हवामान इशारा: पुढील ५ दिवस महाराष्ट्रासह देशभर पावसाचे सावट; 'सुपर एल निनो'मुळे २०२६ मध्ये दुष्काळाचे संकट?

 सध्या उन्हाचा कडाका वाढत असतानाच हवामान विभागाने (IMD) एक खळबळजनक इशारा दिला आहे. एका बाजूला पुढील काही दिवसांत देशाच्या विविध भागांत पावसाची हजेरी लागणार आहे, तर दुसऱ्या बाजूला २०२६ मध्ये 'सुपर एल निनो' (Super El Nino) विकसित होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. याचा थेट परिणाम आपल्या शेतीवर आणि मान्सूनवर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

 पुढील ७२ तास अत्यंत महत्त्वाचे!

हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, पुढील ५ दिवस देशभर पावसाचे सावट राहणार आहे. विशेषतः येत्या ७२ तासांमध्ये अनेक राज्यांत मेघगर्जना, विजांचा कडकडाट आणि वादळी वाऱ्यासह पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे.

कुठे असेल पावसाचा प्रभाव?

• उत्तर भारत: जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंडमध्ये २७ एप्रिल ते २ मे दरम्यान हलका पाऊस, हिमवृष्टी आणि गारपिटीची शक्यता आहे.

• ईशान्य आणि पूर्व भारत: पश्चिम बंगाल, सिक्कीम, आसाम, मेघालय आणि ओडिशामध्ये २ मेपर्यंत मुसळधार पाऊस आणि ताशी ५० किमी वेगाने वारे वाहू शकतात.

• दक्षिण भारत: केरळ, कर्नाटक आणि तेलंगणामध्ये ३० एप्रिल ते २ मे दरम्यान पावसाची शक्यता आहे.

 महाराष्ट्रातील स्थिती: पाऊस आणि उष्णतेची लाट एकाच वेळी!

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी हवामान संमिश्र असणार आहे. एका बाजूला पाऊस तर दुसऱ्या बाजूला उष्णतेची लाट असे दुहेरी संकट उभे राहिले आहे.

१. पावसाचा अंदाज: मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात काही ठिकाणी विजांच्या कडकडाटासह पावसाचा अंदाज आहे. यामुळे वाढत्या उकाड्यापासून थोडा दिलासा मिळेल, मात्र काढणीला आलेल्या पिकांची काळजी घेणे गरजेचे आहे. २. उष्णतेची लाट: विदर्भ आणि कोकण किनारपट्टीवर ३० एप्रिलपर्यंत उष्णतेची लाट (Heat Wave) राहण्याची शक्यता आहे. नागरिकांनी आणि शेतकऱ्यांनी दुपारच्या वेळी काम करताना विशेष खबरदारी घ्यावी.

 'सुपर एल निनो'चा धोका काय?

आयएमडीच्या अहवालानुसार, २०२६ मध्ये 'सुपर एल निनो' विकसित होण्याची दाट शक्यता आहे. ही शेतकऱ्यांसाठी चिंतेची बाब असू शकते:

• कमी पाऊस: एल निनो सक्रिय असल्यास मान्सूनचा पाऊस सरासरीपेक्षा कमी होतो.

• वाढती उष्णता: नेहमीपेक्षा जास्त तापमान आणि उष्णतेच्या लाटांचे प्रमाण वाढू शकते.

• दुष्काळाची शक्यता: पाऊस कमी पडल्यास पाणीटंचाई आणि दुष्काळाचा धोका निर्माण होऊ शकतो.

 'कृषी क्रांती'चा शेतकरी बांधवांना सल्ला

१. पिकांचे संरक्षण: ज्या शेतकऱ्यांचा शेतमाल (उदा. उन्हाळी तूर, आंबा किंवा भाजीपाला) उघड्यावर आहे, त्यांनी तो सुरक्षित ठिकाणी हलवावा. पावसासह गारपिटीची शक्यता नाकारता येत नाही. २. पाणी व्यवस्थापन: एल निनोच्या पार्श्वभूमीवर येणाऱ्या काळात पाणीटंचाई भासू शकते, त्यामुळे उपलब्ध पाण्याचा उपसा नियोजनपूर्वक करा आणि ठिबक सिंचनाचा वापर वाढवा. ३. आरोग्याची काळजी: उष्णतेच्या लाटेचा इशारा असलेल्या भागात दुपारच्या वेळी कष्टाची कामे टाळा आणि भरपूर पाणी प्या.

 हवामानातील हे बदल नैसर्गिक असले तरी त्याचे नियोजन करणे आपल्या हातात आहे. पुढील ५ दिवस पावसापासून सावध राहा आणि २०२६ च्या दीर्घकालीन हवामान बदलांसाठी आतापासूनच सज्ज व्हा.

शेतीविषयक ताज्या बातम्या, हवामान अंदाज आणि बाजारभावासाठी 'कृषी क्रांती' (krushikranti.com) या आपल्या हक्काच्या वेबसाईटला दररोज भेट द्या.