कमी पाणी आणि कमी खर्चात येणाऱ्या कुळीथ पिकाची लागवड; कोरडवाहू शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर पर्याय!

कमी पाणी आणि कमी खर्चात येणाऱ्या कुळीथ पिकाची लागवड; कोरडवाहू शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर पर्याय!
Avatar of Krushi Kranti Editorial Desk
लेखक: Prajkta Phasale

प्रकाशित:

कमी पाणी आणि कमी खर्चात येणाऱ्या कुळीथ पिकाची लागवड; कोरडवाहू शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर पर्याय!

शेतीमध्ये पाण्याची उपलब्धता कमी होत असताना कमी पाण्यात येणाऱ्या पिकांची निवड करणे शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे ठरत आहे. वाढता उत्पादन खर्च, पावसातील अनिश्चितता आणि सिंचनाच्या मर्यादित सुविधा यामुळे शेतकरी कमी खर्चात उत्पादन देणाऱ्या पर्यायी पिकांचा विचार करत आहेत. अशा परिस्थितीत कुळीथ (Horse Gram) हे पीक शेतकऱ्यांसाठी एक उपयुक्त पर्याय ठरू शकते.

कुळीथ हे कमी पाण्यात वाढणारे, प्रतिकूल परिस्थितीत तग धरण्याची क्षमता असलेले पीक म्हणून ओळखले जाते. विशेषतः कोरडवाहू भागात आणि पाण्याची कमतरता असलेल्या शेतांमध्ये या पिकाचा विचार करता येतो.

 

कुळीथ पीक कमी पाण्यात का येते?

कुळीथ पिकाला इतर काही पिकांच्या तुलनेत कमी पाण्याची गरज भासू शकते. त्यामुळे ज्या भागात सिंचनाच्या सुविधा मर्यादित आहेत किंवा पावसावर अवलंबून शेती केली जाते, त्या ठिकाणी कुळीथ लागवड उपयुक्त ठरू शकते.

या पिकाची दुष्काळी परिस्थितीत तग धरण्याची क्षमता असल्यामुळे पावसाचे प्रमाण कमी असलेल्या भागातही त्याचा विचार केला जातो. मात्र, पिकाची वाढ, उत्पादन आणि गुणवत्ता जमिनीचा प्रकार, पावसाचे प्रमाण, वाण आणि लागवडीच्या पद्धतीवर अवलंबून असते.

 

भात कापणीनंतर कुळीथ लागवडीची संधी

ज्या भागांमध्ये भात कापणी पूर्ण झाली आहे, त्या शेतांमध्ये पुढील पीक घेण्याचे नियोजन करता येते. रिकाम्या शेतात कुळीथ लागवड केल्यास उपलब्ध जमीन वापरात आणण्याची संधी मिळू शकते.

भात कापणीनंतर जमिनीतील ओलावा उपलब्ध असेल, तर त्या परिस्थितीनुसार कुळीथ पिकाचे नियोजन करता येते. यामुळे शेत रिकामे ठेवण्याऐवजी अतिरिक्त पीक घेण्याचा पर्याय उपलब्ध होतो.

 

शून्य मशागत पद्धतीने कुळीथ लागवड

कुळीथ लागवडीमध्ये शून्य मशागत (Zero Tillage) पद्धतीचाही विचार केला जातो. या पद्धतीमध्ये पारंपरिक मशागतीचा खर्च कमी करण्याचा प्रयत्न केला जातो. जमिनीची परिस्थिती आणि मागील पिकाचे अवशेष लक्षात घेऊन लागवडीचे नियोजन केले जाते.

शून्य मशागत पद्धतीमुळे काही परिस्थितींमध्ये मशागत खर्च, वेळ आणि इंधनाची बचत होऊ शकते. तसेच जमिनीतील ओलावा टिकवण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, ही पद्धत वापरण्यापूर्वी शेतातील तण, जमीन आणि पेरणीसाठी उपलब्ध साधनांचा विचार करणे आवश्यक आहे.

 

कुळीथ लागवडीचे शेतकऱ्यांसाठी फायदे

  • कमी पाण्यात पीक घेण्याची संधी
  • तुलनेने कमी उत्पादन खर्चात लागवडीचा पर्याय
  • दुष्काळी परिस्थितीत तग धरण्याची क्षमता
  • रिकाम्या शेताचा उपयोग करून अतिरिक्त पीक घेण्याची संधी
  • शून्य मशागत पद्धतीचा विचार करता येतो
  • कोरडवाहू शेतीसाठी पर्यायी पीक

     

कुळीथ लागवड करताना काय काळजी घ्यावी?

लागवडीपूर्वी स्थानिक हवामान, जमिनीतील ओलावा, योग्य वाण, बियाण्यांची गुणवत्ता आणि पेरणीची वेळ यांचा विचार करावा. आपल्या परिसरातील कृषी विभाग किंवा कृषी तज्ज्ञांकडून मार्गदर्शन घेऊन लागवडीचे नियोजन केल्यास पीक व्यवस्थापन अधिक योग्य पद्धतीने करता येते.

 

कमी खर्चातील शेतीसाठी कुळीथ एक पर्याय

पाण्याची कमतरता आणि वाढता शेती खर्च लक्षात घेता कुळीथ हे कोरडवाहू शेतकऱ्यांसाठी विचार करण्यासारखे पीक आहे. भात कापणीनंतर उपलब्ध जमीन आणि ओलाव्याचा योग्य उपयोग करून या पिकाची लागवड केल्यास शेतीत अतिरिक्त उत्पादनाची संधी निर्माण होऊ शकते.

कमी पाण्यात, कमी खर्चात आणि उपलब्ध परिस्थितीचा विचार करून शेती करण्यासाठी कुळीथ पिकाची माहिती जाणून घेणे शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त ठरू शकते.

 

कमी पाण्यात शेती आणि पर्यायी पिकांच्या लागवडीबाबत अधिक माहितीसाठी कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

अश्याच ताज्या शेतीविषयक बातम्या व माहितीसाठी 8999625494 हा नंबर तुमच्या WhatsApp ग्रुप मध्ये जोडा.

शेअर करा