एल निनोच्या परिस्थितीत उडदाचे कोणते वाण देतील भरघोस उत्पादन? जाणून घ्या ६ सुधारित वाणांची संपूर्ण माहिती

यंदाच्या खरीप हंगामात सरासरीपेक्षा कमी पावसाची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. एल निनोच्या प्रभावामुळे अनेक भागांत पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याचा अंदाज असल्याने शेतकऱ्यांसमोर योग्य पीक आणि योग्य वाण निवडीचे मोठे आव्हान आहे. अशा परिस्थितीत कमी कालावधीत तयार होणारे, कमी पाण्यातही चांगले उत्पादन देणारे आणि दुष्काळी परिस्थितीत तग धरणारे उडीद हे पीक शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर पर्याय ठरू शकते.

उडीद हे कडधान्य वर्गातील महत्त्वाचे पीक असून कमी खर्चात चांगले उत्पादन मिळवून देण्याची क्षमता या पिकात आहे. तसेच जमिनीची सुपीकता वाढविण्यासाठीही उडीद उपयुक्त मानले जाते. मात्र चांगल्या उत्पादनासाठी योग्य वाणांची निवड करणे अत्यंत महत्त्वाचे असते.

एल निनोमध्ये उडीद का फायदेशीर?

एल निनोच्या काळात पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याची शक्यता असते. अशावेळी दीर्घकालीन पिकांपेक्षा अल्पकालीन पिके अधिक सुरक्षित मानली जातात. उडीद हे साधारण 60 ते 70 दिवसांत तयार होणारे पीक आहे. कमी पाण्यातही हे पीक चांगली वाढ करते. त्यामुळे कमी पावसाच्या परिस्थितीत शेतकऱ्यांना नुकसानाचा धोका कमी होतो.

पीकेव्ही उडीद-15

पीकेव्ही उडीद-15 हा विदर्भासाठी शिफारस करण्यात आलेला सुधारित वाण आहे. हा वाण 65 ते 70 दिवसांत तयार होतो. रोपावस्थेत जोमदार वाढ, टपोरे दाणे आणि एकाच वेळी पक्वता ही या वाणाची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. भुरी रोगास मध्यम प्रतिकारक्षम असल्याने कमी पावसाच्या परिस्थितीतही हा वाण चांगले उत्पादन देऊ शकतो.

जे.अ.व्ही. उडीद-251

हा वाण 60 ते 65 दिवसांत तयार होतो. उच्च उत्पादनक्षम असल्यामुळे अनेक शेतकरी या वाणाला पसंती देतात. तसेच भुरी रोगास प्रतिकारक्षम असल्याने रोगांचा प्रादुर्भाव कमी होऊन उत्पादन टिकून राहण्यास मदत होते.

मुंबा उडीद-7

मुंबा उडीद-7 हा 65 ते 70 दिवसांत तयार होणारा सुधारित वाण आहे. योग्य व्यवस्थापन केल्यास हा वाण भरघोस उत्पादन देऊ शकतो. कमी पावसाच्या परिस्थितीतही समाधानकारक उत्पादन मिळवण्यासाठी हा वाण उपयुक्त ठरतो.

नाशिक उडीद-3

नाशिक उडीद-3 हा देखील उच्च उत्पादनक्षम वाण मानला जातो. 65 ते 70 दिवसांचा कालावधी असलेल्या या वाणामध्ये कमी कालावधीत चांगले उत्पादन मिळवण्याची क्षमता आहे.

उड्डी-4

उड्डी-4 हा 60 ते 65 दिवसांत तयार होणारा अल्पकालीन वाण आहे. कमी पावसाच्या भागात आणि उशिरा पेरणीसाठी हा वाण फायदेशीर ठरू शकतो. योग्य व्यवस्थापन केल्यास चांगले उत्पादन मिळते.

उड्डी-5

उड्डी-5 हा देखील अल्पकालीन आणि उच्च उत्पादनक्षम वाण आहे. 60 ते 65 दिवसांत तयार होणारा हा वाण कमी कालावधीत उत्पादन देतो. एल निनोच्या परिस्थितीत कमी जोखमीचा पर्याय म्हणून याकडे पाहिले जाते.

चांगल्या उत्पादनासाठी महत्त्वाच्या बाबी

उडीद लागवड करताना प्रमाणित बियाण्यांचा वापर करावा. बियाण्यांची योग्य बीजप्रक्रिया करणे आवश्यक आहे. पावसाचा अंदाज लक्षात घेऊन वेळेवर पेरणी करावी. तसेच तण नियंत्रण, रोग व कीड व्यवस्थापन याकडे विशेष लक्ष दिल्यास उत्पादनात वाढ होते.

एल निनोमुळे कमी पावसाची शक्यता असताना उडीद हे शेतकऱ्यांसाठी सुरक्षित आणि फायदेशीर पीक ठरू शकते. पीकेव्ही उडीद-15, जे.अ.व्ही. उडीद-251, मुंबा उडीद-7, नाशिक उडीद-3, उड्डी-4 आणि उड्डी-5 हे सुधारित वाण कमी कालावधीत चांगले उत्पादन देण्यास सक्षम आहेत. योग्य वाण निवडून आणि शास्त्रीय पद्धतीने लागवड केल्यास शेतकरी कमी पावसातही चांगले आर्थिक उत्पन्न मिळवू शकतात.