जायकवाडी धरणातून रब्बी आणि उन्हाळी हंगामासाठी पाणीवाटपाचे नियोजन; ५ नोव्हेंबरपासून पहिले आवर्तन

मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. जायकवाडी धरणातून रब्बी आणि उन्हाळी हंगामासाठी पाणी सोडण्याचे नियोजन करण्यात आले असून, रब्बी हंगामातील पहिले आवर्तन ५ नोव्हेंबर २०२६ पासून सुरू होणार आहे. मराठवाड्यातील पावसाची कमतरता, जमिनीतील कमी झालेला ओलावा आणि रब्बी पिकांची पाण्याची गरज लक्षात घेऊन हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

जायकवाडी धरणातून किती आवर्तने मिळणार?

२ नोव्हेंबर रोजी झालेल्या कालवा सल्लागार समितीच्या बैठकीत जायकवाडी प्रकल्पातील पाणीवाटपाबाबत महत्त्वाचे नियोजन करण्यात आले. त्यानुसार रब्बी हंगामासाठी तीन आणि उन्हाळी हंगामासाठी एक, अशी एकूण चार आवर्तने प्रस्तावित आहेत.

या नियोजनानुसार रब्बी हंगामासाठी १७.४८ टीएमसी, तर उन्हाळी हंगामासाठी ४.५९ टीएमसी पाण्याचा वापर अपेक्षित आहे. अशा प्रकारे एकूण २२.०७ टीएमसी पाणी सिंचनासाठी वापरण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.

पहिले आवर्तन ५ नोव्हेंबरपासून सुरू होणार

प्रारंभी पहिले आवर्तन १५ नोव्हेंबरपासून सुरू करण्याचे नियोजन होते. मात्र, मराठवाड्यातील दुष्काळसदृश परिस्थिती, पिकांची गरज आणि जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन हे आवर्तन ५ नोव्हेंबरपासून सुरू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

जायकवाडी धरणाच्या पैठण डाव्या आणि उजव्या कालव्यांतून पाणी सोडण्यात येणार आहे. या पहिल्या आवर्तनाचा सुमारे ५८ हजार ६०० हेक्टर क्षेत्राला सिंचनासाठी लाभ होण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः चारा आणि भुसार पिकांना याचा फायदा होऊ शकतो.

पाणीवाटपात शेवटच्या टोकावरील शेतकऱ्यांना प्राधान्य

कालव्याच्या सुरुवातीच्या भागातील शेतकऱ्यांबरोबरच शेवटच्या टोकावरील शेतकऱ्यांनाही पाणी मिळणे महत्त्वाचे आहे. अनेकदा अनधिकृत पाणीउपसा आणि बेकायदेशीर जोडण्यांमुळे शेवटच्या भागातील शेतकऱ्यांना पुरेसे पाणी मिळत नसल्याच्या तक्रारी येतात.

यासाठी कालव्याच्या शेवटच्या टोकापर्यंत पाणी पोहोचवण्यावर भर देण्यात येणार आहे. अनधिकृत पाणीउपसा आणि बेकायदेशीर जोडण्यांवर कारवाई करण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.

जानेवारीमध्ये पाणीसाठ्याचा पुन्हा आढावा

उन्हाळी हंगामात पाण्याची उपलब्धता कायम ठेवण्यासाठी धरणातील साठ्याचे काटेकोर नियोजन आवश्यक आहे. त्यामुळे जानेवारीमध्ये उपलब्ध पाणीसाठा, आतापर्यंत झालेला वापर आणि पुढील गरज यांचा आढावा घेण्यात येणार आहे. त्यानंतर अतिरिक्त आवर्तन देता येईल का, याबाबत निर्णय घेतला जाऊ शकतो.

शेतकऱ्यांनी पाण्याचे नियोजन कसे करावे?

जायकवाडीच्या कालवा लाभक्षेत्रातील शेतकऱ्यांनी उपलब्ध पाण्याचा वापर पीक आणि जमिनीची गरज लक्षात घेऊन करावा. पेरणी केलेल्या क्षेत्रानुसार पाणी देण्याचे नियोजन करणे, कालव्याच्या पाण्याची वेळ आधी समजून घेणे आणि पाण्याचा अपव्यय टाळणे महत्त्वाचे आहे.

शक्य असेल तेथे शेतातील ओलावा टिकवणे, गरजेनुसार सिंचन करणे आणि पाणी देण्यापूर्वी पिकांची अवस्था तपासणे फायदेशीर ठरू शकते. प्रत्यक्ष पाणीपुरवठ्याचे वेळापत्रक संबंधित पाटबंधारे विभागाकडून तपासावे.

जायकवाडी धरणातून ५ नोव्हेंबरपासून रब्बी हंगामातील पहिले आवर्तन सुरू करण्याचा निर्णय मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा आहे. रब्बीसाठी तीन आणि उन्हाळ्यासाठी एक आवर्तन असे एकूण चार आवर्तनांचे नियोजन करण्यात आले आहे. मात्र, पुढील पाणीवाटप उपलब्ध साठा आणि प्रत्यक्ष गरजेनुसार बदलू शकते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी अधिकृत सूचनांनुसार पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा.

शेतीविषयक बातम्या, बाजारभाव आणि हवामान अपडेटसाठी Krushi Kranti शी जोडलेले राहा.