हळद पिकासाठी ठिबक सिंचनाद्वारे खत व्यवस्थापन कसे करावे? जाणून घ्या आठवडावार खत नियोजन

हळद हे ८ ते ९ महिन्यांचे महत्त्वाचे नगदी पीक असून, चांगले उत्पादन मिळवण्यासाठी पिकाच्या प्रत्येक वाढीच्या टप्प्यावर योग्य प्रमाणात अन्नद्रव्यांचा पुरवठा करणे आवश्यक आहे. हळद पिकाला ठिबक सिंचनाद्वारे खते देण्याच्या पद्धतीला फर्टिगेशन (Fertigation) असे म्हणतात. या पद्धतीमुळे पिकाला आवश्यकतेनुसार अन्नद्रव्ये उपलब्ध करून देता येतात आणि खतांचा अपव्ययही कमी होण्यास मदत होते.

ॲग्रोवनच्या संबंधित व्हिडिओमध्ये कसबे डिग्रज येथील हळद संशोधन योजनेचे प्रभारी अधिकारी डॉ. मनोज माळी यांनी हळद पिकासाठी ठिबक सिंचनाद्वारे खत व्यवस्थापन कसे करावे, याबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे.

हळद पिकासाठी संपूर्ण हंगामातील खतांची मात्रा

संपूर्ण हंगामात प्रति एकर हळद पिकाला ठिबक सिंचनाद्वारे एकूण:

• नत्र – ६० किलो
• स्फुरद – ३० किलो
• पालाश – ३० किलो

देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.

मात्र ही संपूर्ण मात्रा एकाच वेळी न देता पिकाच्या वाढीच्या टप्प्यानुसार आठवड्याच्या हप्त्यांमध्ये विभागून देणे महत्त्वाचे आहे.

१. उगवणीची अवस्था – लागवडीनंतर ३ ते ४ आठवडे

हळद लागवडीनंतरच्या सुरुवातीच्या काळात पिकाची उगवण आणि सुरुवातीची वाढ चांगली होण्यासाठी योग्य खत व्यवस्थापन करणे आवश्यक आहे.

या टप्प्यात एकूण:

• नत्र – ६ किलो
• स्फुरद – ६ किलो
• पालाश – ३ किलो

द्यावे.

ही मात्रा दोन समान हप्त्यांमध्ये विभागून देण्यात यावी.

प्रति आठवडा:

• नत्र – ३ किलो
• स्फुरद – ३ किलो
• पालाश – १.५ किलो

२. शाकीय वाढीचा काळ – ५ ते १४ आठवडे

हळद पिकाच्या वाढीतील हा अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा आहे. या कालावधीत पिकाची पाने, खोड आणि एकूण शाकीय वाढ वेगाने होते.

१० आठवड्यांच्या या कालावधीसाठी एकूण:

• नत्र – ३० किलो
• स्फुरद – ९ किलो
• पालाश – ६ किलो

देण्याचे नियोजन आहे.

प्रति आठवडा:

• नत्र – ३ किलो
• स्फुरद – ९०० ग्रॅम
• पालाश – ६०० ग्रॅम

अशा पद्धतीने ठिबक सिंचनातून खतांचा पुरवठा करावा.

३. कंद वाढीस सुरुवात – १५ ते २६ आठवडे

लागवडीनंतर १५ ते २६ आठवड्यांच्या कालावधीत हळदीच्या कंदांची वाढ सुरू होते. त्यामुळे या टप्प्यावर खतांचे योग्य संतुलन राखणे महत्त्वाचे आहे.

१२ आठवड्यांसाठी एकूण:

• नत्र – १५ किलो
• स्फुरद – ९ किलो
• पालाश – ९ किलो

देण्यात यावे.

प्रति आठवडा:

• नत्र – १.२५ किलो
• स्फुरद – ७५० ग्रॅम
• पालाश – ७५० ग्रॅम

ठिबक सिंचनाद्वारे देण्याचे नियोजन करावे.

४. कंद तयार होण्याचा काळ – २७ ते ३२ आठवडे

हळद पिकाच्या शेवटच्या वाढीच्या टप्प्यात कंदांची चांगली वाढ आणि विकास होण्यासाठी खत व्यवस्थापनाकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.

६ आठवड्यांच्या या कालावधीसाठी एकूण:

• नत्र – ९ किलो
• स्फुरद – ६ किलो
• पालाश – १२ किलो

देण्याचे नियोजन आहे.

प्रति आठवडा:

• नत्र – १.५ किलो
• स्फुरद – १ किलो
• पालाश – २ किलो

ठिबक सिंचनाद्वारे द्यावे.

हळदीमध्ये फर्टिगेशनचे महत्त्व

हळद पिकाला सर्व खत एकाच वेळी देण्याऐवजी पिकाच्या गरजेनुसार लहान-लहान हप्त्यांमध्ये ठिबक सिंचनाद्वारे खत देणे फायदेशीर ठरते. यामुळे अन्नद्रव्यांचा अपव्यय कमी करण्यास मदत होते आणि पिकाच्या मुळांना आवश्यक त्या वेळी अन्नद्रव्ये उपलब्ध होतात.

विशेषतः कंद वाढीच्या काळात पिकाला योग्य प्रमाणात अन्नद्रव्ये मिळाल्यास कंदांच्या विकासासाठी त्याचा फायदा होऊ शकतो.

हळद पिकासाठी आठवडावार खत नियोजन

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना

वरील खत व्यवस्थापन हे दिलेल्या संदर्भ व्हिडिओमधील शिफारशीवर आधारित आहे. माती परीक्षण, पाण्याची गुणवत्ता, जमिनीचा प्रकार, हळदीची जात आणि स्थानिक कृषी परिस्थितीनुसार खत व्यवस्थापनात बदल आवश्यक असू शकतो. त्यामुळे प्रत्यक्ष वापरापूर्वी कृषी तज्ज्ञ किंवा कृषी विभागाच्या सल्ल्याने खतांचे प्रमाण निश्चित करणे योग्य ठरेल.