महाराष्ट्रात मान्सूनचा विस्कळीत खेळ! एका बाजूला महापूर तर दुसरीकडे अजूनही पावसाची प्रतीक्षा

महाराष्ट्रात यंदाचा मान्सून अत्यंत असमान स्वरूपाचा ठरत आहे. एका बाजूला कोकण, मुंबई, पुणे आणि घाटमाथा परिसरात मुसळधार पावसामुळे पूरसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे, तर दुसऱ्या बाजूला मराठवाडा आणि विदर्भातील काही भाग अजूनही समाधानकारक पावसाच्या प्रतीक्षेत आहेत. या असमतोल पावसामुळे शेती, वाहतूक आणि जनजीवनावर मोठा परिणाम होत असून शेतकरी चिंतेत आहेत. हवामान विभागाने पुढील काही दिवस राज्यातील विविध भागांमध्ये पावसाचा जोर कायम राहण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे.

कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रात पावसाचा कहर

गेल्या काही दिवसांपासून कोकण, मुंबई, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग तसेच पुणे आणि सातारा जिल्ह्यांमध्ये मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस सुरू आहे. अनेक नद्या धोक्याच्या पातळीवर वाहत आहेत. काही ठिकाणी पूरस्थिती निर्माण झाली असून सखल भागात पाणी शिरल्याने नागरिकांचे मोठे हाल होत आहेत. सततच्या पावसामुळे दरडी कोसळण्याच्या घटनाही वाढल्या आहेत.

मुंबई-पुणे मार्गावरील वाहतूक विस्कळीत

सह्याद्री घाट परिसरात झालेल्या मुसळधार पावसामुळे दरडी कोसळून मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्ग आणि जुन्या महामार्गावरील वाहतुकीवर परिणाम झाला. काही रेल्वे गाड्या रद्द किंवा वळविण्यात आल्या. प्रशासनाने अनावश्यक प्रवास टाळण्याचे आवाहन केले असून बचाव पथके सतर्क ठेवण्यात आली आहेत.

दुसरीकडे काही भाग अजूनही पावसाच्या प्रतीक्षेत

राज्यातील काही भागांमध्ये मात्र अपेक्षित प्रमाणात पाऊस झालेला नाही. विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातील काही तालुक्यांमध्ये पावसाची अनियमितता कायम आहे. त्यामुळे खरीप पिकांच्या पेरण्या उशिरा झाल्या असून काही शेतकऱ्यांना दुबार पेरणीची चिंता निर्माण झाली आहे. एकाच राज्यात पूर आणि पावसाची कमतरता असे दोन्ही चित्र दिसत असल्याने यंदाचा मान्सून अधिकच अनिश्चित ठरत आहे.

शेतीवर काय परिणाम?

ज्या भागांत अतिवृष्टी झाली आहे, तेथे भात, सोयाबीन, मका, भाजीपाला आणि फळबागांचे नुकसान होण्याची शक्यता वाढली आहे. शेतात पाणी साचल्यामुळे पिकांच्या मुळांवर परिणाम होऊ शकतो तसेच रोगांचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो.

तर ज्या भागात अजूनही पुरेसा पाऊस झालेला नाही, तेथे पिकांची उगवण कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी स्थानिक हवामान अंदाज लक्षात घेऊन पुढील कृषी नियोजन करणे आवश्यक आहे.

हवामान विभागाचा पुढील अंदाज

भारतीय हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार कोकण, घाटमाथा आणि मध्य महाराष्ट्रात पुढील काही दिवस मुसळधार पाऊस कायम राहू शकतो. काही जिल्ह्यांमध्ये रेड आणि ऑरेंज अलर्ट लागू करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी मराठवाडा आणि विदर्भातील काही भागांमध्ये टप्प्याटप्प्याने पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला

• शेतात पाणी साचणार नाही यासाठी निचऱ्याची व्यवस्था करा.
• मुसळधार पावसाच्या काळात रासायनिक फवारणी टाळा.
• काढणीस तयार पिके सुरक्षित ठिकाणी साठवा.
• फळबागांमधील तरुण रोपांना आधार द्या.
• स्थानिक कृषी विभाग आणि हवामान विभागाच्या सूचनांचे नियमित पालन करा.

यंदाच्या मान्सूनने महाराष्ट्रात दोन वेगवेगळी चित्रे निर्माण केली आहेत. कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रात अतिवृष्टीमुळे जनजीवन विस्कळीत झाले आहे, तर मराठवाडा आणि विदर्भातील काही भाग अजूनही पावसाची वाट पाहत आहेत. हवामानातील ही अनिश्चितता लक्षात घेता शेतकरी आणि नागरिकांनी सतर्क राहून अधिकृत हवामान अपडेटनुसारच शेतीची आणि दैनंदिन कामांची योजना करावी.