खत दरवाढीला लगाम! खरीप हंगामापूर्वी केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय; जाणून घ्या सविस्तर माहिती

प्रस्तावना: खरीप हंगामाची पूर्वतयारी सुरू झाली असून शेतकऱ्यांच्या मनात सर्वात मोठी भीती खतांच्या वाढत्या किमतींची होती. रशिया-युक्रेन युद्ध आणि जागतिक बाजारपेठेतील अस्थिरतेमुळे खतांच्या किमती वाढणार, अशा चर्चांना उधाण आले होते. मात्र, आता देशाच्या अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी दिलेल्या एका महत्त्वाच्या संकेतामुळे कोट्यवधी शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.

 अर्थमंत्र्यांचे संकेत: शेतकऱ्यांच्या खिशातून जादा पैसे जाणार नाहीत

अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी नुकत्याच एका कार्यक्रमात बोलताना स्पष्ट केले की, केंद्र सरकार शेतकऱ्यांचे हित जोपासण्यासाठी कटिबद्ध आहे. सध्याच्या परिस्थितीत खतांच्या किरकोळ किमतींमध्ये (Retail Prices) कोणतीही वाढ करण्याचा सरकारचा विचार नाही.

या निर्णयाचे महत्त्व: १ एप्रिलपासून नवीन आर्थिक वर्ष सुरू झाले असून जून महिन्यात खरीप पेरण्यांना सुरुवात होईल. अशा वेळी खतांचे दर स्थिर राहणे हे शेतकऱ्यांच्या उत्पादन खर्चावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी अत्यंत गरजेचे आहे.

 जागतिक दरवाढ आणि सरकारचा मदतीचा हात

जागतिक बाजारपेठेत खत निर्मितीसाठी लागणाऱ्या कच्च्या मालाच्या किमती मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत. यामुळे सरकारला खतांवरील अनुदानाचे (Subsidy) ओझेही वाढले आहे. तरीही:

• शेतकऱ्यांवर भार नाही: सरकार जागतिक दरवाढीचा फटका शेतकऱ्यांना बसू देणार नाही.

• अनुदानात वाढ: वाढीव खर्चाचा बोजा सरकार स्वतः उचलणार असून अनुदानाच्या माध्यमातून किमती नियंत्रित ठेवल्या जातील.

• खतांची उपलब्धता: दर स्थिर ठेवण्यासोबतच बाजारात युरिया, डीएपी (DAP) आणि एनपीके (NPK) खतांचा तुटवडा भासणार नाही, याची काळजी घेतली जात आहे.

 शेतकरी संघटनांचा आक्षेप आणि सरकारची भूमिका

यापूर्वी काही खत कंपन्यांनी किमती वाढवण्याचे संकेत दिले होते, ज्यावर विविध शेतकरी संघटनांनी तीव्र आक्षेप नोंदवला होता. "शेतीतील उत्पादन खर्च आधीच वाढलेला असताना खत दरवाढ केल्यास शेतकरी उद्ध्वस्त होईल," अशी भीती व्यक्त केली जात होती. याच पार्श्वभूमीवर अर्थमंत्र्यांचे हे विधान राजकीय आणि सामाजिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.

 'कृषी क्रांती'चा विशेष सल्ला

सरकारने किमती स्थिर ठेवल्या असल्या तरी, शेतकऱ्यांनी काही गोष्टींची काळजी घेणे गरजेचे आहे: १. खतांची साठेबाजी टाळा: खत महाग होणार नाही, त्यामुळे आताच मोठ्या प्रमाणात साठा करून ठेवण्याची गरज नाही. २. सेंद्रिय खतांचा वापर: रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी सेंद्रिय आणि नॅनो खतांचा वापर वाढवा. ३. अधिकृत विक्रेत्याकडूनच खरेदी: नेहमी पक्क्या बिलासह खतांची खरेदी करा, जेणेकरून फसवणूक टाळता येईल.

खरीप हंगामाच्या उंबरठ्यावर खतांच्या किमती स्थिर राहण्याचे संकेत मिळाल्याने ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळ मिळणार आहे. यामुळे शेतकऱ्यांचा पेरणीचा उत्साह वाढला असून आता फक्त चांगल्या पावसाची प्रतीक्षा आहे.

शेतीविषयक अशाच ताज्या बातम्या, खतांचे दर आणि नवीन तंत्रज्ञान जाणून घेण्यासाठी 'कृषी क्रांती' (krushikranti.com) या वेबसाईटला दररोज भेट द्या.