पुणे APMC मध्ये उन्हाळी फळांचा बाजार तेजीत; निर्यात घटल्याने दरांवर दबाव

पुणे कृषी उत्पन्न बाजार समिती (APMC) मध्ये सध्या उन्हाळी फळांचा हंगाम पूर्ण वेगात सुरू असून कलिंगड, खरबूज आणि द्राक्षांची मोठ्या प्रमाणावर आवक होत आहे. रमजान महिन्यामुळे फळांची मागणी वाढली असली तरी आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीमुळे निर्यातीवर परिणाम होऊन स्थानिक बाजारात दरांवर दबाव निर्माण झाला आहे. या संपूर्ण परिस्थितीचा थेट परिणाम शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांवर होताना दिसत आहे.

 उन्हाळी फळांची वाढलेली मागणी

उन्हाळा सुरू होताच कलिंगड आणि खरबूजाला नेहमीच मागणी वाढते. यावर्षी रमजान महिन्यामुळे ही मागणी आणखी वाढली आहे. उपवासाच्या काळात फळांना मोठ्या प्रमाणात पसंती मिळत असल्याने बाजारात खरेदीदारांची संख्या वाढलेली दिसते.

फेब्रुवारी अखेरीस पुणे APMC मध्ये दररोज 10 ते 12 टनांच्या आसपास असलेली आवक आता वाढून सुमारे 100 टनांपर्यंत पोहोचली आहे. यामुळे बाजारात मोठ्या प्रमाणावर माल उपलब्ध असून व्यापार जोरात सुरू आहे.

 सध्याचे बाजारभाव

सध्या बाजारात कलिंगड आणि खरबूजाचे दर पुढीलप्रमाणे आहेत:

• कलिंगड: ₹15 ते ₹25 प्रति किलो

• खरबूज: ₹20 ते ₹35 प्रति किलो

शेतकऱ्यांच्या मते, कलिंगडाला साधारण 15 ते 18 रुपये प्रति किलो दर मिळत असून उत्पादन सुमारे 30 टनांपर्यंत होत आहे. खरबूजाचे दर सुरुवातीला 24–25 रुपये होते, परंतु आवक वाढल्यामुळे ते सध्या 20 रुपयांपर्यंत खाली आले आहेत.

 निर्यात घटल्याचा बाजारावर परिणाम

यंदा अमेरिका–इराण तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर परिणाम झाला आहे. विशेषतः दुबईसह आखाती देशांकडे जाणारी कलिंगड, खरबूज आणि द्राक्षांची निर्यात थांबली आहे.

यामुळे निर्यातीसाठी तयार केलेला उच्च दर्जाचा माल स्थानिक बाजारात येऊ लागला आहे. परिणामी पुणे आणि मुंबई बाजारात आवक वाढली असून दरांवर दबाव निर्माण झाला आहे. काही वेळा इतका माल येत आहे की तो उतरवण्यासाठीही अडचणी निर्माण होत आहेत.

 द्राक्ष बाजाराची वेगळी स्थिती

कलिंगड आणि खरबूजाच्या तुलनेत द्राक्ष बाजारात थोडी वेगळी परिस्थिती आहे. मागील वर्षी सतत पावसामुळे द्राक्षांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले होते. त्यामुळे यंदा उत्पादन तुलनेने कमी आहे.

मात्र रमजानमुळे वाढलेली मागणी लक्षात घेता द्राक्षांना चांगले दर मिळत आहेत:

• 15 किलो क्रेट: ₹700 ते ₹1500

• किरकोळ दर: ₹120 ते ₹180 प्रति किलो

यामुळे द्राक्ष उत्पादक शेतकऱ्यांना काही प्रमाणात दिलासा मिळत आहे.

 शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांसमोरील आव्हाने

• निर्यात बंद झाल्यामुळे स्थानिक बाजारावर ताण

• वाढलेली आवक आणि मर्यादित खरेदीदार

• दरांमध्ये सतत चढ-उतार

• माल साठवणूक आणि विक्री व्यवस्थापनातील अडचणी

 शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे सल्ले

 1. योग्य नियोजन करा

रमजान आणि उन्हाळा लक्षात घेऊन लागवड व काढणीचे नियोजन केल्यास चांगले दर मिळू शकतात.

 2. बाजार विविधता ठेवा

फक्त निर्यातीवर अवलंबून न राहता स्थानिक बाजारासाठीही काही हिस्सा राखणे सुरक्षित ठरते.

 3. दर्जेदार उत्पादनावर भर द्या

आकर्षक रंग, चांगला आकार, गोड चव आणि टिकाऊपणा असलेले फळ तयार केल्यास बाजारात 2–3 रुपये जास्त दर मिळू शकतो.

 4. साठवण व वाहतूक सुधारणा

योग्य पॅकिंग आणि वाहतूक केल्यास नुकसान कमी होऊन नफा वाढतो.

पुणे APMC मध्ये सध्या उन्हाळी फळांचा बाजार तेजीत असला तरी वाढलेली आवक आणि निर्यात अडथळ्यांमुळे दरांवर दबाव आहे. द्राक्षांना मात्र चांगले दर मिळत असल्याने काही शेतकऱ्यांना फायदा होत आहे. बदलत्या परिस्थितीत योग्य नियोजन, दर्जेदार उत्पादन आणि बाजारातील विविध पर्यायांचा वापर केल्यास शेतकरी आपला नफा वाढवू शकतात.