मान्सूनची चाहूल! महाराष्ट्रात हवामान बदलणार; शेतकऱ्यांनी पेरणीपूर्वी घ्यावी ही काळजी

देशभरातील शेतकरी सध्या मान्सूनच्या प्रतीक्षेत आहेत. यंदा मान्सून वेळेआधीच सक्रिय होत असल्याचे संकेत हवामान विभागाकडून मिळत आहेत. अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातून मान्सूनची वाटचाल वेगाने सुरू झाली असून केरळ किनारपट्टीवर तो अपेक्षेपेक्षा लवकर दाखल होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. याचा परिणाम पुढील काही दिवसांत महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांमध्ये दिसून येऊ शकतो.

महाराष्ट्रात प्री-मान्सून पावसाची शक्यता

मान्सूनपूर्व वातावरण तयार होत असल्यामुळे राज्यातील अनेक भागांत ढगाळ हवामान, वीजांचा कडकडाट आणि तुरळक पावसाच्या सरी पडण्याचा अंदाज हवामान खात्याने वर्तवला आहे. विशेषतः विदर्भ, मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्र आणि उत्तर महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये वातावरणात अचानक बदल जाणवू शकतो.

दुसरीकडे, काही भागांत दिवसाचे तापमान 1 ते 2 अंश सेल्सिअसने वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे उष्णतेचा चटका अद्याप कायम राहू शकतो. दुपारच्या वेळी उकाडा आणि रात्री ढगाळ वातावरण अशी परिस्थिती अनेक ठिकाणी अनुभवायला मिळू शकते.

मान्सून स्थिर होईपर्यंत पेरणी टाळा

शेतकऱ्यांसाठी सर्वात महत्त्वाची सूचना म्हणजे पेरणीसाठी घाई करू नये. अनेक भागांत पावसाच्या तुरळक सरी पडत असल्या तरी मान्सून अद्याप पूर्णपणे स्थिर झालेला नाही. अशा परिस्थितीत लवकर पेरणी केल्यास उगवणीनंतर पिकांना पाण्याचा ताण सहन करावा लागू शकतो.

कृषी तज्ज्ञांच्या मते, स्थानिक कृषी हवामान केंद्रांचा पुढील 7 ते 10 दिवसांचा अंदाज पाहूनच पेरणीचा निर्णय घ्यावा. सलग आणि समाधानकारक पाऊस झाल्यानंतरच खरीप हंगामातील पेरणी सुरू करणे अधिक सुरक्षित ठरेल.

उष्णतेपासून पिकांचे संरक्षण कसे करावे?

सध्या वाढत्या तापमानामुळे ऊस, भाजीपाला आणि फळबाग पिकांवर ताण येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी काही महत्त्वाच्या उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.

• जमिनीतील ओलावा टिकवण्यासाठी मल्चिंगचा वापर करावा.
• गादीवाफा पद्धतीने लागवड केल्यास पाण्याची बचत होते.
• हलकी आंतरमशागत करून जमिनीतील हवा खेळती ठेवावी.
• शक्य असल्यास सकाळी किंवा संध्याकाळी सिंचन करावे.
• फळबागांमध्ये पाण्याचा ताण कमी करण्यासाठी सूक्ष्म सिंचनाचा वापर करावा.

या उपायांमुळे पिकांवरील उष्णतेचा परिणाम काही प्रमाणात कमी होऊ शकतो.

हवामान अपडेटकडे लक्ष ठेवणे गरजेचे

हवामानातील बदल वेगाने होत असल्यामुळे शेतकऱ्यांनी दररोज हवामान विभागाच्या अंदाजाकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. विशेषतः मेघगर्जना, वादळी वारे आणि अवकाळी पावसाचा अंदाज असल्यास शेतीची कामे नियोजनबद्ध करावीत.

यंदाचा मान्सून चांगला राहण्याची शक्यता व्यक्त होत असली तरी सुरुवातीच्या काळात हवामान अस्थिर राहू शकते. त्यामुळे संयम ठेवून योग्य वेळी पेरणी आणि शेती व्यवस्थापन केल्यास खरीप हंगाम अधिक फायदेशीर ठरू शकतो.