कृषी औजार बँक योजनेसाठी अर्ज पुन्हा सुरू; शेतकरी गटांना १५ ऑगस्टपर्यंत संधी

कृषी औजार बँक योजनेसाठी मोठी अपडेट

महाराष्ट्र शासनाच्या नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (NDKSP) अंतर्गत “गावस्तरीय कृषी औजार बँक” या घटकासाठी नवीन नोंदणी आणि अर्ज करण्याची प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. संबंधित शासन पत्रानुसार, इच्छुक गटांना १५ ऑगस्ट २०२६ रोजी कार्यालयीन वेळेपर्यंत अर्ज करता येणार आहेत.

या घटकाचा उद्देश गावातील शेतकऱ्यांना विविध कृषी यंत्रे व अवजारे भाडेतत्त्वावर उपलब्ध करून देणे हा आहे. प्रकल्प गावांमध्ये पात्र महिला बचत गट तसेच संबंधित शेतकरी गटांच्या माध्यमातून कृषी औजार बँक स्थापन करण्याबाबत मार्गदर्शक सूचना देण्यात आल्या आहेत.

अर्ज करण्याची अंतिम तारीख

नवीन नोंदणी आणि अर्ज प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्यात आली असून:

अर्ज करण्याची अंतिम तारीख: १५ ऑगस्ट २०२६

अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी इच्छुक गटांनी संबंधित प्रकल्प यंत्रणा आणि कृषी विभागाकडून आवश्यक माहिती घेऊन वेळेत अर्ज करणे आवश्यक आहे.

कृषी औजार बँकेत कोणती यंत्रे असू शकतात?

प्रकल्पाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार गावातील प्रमुख पीक आणि स्थानिक गरज लक्षात घेऊन कृषी औजार बँकेत विविध यंत्रांचा समावेश करता येतो.

भाताव्यतिरिक्त प्रमुख पिकांच्या गावांसाठी

• बेड तयार करण्यासाठी बेडमेकर – किमान १ ते कमाल ५
• बियाणे टोकण यंत्रे – किमान ५ ते कमाल २५

भात प्रमुख पीक असलेल्या गावांसाठी

• भात पेरणी यंत्र – किमान १ ते कमाल ५
• भात कापणी यंत्र – किमान १ ते कमाल ३

याशिवाय गावातील पीकरचना आणि गरजेनुसार इतर आवश्यक कृषी यंत्रे घेण्याची मुभा असल्याचे पत्रात नमूद आहे.

कोणती इतर कृषी यंत्रे घेता येऊ शकतात?

उपलब्ध यादीमध्ये पुढील यंत्रांचा समावेश आहे:

• बीबीएफ यंत्र
• भात लावणी/रोवणी यंत्र
• कापणी यंत्र
• मळणी यंत्र
• कंबाईन हार्वेस्टर
• बॅटरी/पेट्रोल/ट्रॅक्टरचलित फवारणी पंप
• फळबाग लागवडीसाठी खड्डे खोदणारे यंत्र
• कॅनोपी व्यवस्थापन यंत्र
• फळेतोडणी यंत्र
• प्लास्टिक मल्च अंथरणारे यंत्र
• कांदा लागवड यंत्र
• कांदा काढणी यंत्र
• तुषार सिंचन संच
• निंबोळी बियांची पावडर करण्यासाठी पल्व्हरायझर
• स्वयंंचलित पेरणी, आंतरमशागत व फवारणी यंत्रे

DSR यंत्राचा समावेश करण्यावर भर

विशेषतः भात उत्पादक भागांमध्ये DSR (Direct Seeded Rice) यंत्राचा वापर वाढविण्यावर शासनाने भर दिला आहे.

DSR पद्धतीमुळे भात लागवडीमध्ये पाणी आणि बियाण्याची बचत होण्यास तसेच मजुरांवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे पात्र गटांनी प्रस्तावित कृषी औजारांमध्ये DSR यंत्राचा समावेश करावा, असे निर्देश देण्यात आले आहेत.

