ट्रॉम्बे कोकण महान’ : पाणथळ भातासाठी नवी आशादायी जात | कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र व विदर्भासाठी वरदान

महाराष्ट्रातील भात उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी आनंदाची बातमी आहे. ‘ट्रॉम्बे कोकण महान’ ही नवी भाताची जात कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र आणि विदर्भातील पाणथळ भात क्षेत्रासाठी अधिकृतपणे प्रसारित करण्यात आली आहे. उच्च उत्पादनक्षमता, उत्कृष्ट तांदूळ गुणवत्ता आणि चांगले स्वयंपाकी गुणधर्म यामुळे ही जात शेतकऱ्यांमध्ये विशेष आकर्षण ठरत आहे.

‘ट्रॉम्बे कोकण महान’ कशी विकसित झाली?

ही भाताची जात डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, कर्जत येथील प्रादेशिक कृषी संशोधन केंद्र आणि भाभा अणू संशोधन केंद्र (BARC), ट्रॉम्बे – मुंबई यांनी संयुक्तपणे विकसित केली आहे.

राज्यस्तरीय वाण निवड समिती आणि संयुक्त संशोधन समितीने या जातीच्या लागवडीसाठी शिफारस केली असून, राष्ट्रीय अधिसूचनेसाठी प्रस्ताव पाठवण्यात आला आहे. खरीप २०२६ पासून मर्यादित प्रमाणात बियाणे शेतकऱ्यांना उपलब्ध होणार आहे.

या जातीची उत्पत्ती आणि वाढीचा कालावधी

‘ट्रॉम्बे कोकण महान’ ही जात पुसा बासमती × रत्नागिरी-२४ या दोन सुधारित वाणांच्या संकरातून तयार करण्यात आली आहे.

• जात प्रकार : गरवी (उंच वाढणारी)

• वाढीचा कालावधी : सुमारे १४० ते १४५ दिवस

• रोपांची उंची : १०५ ते ११० सेंमी

पाणथळ जमिनीत ही जात चांगली तग धरते, त्यामुळे पावसाचे पाणी साचणाऱ्या भागातही लागवड शक्य आहे.

उत्पादनक्षमता : शेतकऱ्यांसाठी मोठा फायदा

या जातीची सरासरी उत्पादनक्षमता ५० ते ५५ क्विंटल प्रति हेक्टर आहे. मात्र योग्य खत व्यवस्थापन, पाणी नियोजन आणि कीड-रोग नियंत्रण केल्यास १०० क्विंटल प्रति हेक्टरपर्यंत उत्पादन घेणे शक्य असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.

कृषी विस्तार शिक्षणशास्त्रज्ञांच्या मते, राज्यातील सुमारे २० टक्के पाणथळ भात क्षेत्रासाठी ही जात विशेष उपयुक्त ठरू शकते.

धान्य व तांदळाची दर्जेदार गुणवत्ता

‘ट्रॉम्बे कोकण महान’चा दाणा लांबट व बारीक प्रकारचा आहे, जो ग्राहकांना विशेष पसंत पडतो.

• भरडाई (मिलिंग) टक्केवारी : ६९.५५%

• अखंड तांदळाचे प्रमाण : ६१.२५%

तांदूळ चकचकीत असून पिटुळपणा नसल्यामुळे बाजारपेठेत याला उच्च दर्जाचा तांदूळ म्हणून चांगली मागणी राहण्याची शक्यता आहे.

स्वयंपाकी गुणधर्म : मोकळा भात, उत्तम चव

या तांदळातील अमायलोजचे प्रमाण २४.८% (मध्यम) असल्यामुळे भात शिजवल्यावर तो मोकळा राहतो, चिकट होत नाही. त्यामुळे घरगुती वापरासोबतच हॉटेल, केटरिंग आणि व्यापारी बाजारासाठीही हा तांदूळ योग्य ठरतो.

शेतकऱ्यांसाठी ही जात का महत्त्वाची?

• पाणथळ जमिनीसाठी विशेष योग्य

• उच्च उत्पादनक्षमता

• दर्जेदार तांदूळ व चांगली बाजार मागणी

• मोकळा शिजणारा भात

• कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र व विदर्भासाठी अनुकूल