महाराष्ट्र हवामान अंदाज (मे-जून २०२६): उष्णतेची लाट, मान्सूनचे आगमन आणि बळीराजासाठी कृषी सल्ला
Published:
महाराष्ट्र हवामान अंदाज (मे-जून २०२६): उष्णतेची लाट, मान्सूनचे आगमन आणि बळीराजासाठी कृषी सल्ला
भारतीय हवामान शास्त्र विभागाने (IMD) नुकताच २८ मे ते १० जून २०२६ या आगामी दोन आठवड्यांचा हवामान अंदाज जाहीर केला आहे. या अहवालात संपूर्ण देशासोबतच महाराष्ट्रातील हवामानातील मोठे बदल, उष्णतेची लाट आणि आगामी मान्सूनच्या प्रवासाबाबत अत्यंत महत्त्वाची माहिती देण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील विविध क्षेत्रांनुसार हवामान नेमके कसे असेल, याचा हा सविस्तर आढावा.
१. महाराष्ट्रातील मागील आठवड्याची स्थिती (२१ ते २७ मे)
मे महिन्याच्या उत्तरार्धात महाराष्ट्रातील काही भागांना तीव्र उष्णतेचा सामना करावा लागला. मुख्यत्वे विदर्भ क्षेत्रात २१, २३ आणि २६ मे रोजी उष्णतेची तीव्र लाट (Severe Heat Wave) पाहायला मिळाली. विदर्भातील ब्रह्मपूरी येथे २५ मे रोजी देशातील सर्वोच्च तापमानांपैकी एक म्हणजेच ४७.६°C इतक्या उच्चांकी तापमानाची नोंद झाली.
तसेच, २६ मे रोजी मध्य महाराष्ट्र आणि २७ मे रोजी मराठवाडा या भागात वादळी वाऱ्यासह गारपीट (Hailstorm) झाल्याची नोंदही करण्यात आली आहे. कोकण, गोवा आणि विदर्भाच्या काही भागात २६ आणि २७ मे रोजी मेघगर्जना आणि ५० किमी प्रतितास वेगाने वाहणाऱ्या वादळी वाऱ्यांचा प्रभाव दिसून आला.
२. आगामी पहिल्या आठवड्याचा अंदाज (२८ मे ते ३ जून)
तापमान आणि उष्णतेची लाट: विदर्भात २८ मे रोजी उष्णतेच्या लाटेचा (Heat Wave) प्रभाव कायम राहण्याची शक्यता असल्याने 'ऑरेंज' आणि 'रेड' अलर्ट देण्यात आला आहे. विदर्भातील काही भागांत रात्रीचे तापमानही सरासरीपेक्षा जास्त राहून 'वॉर्म नाईट' (उबदार रात्र) अशी स्थिती असेल. तथापि, २९ मे पासून पुढील काही दिवसांत मध्य महाराष्ट्र आणि विदर्भाच्या तापमानात ३ ते ५ अंश सेल्सिअसने घट होऊन उष्णतेचा त्रास कमी होण्याची शक्यता आहे.
पाऊस आणि वादळ: कोकण आणि गोवा भागात ३१ मे ते ३ जून दरम्यान, तर मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात २८ मे आणि ३१ मे ते ३ जून दरम्यान विजांच्या कडकडाटासह हलका ते मध्यम पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. या काळात वाऱ्याचा वेग ४०-५० किमी प्रतितास राहू शकतो.
३. दुसऱ्या आठवड्यात मान्सूनचे आगमन (४ ते १० जून)
महाराष्ट्रासाठी सर्वात दिलासादायक बातमी म्हणजे जूनच्या पहिल्या आठवड्यात नैऋत्य मोसमी वारे (Southwest Monsoon) अधिक सक्रिय होतील. या काळात मध्य अरबी समुद्र आणि कोकण-गोवा किनारपट्टीच्या भागात मान्सूनच्या पुढील वाटचालीसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होत आहे. जूनच्या या दुसऱ्या आठवड्यात कोकण आणि गोव्याच्या किनारपट्टीवर काही ठिकाणी मुसळधार पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
४. शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा कृषी सल्ला (Agromet Advisory)
हवामानातील हे बदल पाहता आयएमडीने महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी विशेष मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत:
गारपीट आणि वादळापासून संरक्षण: ज्या भागात वादळी वारे आणि गारपिटीची शक्यता आहे, तेथे कापणी केलेले पीक सुरक्षित ठिकाणी साठवावे किंवा ताडपत्रीने झाकून ठेवावे. फळबागा आणि भाजीपाल्याला आधार द्यावा जेणेकरून ते कोसळणार नाहीत.
कोकण विभाग: कोकणातील शेतकऱ्यांनी मूग, भाजीपाला तसेच नव्याने लागवड केलेल्या सुपारी आणि नारळाच्या बागांना हलके सिंचन करावे. बाष्पीभवन कमी करण्यासाठी पिकांभोवती पेंढ्याचे आच्छादन (Straw Mulch) करावे आणि तरुण रोपांचे कडक उन्हापासून रक्षण करण्यासाठी शेड नेटचा वापर करावा.
पशुधन काळजी: उष्णतेच्या लाटेदरम्यान जनावरांना गोठ्यात किंवा सावलीत ठेवावे. त्यांना पुरेसे आणि स्वच्छ पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून द्यावे. तसेच पावसाच्या वेळी जनावरांना मोकळ्या जागेत अथवा झाडांखाली बांधणे टाळावे.
टीप: हवामानातील संभाव्य बदलांचा अंदाज घेऊन नागरिकांनी दुपारच्या वेळी विनाकारण बाहेर पडणे टाळावे आणि स्वतःला हायड्रेटेड ठेवावे.
संदर्भ: ही माहिती भारत मौसम विज्ञान विभाग (mausam.imd.in) वर आधारित आहे.