सावधान! हुमणी किडीचा सोयाबीन, ऊस आणि कापसाला मोठा धोका; ३० ते ८०% नुकसान टाळण्यासाठी करा हे सामूहिक उपाय

 शेतकरी मित्रांनो, सध्या बदलत्या हवामानामुळे आणि अवकाळी पावसामुळे शेतीसमोर एक नवीन संकट उभे ठाकले आहे. ते म्हणजे हुमणी (White Grub) किडीचा वाढता प्रादुर्भाव. सोयाबीन, कापूस, ऊस, हळद आणि आले यांसारख्या नगदी पिकांना या किडीने लक्ष केले असून, वेळीच उपाययोजना न केल्यास उत्पादनात ३० ते ८० टक्क्यांपर्यंत घट होऊ शकते. अनेक ठिकाणी तर हुमणीमुळे पिके वाळून गेल्याने शेतकऱ्यांवर दुबार पेरणीची वेळ येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

 हुमणी कीड पिकांचे नुकसान कशी करते?

हुमणी ही प्रामुख्याने जमिनीत राहणारी कीड आहे. या किडीची अळी पिकांच्या मुळांना कुरतडून खाते, ज्यामुळे झाडाला अन्नद्रव्ये मिळणे बंद होते आणि उभी पिके वाळू लागतात. उन्हाळ्यात पडलेला अवकाळी पाऊस आणि हवेतील ओलावा या किडीच्या वाढीसाठी पोषक ठरत आहे.

 हुमणी नियंत्रणासाठी सामूहिक मोहीम का आवश्यक?

हुमणीचे प्रौढ भुंगेरे संध्याकाळी बाभूळ, कडुलिंब आणि बोर यांसारख्या झाडांवर मोठ्या प्रमाणात जमतात. ही कीड एका शेतातून दुसऱ्या शेतात सहज पसरते, त्यामुळे एका शेतकऱ्याने उपाय करून ती आटोक्यात येत नाही. गावपातळीवर सर्व शेतकऱ्यांनी मिळून सामूहिक नियंत्रण केल्यासच या किडीचा नायनाट करणे शक्य आहे.

 हुमणी नियंत्रणाचे प्रभावी उपाय

तज्ज्ञांच्या मते, हुमणीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी एकात्मिक पद्धतीचा वापर करणे गरजेचे आहे:

१. भौतिक आणि मशागतीचे उपाय (Physical Methods)

• खोल नांगरणी: उन्हाळ्यात जमिनीची खोल नांगरणी केल्यास जमिनीतील हुमणीच्या अळ्या आणि कोष वर येतात, जे कडक उन्हामुळे किंवा पक्षांकडून खाल्ले गेल्यामुळे नष्ट होतात.

• भुंगेरे गोळा करणे: संध्याकाळी ७ ते ८ च्या दरम्यान बाभूळ किंवा कडुलिंबाची झाडे हलवून खाली पडलेले भुंगेरे गोळा करा आणि रॉकेल मिश्रित पाण्यात टाकून त्यांचा नाश करा.

• प्रकाश सापळे (Light Traps): शेतात प्रकाश सापळे लावल्यास प्रौढ भुंगेरे प्रकाशाकडे आकर्षित होतात आणि त्यांना सहज पकडता येते.

२. जैविक नियंत्रण (Biological Control)

• मेटारायझियमचा वापर: 'मेटारायझियम अ‍ॅनीसोप्ली' (Metarhizium anisopliae) ही जैविक बुरशी शेणखतात मिसळून जमिनीत दिल्यास हुमणीच्या अळ्यांचा नैसर्गिकरीत्या नाश होतो.

३. रासायनिक नियंत्रण (Chemical Control)

• फवारणी व ड्रेचिंग: प्रादुर्भाव जास्त असल्यास तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने क्लोरोपायरीफॉस (Chlorpyriphos) या कीटकनाशकाचा वापर करावा. झाडांवर बसलेल्या भुंगेऱ्यांसाठी झाडांवरही फवारणी करणे फायदेशीर ठरते.

 'कृषी क्रांती'चा विशेष सल्ला

हुमणीचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी पावसाळ्याच्या सुरुवातीलाच दक्षता घेणे महत्त्वाचे आहे. जर तुमच्या पिकांची पाने पिवळी पडून रोपे उपटल्यावर सहज हातात येत असतील, तर समजावे की हुमणीचा प्रादुर्भाव सुरू झाला आहे. अशा वेळी घाबरून न जाता तातडीने वरील उपाय योजना करा.

हुमणी ही कीड संपूर्ण पीक उद्ध्वस्त करू शकते. त्यामुळे आपल्या गावातील सर्व शेतकरी बांधवांना एकत्र करून ही मोहीम राबवा, जेणेकरून दुबार पेरणीचा खर्च आणि संभाव्य आर्थिक नुकसान टाळता येईल.

शेतीविषयक सर्व अपडेट्स आणि कीड नियंत्रणाच्या अचूक माहितीसाठी 'कृषी क्रांती' (krushikranti.com) शी जोडलेले राहा.