पूर्व विदर्भातील जिल्ह्यांसाठी विशेष आवाहन

भात हे प्रमुख पीक असलेल्या पूर्व विदर्भातील जिल्ह्यांमध्ये कृषी औजार बँक घटकासाठी अधिकाधिक गटांनी अर्ज करावा, यासाठी विशेष प्रयत्न करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

यामध्ये:

• गडचिरोली
• भंडारा
• गोंदिया
• चंद्रपूर
• नागपूर

या जिल्ह्यांचा विशेष उल्लेख करण्यात आला आहे.

एका गावातून अनेक गटांनी अर्ज केल्यास काय होईल?

एखाद्या गावातून एकापेक्षा जास्त गटांचे अर्ज प्राप्त झाल्यास ऑनलाइन लॉटरी पद्धतीने निवड केली जाणार असल्याचे शासनाच्या पत्रात नमूद आहे.

नवीन प्राप्त प्रस्तावांची कागदपत्रे तपासण्याची प्रक्रिया अर्जाचा कालावधी संपल्यानंतर जास्तीत जास्त ८ कार्यालयीन दिवसांत पूर्ण करण्याचे निर्देश आहेत. त्यानंतर परिपूर्ण प्रस्तावांची निवड FPO-DBT पोर्टलवरील ऑनलाइन लॉटरी प्रणालीद्वारे तात्काळ करण्याचे सांगण्यात आले आहे.

शेतकरी गटांसाठी का महत्त्वाची आहे ही योजना?

गावपातळीवर कृषी यंत्रे उपलब्ध झाल्यास प्रत्येक शेतकऱ्याला स्वतंत्रपणे महागडी यंत्रे खरेदी करण्याची गरज कमी होऊ शकते. औजार बँकेमार्फत उपलब्ध यंत्रे शेतकऱ्यांना वाजवी दरात भाडेतत्त्वावर उपलब्ध करून देण्याची संकल्पना या घटकात आहे.

त्यामुळे लहान व मध्यम शेतकऱ्यांसाठी यांत्रिकीकरण सुलभ होण्यास मदत होऊ शकते.

अर्ज करू इच्छिणाऱ्या गटांनी काय करावे?

इच्छुक गटांनी पुढील बाबी लक्षात ठेवाव्यात:

1. १५ ऑगस्ट २०२६ पूर्वी अर्ज/नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करावी.
2. आपल्या गावातील प्रमुख पीक आणि शेतकऱ्यांची गरज लक्षात घेऊन यंत्रांची निवड करावी.
3. भात उत्पादक भागातील गटांनी DSR यंत्राचा समावेश करण्याचा विचार करावा.
4. आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवावीत.
5. अर्जाची प्रक्रिया संबंधित प्रकल्प यंत्रणा/कृषी विभागाच्या सूचनेनुसार पूर्ण करावी.
6. अर्ज केल्यानंतर निवड प्रक्रिया ऑनलाइन लॉटरीद्वारे होऊ शकते, हे लक्षात ठेवावे.

महत्त्वाची नोंद

ही माहिती महाराष्ट्र शासनाच्या नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पाच्या उपलब्ध अधिकृत पत्रावर आधारित आहे. अर्जाची प्रत्यक्ष पद्धत, आवश्यक कागदपत्रे आणि पात्रतेच्या अटींसाठी संबंधित कृषी विभाग/प्रकल्प कार्यालयाच्या अद्ययावत सूचनांचा आधार घ्यावा.

निष्कर्ष

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पांतर्गत गावस्तरीय कृषी औजार बँक घटकासाठी अर्ज प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. इच्छुक गटांना १५ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत नवीन नोंदणी किंवा अर्ज करण्याची संधी देण्यात आली आहे.

विशेषतः भात उत्पादक भागांमध्ये DSR यंत्राचा समावेश करण्यावर भर देण्यात आला असून, पूर्व विदर्भातील गडचिरोली, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि नागपूर जिल्ह्यांतील अधिकाधिक गटांनी या घटकाचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज करावा, असे निर्देश देण्यात आले आहेत.