CRISAT ची मोठी कामगिरी! उच्च ओलेइक (High Oleic) शेंगदाण्याच्या दोन नवीन वाणांची निर्मिती; शेतकऱ्यांना होणार मोठा फायदा

भारतातील शेंगदाणा उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी एक आनंदाची बातमी समोर आली आहे. ICRISAT (International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics) आणि त्याच्या भागीदार संस्थांनी उच्च ओलेइक (High Oleic) गुणधर्म असलेल्या शेंगदाण्याच्या दोन नवीन वाणांची निर्मिती केली आहे. या नवीन वाणांमुळे शेतकऱ्यांना अधिक उत्पादन, चांगला बाजारभाव आणि खाद्यतेल उद्योगाला उच्च दर्जाचा कच्चा माल उपलब्ध होणार आहे.

High Oleic शेंगदाणा म्हणजे काय?

सामान्य शेंगदाण्यात ओलेइक आम्लाचे (Oleic Acid) प्रमाण साधारण 40 ते 50 टक्के असते. नवीन विकसित केलेल्या High Oleic वाणांमध्ये हे प्रमाण जवळपास 78 ते 80 टक्क्यांपर्यंत आहे. त्यामुळे या शेंगदाण्यापासून तयार होणारे तेल अधिक दर्जेदार, टिकाऊ आणि आरोग्यासाठी फायदेशीर मानले जाते.

कोणते नवीन वाण विकसित करण्यात आले?

ICRISAT आणि ICAR अंतर्गत संशोधन संस्थांच्या सहकार्याने ICGV 201214 आणि ICGV 181030 या दोन नवीन High Oleic शेंगदाणा वाणांची निवड करण्यात आली आहे. हे वाण गुजरात, राजस्थान, महाराष्ट्र तसेच ओडिशा आणि ईशान्य भारतातील काही भागांसाठी उपयुक्त असल्याचे संशोधनात दिसून आले आहे.

शेतकऱ्यांना काय फायदा होणार?

या नवीन वाणांमुळे शेतकऱ्यांना अनेक फायदे मिळण्याची अपेक्षा आहे.

• अधिक उत्पादन क्षमता
• उच्च दर्जाचे तेल
• बाजारात प्रीमियम दर मिळण्याची शक्यता
• निर्यातक्षम दर्जाचा शेंगदाणा
• खाद्य प्रक्रिया उद्योगाकडून वाढती मागणी
• अधिक नफा मिळविण्याची संधी

उच्च ओलेइक शेंगदाण्याला देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत मोठी मागणी असल्यामुळे भविष्यात या वाणांची व्यावसायिक लागवड वाढण्याची शक्यता आहे.

ग्राहकांसाठीही फायदेशीर

High Oleic शेंगदाण्यापासून तयार होणारे तेल अधिक काळ टिकते. ऑक्सिडेशन कमी होत असल्याने तेलाची गुणवत्ता जास्त काळ चांगली राहते. यामुळे शेंगदाणा तेल, पीनट बटर, मिठाई, बेकरी आणि इतर खाद्यपदार्थांचे शेल्फ लाइफ वाढते. तसेच आरोग्याच्या दृष्टीनेही हे तेल अधिक उपयुक्त मानले जाते.

खाद्यतेल आयात कमी करण्यास मदत

भारत मोठ्या प्रमाणावर खाद्यतेल आयात करतो. देशात उच्च दर्जाच्या शेंगदाणा वाणांचे उत्पादन वाढल्यास स्थानिक तेल उद्योगाला चांगला कच्चा माल मिळेल. त्यामुळे देशांतर्गत खाद्यतेल उत्पादन वाढण्यास मदत होऊन आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या प्रयत्नांना चालना मिळू शकते.

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी संधी

महाराष्ट्र हा शेंगदाणा उत्पादन करणाऱ्या प्रमुख राज्यांपैकी एक आहे. हवामान आणि जमिनीची योग्य परिस्थिती असलेल्या भागात भविष्यात या नवीन वाणांची लागवड वाढल्यास शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढण्यास मदत होऊ शकते. विशेषतः दर्जेदार उत्पादनाला प्राधान्य देणाऱ्या बाजारपेठांमध्ये या वाणांना अधिक मागणी मिळण्याची शक्यता आहे.

ICRISAT आणि भारतीय संशोधन संस्थांनी विकसित केलेले High Oleic शेंगदाण्याचे नवीन वाण हे भारतीय शेतीसाठी महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. अधिक उत्पादन, चांगली गुणवत्ता, आरोग्यदायी तेल आणि निर्यातक्षम क्षमता या सर्व बाबी लक्षात घेता भविष्यात हे वाण शेंगदाणा उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरू शकतात. योग्य मार्गदर्शन आणि उपलब्धतेनुसार या वाणांचा स्वीकार केल्यास शेतकऱ्यांना अधिक आर्थिक लाभ मिळण्याची शक्यता आहे.