दिलासादायक बातमी! 'एल-निनो' असूनही महाराष्ट्रात मान्सून वेळेवर येणार

 शेतकरी मित्रांनो, कडक उन्हाच्या झळा सोसत असतानाच सर्वांचे डोळे आता पावसाकडे लागले आहेत. यंदा 'एल-निनो' (El Nino) चा प्रभाव असल्याने पावसाचे काय होणार, अशी चिंता अनेक शेतकरी बांधवांना सतावत आहे. मात्र, ज्येष्ठ कृषी हवामान शास्त्रज्ञ डॉ. रामचंद्र साबळे यांनी एक अतिशय सकारात्मक अंदाज वर्तवला आहे. एल-निनोचा प्रभाव असूनही महाराष्ट्रात मान्सून केवळ वेळेवरच नाही, तर ठरलेल्या वेळेच्या काही दिवस आधीच दाखल होण्याची शक्यता त्यांनी व्यक्त केली आहे.

 एल-निनोचा धोका टळला? डॉ. साबळे यांचे विश्लेषण

विषुववृत्तीय प्रशांत महासागरातील तापमान वाढल्याने एल-निनोची स्थिती निर्माण झाली आहे, हे खरे असले तरी भारतासाठी एक जमेची बाजू आहे. डॉ. साबळे यांच्या मते, हिंदी महासागरातील (Indian Ocean) सध्याची स्थिती अत्यंत सकारात्मक आहे.

जेव्हा हिंदी महासागराचा पूर्व भाग उबदार होतो (Positive IOD), तेव्हा एल-निनोचा प्रभाव कमी होतो आणि मान्सूनला बळ मिळते. भारतीय हवामान विभागाने सध्या स्थिती न्यूट्रल असल्याचे म्हटले असले, तरी डॉ. साबळे यांच्या अभ्यासानुसार ती सकारात्मक दिशेकडे झुकलेली आहे. यामुळे महाराष्ट्रात पावसाचे प्रमाण समाधानकारक राहील आणि एल-निनोचा फारसा विपरीत परिणाम होणार नाही.

 मान्सून आगमनाचा 'अ‍ॅडव्हान्स' अंदाज

डॉ. रामचंद्र साबळे यांनी अमेरिकेतील पाच विद्यापीठांमध्ये हवामान शास्त्राचा सखोल अभ्यास केला असून त्यांनी महाराष्ट्रासाठी एक स्वतंत्र 'हवामान मॉडेल' विकसित केले आहे. त्यांच्या या मॉडेलनुसार मान्सूनचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे राहू शकते:

• अंदमान: मान्सून ठरलेल्या वेळेच्या ३ दिवस आधी पोहोचण्याची शक्यता.

• केरळ: केरळमध्ये मान्सून २ ते ३ दिवस आधी दाखल होईल.

• महाराष्ट्र व गोवा: महाराष्ट्रात मान्सून सुमारे २ दिवस आधी, म्हणजेच २ ते ३ जून २०२६ च्या दरम्यान दाखल होण्याचा अंदाज आहे.

 यंदाचा पाऊस कसा असेल?

डॉ. साबळे यांच्या दाव्यानुसार, हिंदी महासागरातील अनुकूल परिस्थितीमुळे यंदा पावसाचे वितरण चांगले राहील. सुरुवातीच्या काळात मान्सूनची गती चांगली असेल, ज्यामुळे खरिपाच्या पेरण्या वेळेवर होण्यास मदत होईल. डॉ. साबळे यांचा हा अंदाज शेतकऱ्यांसाठी खरीप हंगामाचे नियोजन करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.

 शेतकरी बांधवांसाठी 'कृषी क्रांती'चा सल्ला

१. पेरणीची घाई करू नका: मान्सून वेळेवर येणार असला तरी, प्रत्यक्ष ६५ ते ७५ मिमी पाऊस झाल्याशिवाय पेरणीची घाई करू नका. 

२. बियाणे आणि खतांचे नियोजन: मान्सून ३ जूनच्या सुमारास येणार असल्याने, मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यापर्यंत बियाणे आणि खतांची जुळवाजुळव करून ठेवा. 

३. AgriStack ID नोंदणी: खत खरेदीसाठी आता AgriStack ID आवश्यक असल्याने, ज्यांनी अजून नोंदणी केली नाही त्यांनी ती २० मे पूर्वी पूर्ण करून घ्यावी.

 डॉ. रामचंद्र साबळे यांचा हा अंदाज शेतकरी वर्गाला मोठा मानसिक आधार देणारा आहे. एल-निनोची भीती न बाळगता, हिंदी महासागरातील सकारात्मक बदलांमुळे यंदाचा मान्सून सुखावह ठरेल, अशी आशा आपण करूया.

शेतीविषयक ताज्या बातम्या, हवामान अंदाज आणि बाजारभावासाठी 'कृषी क्रांती' (krushikranti.com) या आपल्या हक्काच्या वेबसाईटला दररोज भेट द्या.