भारतातील कडधान्य आयातीत मोठी घट; शेतकरी आणि बाजारासाठी काय आहेत संकेत?

भारतामध्ये कडधान्यांचे उत्पादन आणि वापर दोन्ही मोठ्या प्रमाणावर होते. तूर, हरभरा, उडीद, मूग, मसूर यांसारखी कडधान्ये भारतीय आहाराचा महत्त्वाचा भाग मानली जातात. देशातील वाढती लोकसंख्या आणि मागणी लक्षात घेता भारताला अनेक वर्षांपासून कडधान्यांची आयात करावी लागत होती. मात्र नुकत्याच संपलेल्या २०२५-२६ आर्थिक वर्षात भारताच्या कडधान्य आयातीत लक्षणीय घट झाल्याचे दिसून आले आहे. या बदलामुळे शेतकरी, व्यापारी आणि ग्राहक यांच्यात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.

आयातीत १८ टक्क्यांची घट

एप्रिल २०२५ ते मार्च २०२६ या आर्थिक वर्षात भारताची कडधान्य आयात सुमारे १८ टक्क्यांनी कमी झाली आहे. विशेष म्हणजे, आयात कमी झाल्यामुळे परदेशातून कडधान्य खरेदीवर होणारा खर्च तब्बल ३५ टक्क्यांनी घटल्याचे दिसून येत आहे. यामुळे देशाच्या परकीय चलन बचतीलाही काही प्रमाणात मदत झाली आहे.

गेल्या काही वर्षांत वाढत्या मागणीमुळे भारताला मोठ्या प्रमाणावर कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, म्यानमार आणि आफ्रिकन देशांकडून कडधान्य आयात करावी लागत होती. मात्र यंदा परिस्थिती काहीशी बदललेली दिसत आहे.

देशांतर्गत उत्पादनात वाढ

आयात कमी होण्यामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे देशातील कडधान्य उत्पादनात झालेली वाढ. यंदा अनेक राज्यांमध्ये पावसाचे प्रमाण समाधानकारक राहिल्याने तूर, हरभरा, मूग आणि उडीद यांचे उत्पादन चांगले झाले. महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश, राजस्थान, कर्नाटक आणि उत्तर प्रदेश या प्रमुख उत्पादक राज्यांमध्ये शेतकऱ्यांना चांगले उत्पादन मिळाले.

सरकारनेही कडधान्य उत्पादन वाढवण्यासाठी विविध योजना राबवल्या. सुधारित बियाणे, अनुदान, सिंचन सुविधा आणि हमीभाव धोरणामुळे शेतकऱ्यांचा कडधान्याकडे कल वाढल्याचे दिसून आले. परिणामी देशांतर्गत पुरवठा मजबूत राहिल्याने आयातीची गरज कमी झाली.