड, काढणी, साठवण अशा सर्व टप्प्यांत मोठ्या प्रमाणावर मजुरांवर अवलंबून राहावे लागते

सध्या थंडीच्या पार्श्वभूमीवर कामाच्या वेळा बदलून सकाळी व दुपारी मर्यादित वेळेत कामे केली जात आहेत.

रोजंदारी मजुरी शेतकऱ्यांना परवडेनाशी

सध्याची परिस्थिती पाहता:

• रोजंदारी मजुरी साधारण ₹250 ते ₹300 प्रतिदिन आहे

• थंडीमुळे कामाचे तास कमी झाल्याने खर्चाच्या तुलनेत काम पूर्ण होत नाही

• त्यामुळे रोजंदारी पद्धत अनेक शेतकऱ्यांना परवडत नसल्याचे दिसून येते

याच कारणामुळे शेतकरी ठेका पद्धतीला प्राधान्य देत आहेत.

ठेका पद्धतीचा वाढता वापर

कांदा लागवड किंवा काढणीसाठी सध्या:

• ठेकेदार एकरी सुमारे ₹15,000 पर्यंत दर घेत आहेत

• ठेका पद्धतीत आठवड्याचे काम 3 ते 4 दिवसांत पूर्ण होते

• वेळेची बचत आणि काम पूर्ण होण्याची खात्री मिळते

अनेक शेतकऱ्यांच्या मते, खर्च जरी जास्त वाटला तरी वेळ आणि नियोजनाच्या दृष्टीने ठेका फायदेशीर ठरत आहे.

पावसामुळे रोपांची अडचण

मागील महिन्यात झालेल्या पावसाचा परिणाम कांदा शेतीवर झाला आहे:

• कांद्याची उळे (रोपे) खराब झाली

• अनेक शेतकऱ्यांना नव्याने उळे तयार करावी लागत आहेत

• रोपे मिळवण्यासाठी सध्या मोठी धावपळ सुरू आहे

यामुळे लागवडीचा खर्च आणि मेहनत दोन्ही वाढले आहेत.

वीजपुरवठा आणि शेती नियोजनाची कसरत

शेतकऱ्यांना सध्या:

• वीजपुरवठ्याच्या वेळापत्रकानुसार पाणी देणे

• मजुरांचे वेळापत्रक जुळवणे

• लागवड व काढणीची कामे समन्वयाने करणे

या सर्व बाबींमध्ये तारेवरची कसरत करावी लागत आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे निरीक्षण

• मजुरी दर वाढल्याने ठेका पद्धतीकडे कल

• वेळेची बचत हा ठेक्याचा मोठा फायदा

• रोजंदारी व ठेका यामध्ये खर्च-वेळ यांचे संतुलन पाहणे गरजेचे