पीक विमा मिळत नाही? कृषी मंत्र्यांचे चौकशीचे आदेश; शेतकऱ्यांनी काय करावे?

महाराष्ट्रातील लाखो शेतकऱ्यांसाठी पीक विमा योजना ही नैसर्गिक आपत्ती, अतिवृष्टी, दुष्काळ, गारपीट आणि इतर संकटांपासून आर्थिक संरक्षण देणारी महत्त्वाची योजना आहे. मात्र गेल्या काही वर्षांत अनेक शेतकऱ्यांना पात्र असूनही पीक विम्याची रक्कम मिळाली नसल्याच्या तक्रारी सातत्याने समोर येत आहेत. या पार्श्वभूमीवर राज्यातील कृषी मंत्र्यांनी पीक विमा न मिळालेल्या प्रकरणांची चौकशी करण्याचे आदेश दिले आहेत.

पीक विमा योजनेत नेमके काय घडले?

महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये पीक विमा योजनेत मोठ्या प्रमाणावर अनियमितता झाल्याचे आरोप समोर आले आहेत. तपासादरम्यान अनेक ठिकाणी बनावट अर्ज, बोगस सातबारा उतारे आणि शासकीय जमिनीवर विमा उतरवण्याचे प्रकार उघडकीस आले आहेत.

या गैरप्रकारांमुळे खऱ्या आणि पात्र शेतकऱ्यांना त्यांच्या हक्काची विमा रक्कम मिळण्यात अडचणी निर्माण झाल्या आहेत. अनेक शेतकरी वारंवार पाठपुरावा करूनही अद्याप विमा लाभापासून वंचित आहेत.

हजारो शेतकरी अजूनही प्रतीक्षेत

२०२० च्या खरीप हंगामातील पीक विमा प्रकरणात न्यायालयाने शेतकऱ्यांच्या बाजूने स्पष्ट निर्णय दिला होता. तरीदेखील अनेक जिल्ह्यांतील हजारो शेतकऱ्यांना विम्याची रक्कम अद्याप मिळालेली नाही.

विशेषतः धाराशिवसह काही भागांमध्ये शेतकरी विमा मिळण्यासाठी शासन कार्यालये, बँका आणि विमा कंपन्यांच्या कार्यालयांचे वारंवार फेरे मारत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे.

कृषी मंत्र्यांचे चौकशीचे आदेश

शेतकऱ्यांच्या वाढत्या तक्रारी आणि उघड झालेल्या गैरप्रकारांच्या पार्श्वभूमीवर कृषी मंत्र्यांनी संबंधित प्रकरणांची सखोल चौकशी करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

या चौकशीद्वारे खालील बाबींची पडताळणी होणार आहे:

• पात्र शेतकऱ्यांना विमा मिळाला का?
• बनावट अर्ज कोणी आणि कसे सादर केले?
• बोगस सातबारा उताऱ्यांचा वापर कुठे झाला?
• विमा कंपन्या आणि संबंधित यंत्रणांनी नियमांचे पालन केले का?
• शेतकऱ्यांच्या प्रलंबित दाव्यांचे कारण काय?
•  

पीक विमा न मिळाल्यास शेतकऱ्यांनी काय करावे?

जर तुम्हाला पीक विम्याची रक्कम मिळाली नसेल, तर खालीलप्रमाणे तक्रार नोंदवू शकता:

१. शाखा व्यवस्थापकाकडे अर्ज द्या

ज्या बँकेमार्फत विमा भरला आहे त्या बँकेच्या शाखा व्यवस्थापकाकडे लेखी अर्ज द्या.

२. कृषी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधा

तालुका कृषी अधिकारी किंवा जिल्हा कृषी अधिकाऱ्यांकडे तक्रार दाखल करा.

३. पीक विमा अधिकाऱ्यांकडे अर्ज करा

संबंधित विमा कंपनीच्या पीक विमा अधिकाऱ्यांकडे अर्ज सादर करून दाव्याची माहिती मागवा.

४. आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवा

• आधार कार्ड
• सातबारा उतारा
• पीक विमा पावती
• बँक खाते तपशील
• अर्जाची प्रत
•  

शेतकऱ्यांनी घ्यावयाची काळजी

• पीक विमा भरताना सर्व माहिती अचूक भरावी.
• विमा पावती सुरक्षित जतन करून ठेवावी.
• अर्जाची स्थिती नियमित तपासावी.
• कोणत्याही एजंट किंवा मध्यस्थावर अवलंबून राहू नये.
• अधिकृत पोर्टल किंवा कार्यालयातूनच माहिती घ्यावी.
•  

पीक विमा योजनेचे महत्त्व

पीक विमा योजना शेतकऱ्यांना नैसर्गिक आपत्तीमुळे होणाऱ्या आर्थिक नुकसानीपासून संरक्षण देते. हवामानातील बदल, अवकाळी पाऊस, दुष्काळ आणि गारपिटीच्या घटनांमध्ये ही योजना मोठा आधार ठरते.

मात्र योजनेची अंमलबजावणी पारदर्शक आणि प्रभावी होणे तितकेच आवश्यक आहे. पात्र शेतकऱ्यांना वेळेत विमा रक्कम मिळाल्यास त्यांना पुढील हंगामासाठी आर्थिक मदत मिळू शकते.

महाराष्ट्रातील पीक विमा योजनेत उघड झालेल्या गैरप्रकारांमुळे अनेक शेतकरी विमा लाभापासून वंचित राहिले आहेत. या पार्श्वभूमीवर कृषी मंत्र्यांनी चौकशीचे आदेश दिले असून संबंधित प्रकरणांचा तपास सुरू होण्याची शक्यता आहे. ज्या शेतकऱ्यांना अद्याप विमा मिळालेला नाही त्यांनी त्वरित बँक, कृषी अधिकारी किंवा पीक विमा अधिकाऱ्यांकडे लेखी अर्ज करून पाठपुरावा करावा.

 पीक विमा, शासकीय योजना, हवामान अंदाज आणि ताज्या कृषी बातम्यांसाठी कृषी क्रांतीला नियमित भेट देत रहा.