गावपातळीवर कृषी अवजारे बँक उभारणीसाठी अर्ज पुन्हा सुरू; १५ ऑगस्टपर्यंत संधी

महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागांतर्गत नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (NDKSP) अंतर्गत गावस्तरावरील कृषी अवजारे बँक या घटकासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. नवीन नोंदणी व अर्ज करण्यासाठी १५ ऑगस्ट २०२६ रोजी कार्यालयीन वेळेपर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. संबंधित अधिकृत पत्रात या घटकासाठी अर्ज, यंत्रसामग्रीची निवड, ऑनलाइन लॉटरी आणि विशेषतः भात उत्पादक भागांसाठी DSR यंत्राचा समावेश याबाबत सूचना देण्यात आल्या आहेत.

गावस्तरावर कृषी अवजारे बँक उभारण्याचा उद्देश

या घटकांतर्गत पात्र महिला बचत गट, महिला गाव संघ तसेच संबंधित लाभार्थी गटांच्या माध्यमातून गावात कृषी अवजारे बँक स्थापन करून शेतकऱ्यांना यंत्रसामग्री भाडेतत्त्वावर उपलब्ध करून देण्याची संकल्पना आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना प्रत्येक यंत्र स्वतंत्रपणे खरेदी करण्याची आवश्यकता कमी होऊन आवश्यकतेनुसार यंत्रे उपलब्ध होण्यास मदत होऊ शकते.

एका गावातून एकापेक्षा जास्त गटांचे अर्ज प्राप्त झाल्यास निवड प्रक्रिया ऑनलाइन लॉटरी पद्धतीने करण्यात येणार असल्याचे पत्रात नमूद आहे.

कोणती कृषी यंत्रे अवजारे बँकेत असू शकतात?

पत्रानुसार प्रमुख पिके आणि स्थानिक गरज लक्षात घेऊन कृषी अवजारे बँकेतील यंत्रांची निवड करायची आहे. भात हे प्रमुख पीक नसलेल्या गावांसाठी बेडमेकर किमान १ ते कमाल ५ आणि बियाणे टोकण यंत्रे किमान ५ ते कमाल २५ ठेवण्याची तरतूद नमूद आहे.

भात प्रमुख पीक असलेल्या गावांसाठी भात पेरणी यंत्र किमान १ ते कमाल ५ आणि भात कापणी यंत्र किमान १ ते कमाल ३ ठेवण्याचा उल्लेख आहे.

याशिवाय गरजेनुसार बीबीएफ यंत्र, भात लावणी किंवा रोवणी यंत्र, कापणी व मळणी यंत्र, कंबाईन हार्वेस्टर, बॅटरी/पेट्रोल/ट्रॅक्टरचलित फवारणी पंप, फळबागेसाठी खड्डे खोदणारे यंत्र, कॅनोपी व्यवस्थापन यंत्र, फळ तोडणी यंत्र, प्लास्टिक मल्च लेइंग मशीन, कांदा लागवड व काढणी यंत्र, तुषार सिंचन संच आणि स्वयंचलित पेरणी किंवा आंतरमशागत यंत्रांचा समावेश करता येऊ शकतो.

DSR यंत्राला विशेष महत्त्व

भात उत्पादक क्षेत्रात पारंपरिक लागवडीऐवजी DSR पद्धतीचा वापर वाढवण्यासाठी कृषी अवजारे बँकेत DSR यंत्राचा समावेश करण्यावर विशेष भर देण्यात आला आहे.

पत्रानुसार DSR पद्धतीमुळे पाणी आणि बियाण्याची बचत, मजुरांवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि मातीचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे पात्र शेतकरी उत्पादक संघटनांनी प्रस्तावित यंत्रसामग्रीमध्ये DSR यंत्राचा समावेश करणे अपेक्षित आहे.

अर्ज करण्यासाठी कोणती महत्त्वाची मुदत?

पत्र जारी झाल्याच्या तारखेपासून १५ ऑगस्ट २०२६ रोजी कार्यालयीन वेळेपर्यंत गावस्तरावरील कृषी अवजारे बँक घटकासाठी नवीन नोंदणी आणि अर्ज करण्याची प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. संबंधित जिल्ह्यांनी इच्छुक गटांना या संधीचा लाभ घेण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

अर्जानंतर पुढील प्रक्रिया काय?

नवीन प्रस्तावांची कागदपत्रे तपासण्याची प्रक्रिया अर्जाची मुदत संपल्यानंतर कमाल ८ कार्यालयीन दिवसांत पूर्ण करण्याच्या सूचना आहेत. त्यानंतर पात्र व परिपूर्ण प्रस्तावांची निवड FPO-DBT पोर्टलवरील ऑनलाइन लॉटरी प्रणालीद्वारे करण्याचे नमूद आहे.

विशेषतः गडचिरोली, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि नागपूर या पूर्व विदर्भातील भात प्रमुख जिल्ह्यांमध्ये इच्छुक गटांपर्यंत माहिती पोहोचवून अर्ज करण्यास प्रवृत्त करण्याच्या सूचना प्रकल्प अधिकाऱ्यांना देण्यात आल्या आहेत.

गावपातळीवर कृषी यंत्रे भाडेतत्त्वावर उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने ही योजना महत्त्वाची ठरू शकते. विशेषतः भात उत्पादक भागात DSR यंत्रांचा समावेश केल्यामुळे आधुनिक लागवड पद्धतीला प्रोत्साहन मिळण्याची अपेक्षा आहे. इच्छुक पात्र गटांनी १५ ऑगस्ट २०२६पूर्वी अर्ज प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रांबाबत संबंधित कृषी विभागाच्या सूचनांनुसार कार्यवाही करणे महत्त्वाचे आहे.