महाराष्ट्रात मान्सूनची प्रगती आणि हवामानाचा अंदाज: कुठे पाऊस, कुठे उष्णतेची लाट?

महाराष्ट्रातील हवामान सध्या अत्यंत वेगाने बदलत असून एका बाजूला राज्यातील अनेक भागांमध्ये मान्सून सक्रिय होण्याची चिन्हे दिसत आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला काही भाग अजूनही तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा सामना करत आहेत. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) जारी केलेल्या ताज्या अंदाजानुसार येत्या काही दिवसांत महाराष्ट्रात पाऊस, वादळी वारे आणि उष्णतेची स्थिती एकाच वेळी अनुभवायला मिळू शकते. त्यामुळे शेतकरी, नागरिक आणि मच्छीमारांनी हवामानाच्या ताज्या अपडेट्सवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.

मान्सूनची महाराष्ट्रातील पुढील वाटचाल

नैऋत्य मान्सूनची उत्तरी सीमा (Northern Limit of Monsoon) सध्या हरनाई आणि सोलापूर परिसरातून जात आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार 23 जूनच्या सुमारास मान्सून राज्यातील आणखी काही भागांमध्ये पुढे सरकेल. यामुळे पावसाचा व्याप वाढण्याची शक्यता असून अनेक जिल्ह्यांमध्ये पावसाची प्रतीक्षा संपणार आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून मान्सूनची प्रगती मंदावली होती, मात्र आता वातावरणातील अनुकूल बदलांमुळे पावसाचा वेग वाढण्याची चिन्हे दिसत आहेत. त्यामुळे खरीप हंगामातील पेरणीला गती मिळण्याची शक्यता आहे.

कोकणात मुसळधार पावसाचा इशारा

कोकण आणि गोवा विभागासाठी हवामान विभागाने विशेष सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. 23 जून ते 27 जून दरम्यान या भागात बहुतांश ठिकाणी मध्यम ते मुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. काही भागांमध्ये अतिवृष्टीचीही शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड, पालघर आणि मुंबई परिसरात विजांच्या कडकडाटासह पाऊस होऊ शकतो. त्यामुळे नदी-नाल्यांच्या पाण्याच्या पातळीत वाढ होण्याची शक्यता आहे.

मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात वादळी पावसाची शक्यता

पुणे, सातारा, सांगली, कोल्हापूर, अहमदनगर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड आणि परभणीसह अनेक जिल्ह्यांमध्ये हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.

विशेष म्हणजे 21 ते 26 जून दरम्यान काही ठिकाणी ताशी 40 ते 60 किलोमीटर वेगाने वादळी वारे वाहू शकतात. विजांच्या कडकडाटासह पावसामुळे शेतातील पिके आणि फळबागांना नुकसान होऊ नये यासाठी शेतकऱ्यांनी आवश्यक ती खबरदारी घ्यावी.

विदर्भात उष्णतेची लाट कायम

मान्सून जवळ येत असला तरी विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये उष्णतेचा तडाखा कायम आहे. ब्रह्मपुरी येथे 43.2 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली असून हा राज्यातील सर्वाधिक तापमानाचा आकडा आहे.

हवामान खात्याने विदर्भात पुढील काही दिवस उष्णतेची ते तीव्र उष्णतेची लाट राहण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. नागपूर, चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा, गोंदिया आणि वर्धा परिसरात नागरिकांनी विशेष काळजी घेण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा कृषी सल्ला

बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी काही महत्त्वाच्या बाबींकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.

• भुईमूग, उन्हाळी पिके आणि फळभाज्यांची काढणी तातडीने पूर्ण करावी.
• काढणी केलेला शेतमाल सुरक्षित ठिकाणी साठवावा.
• फळबागांना आधार देऊन वाऱ्यापासून संरक्षण करावे.
• जमिनीतील ओलावा टिकवण्यासाठी आच्छादन (Mulching) करावे.
• उष्णतेच्या भागात गरजेनुसार हलके सिंचन द्यावे.
• जनावरांसाठी पुरेसे पाणी व सावलीची व्यवस्था करावी.
•  

मच्छीमारांसाठी महत्त्वाचा इशारा

23 ते 26 जून दरम्यान दक्षिण कोकण आणि गोवा किनारपट्टीवर समुद्र खवळलेला राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे मच्छीमारांनी समुद्रात जाणे टाळावे आणि स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे.

महाराष्ट्रात पुढील आठवडाभर हवामानाचा दुहेरी प्रभाव पाहायला मिळणार आहे. कोकण, मुंबई आणि पश्चिम महाराष्ट्रात पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता आहे, तर विदर्भात उष्णतेची लाट कायम राहू शकते. शेतकऱ्यांसाठी हा काळ अत्यंत महत्त्वाचा असून हवामानाच्या अंदाजानुसार शेतीचे नियोजन केल्यास नुकसान टाळता येईल आणि खरीप हंगामाची सुरुवात अधिक चांगल्या प्रकारे करता येईल.

संदर्भ: ही माहिती भारत मौसम विज्ञान विभाग (mausam.imd.in) वर आधारित आहे.आय.एम.डी. (IMD) अधिकृत प्रसिद्धीपत्रक