महाडीबीटी कृषी योजनांचे अनुदान का रखडले?

लाखो शेतकऱ्यांचे पैसे अडकल्याची कारणे, आकडेवारी आणि पुढे काय?

महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलमुळे कृषी अनुदान प्रक्रिया ऑनलाइन झाली असली, तरी निधीअभावी, धोरणात्मक बदलांमुळे आणि प्रशासकीय विलंबामुळे राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांचे अनुदान वर्षभराहून अधिक काळ प्रलंबित असल्याचे चित्र समोर आले आहे. Lokmat-Agrowon मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या अहवालानुसार, ठिबक, तुषार, कृषी अवजारे, ट्रॅक्टर, शेततळे, फळबाग यांसारख्या योजनांचे पैसे अनेक शेतकऱ्यांना अद्याप मिळालेले नाहीत.

अनुदान उशीर होण्याची मुख्य कारणे

1) निधी वेळेवर उपलब्ध न होणे

राज्य सरकारकडून संबंधित कृषी योजनांसाठी पुरेसा निधी वेळेवर न मिळाल्याने, अर्जांची सोडत किंवा मंजुरी झाली तरी प्रत्यक्ष रक्कम खात्यावर जमा होत नाही. यामुळे “approved” असलेले अर्जही payment pending / hold स्थितीत अडकतात.

2) सोडत प्रक्रिया उशिरा होणे

मागील वर्षीपासून अनेक योजनांमध्ये

• सोडतच न होणे

• किंवा सोडत खूप उशिरा होणे
  यामुळे शेतकऱ्यांनी केलेली खरेदी (ठिबक, अवजारे इ.) अडकून पडली.

3) इतर कल्याणकारी योजनांवर प्राधान्य

लाडकी बहिण योजनेसारख्या मोठ्या सामाजिक योजनांवर मोठ्या प्रमाणात निधी खर्च झाल्याने, कृषी यांत्रिकीकरण, ठिबक, फळबाग योजनांचा निधी मागे ढकलला गेल्याची चर्चा आहे.

किती शेतकऱ्यांचे अनुदान प्रलंबित आहे?

• अहिल्यानगर (नगर) जिल्हा :
  सुमारे ३.७५ लाख अर्ज अजूनही सोडत किंवा पेमेंटच्या प्रतीक्षेत.

• राज्यभरातील स्थिती :
  मागील चार वर्षांत सुमारे ११ लाख अर्ज (ठिबक, तुषार, ट्रॅक्टर, अवजारे, शेततळे, फळबाग) दाखल झाले.
  यातील मोठ्या संख्येने अर्ज अजूनही प्रलंबित असल्याचे अहवालात नमूद.

• अनेक प्रकरणांमध्ये शेतकऱ्यांनी

  • खरेदी केली

  • बिल व कागदपत्रे अपलोड केली
    तरीही पेमेंट “Hold” किंवा “Pending at Department” या स्थितीत आहे.

निवड पद्धतीतील बदल : सोडतीऐवजी “प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य”

जुनी पद्धत – सोडत (Lottery)

पूर्वी अर्ज उद्दिष्टापेक्षा जास्त आले की सोडत पद्धत वापरली जात होती.
यामुळे अनेक शेतकऱ्यांची वर्षानुवर्षे निवडच होत नव्हती.

नवी पद्धत – First Come, First Served

कृषी विभागाने आता निर्णय घेतला आहे की

• प्रलंबित अर्जांना प्राधान्य

• तारखेनुसार क्रमाने अर्ज निकाली काढले जातील

या पद्धतीमुळे जिल्ह्यातील सुमारे ४.१६ लाख प्रलंबित अर्ज (यात फक्त ठिबकसाठीच सुमारे २.३२ लाख अर्ज) क्रमाने निकाली निघण्याची शक्यता आहे, असा दिलासा देण्यात आला आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे व्यावहारिक मुद्दे

• तुमचा अर्ज जर

  • “Hold”

  • “Pending at Department”
    अशा स्टेटसमध्ये असेल, तर निधी उपलब्ध झाल्यावर पेमेंट होईल, असे विभागाचे म्हणणे आहे.

• महाडीबीटी पोर्टलवरून येणारे

  • SMS

  • नोटिस

  • डॅशबोर्ड अपडेट
    नियमित तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
    कागदपत्रे अपूर्ण राहिल्यास अर्ज आपोआप रद्द होऊ शकतो.

• नवीन अर्ज किंवा प्रलंबित अर्ज तपासताना

  • अधिकृत MahaDBT संकेतस्थळावरील

  • पात्रता, अटी व अंतिम तारखा
    नक्की पाहाव्यात.