महाराष्ट्रात हवामानाचा दुहेरी मारा: कुठे तीव्र उष्णतेची लाट तर कुठे वादळी पावसाचा इशारा!

सध्या संपूर्ण देशासह महाराष्ट्रातही हवामानाचे अत्यंत वेगळे आणि तीव्र रूप पाहायला मिळत आहे. एका बाजूला विदर्भ आणि मध्य महाराष्ट्रातील काही भाग कडक उन्हाने होरपळत आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला काही जिल्ह्यांमध्ये मेघगर्जना आणि अवकाळी पावसाची हजेरी लागत आहे. हवामान विभागाने (IMD) नुकत्याच जारी केलेल्या अहवालानुसार, महाराष्ट्रातील विविध भागांत पुढील काही दिवस हवामान कसे असेल, याचा हा सविस्तर आढावा.

१. ब्रह्मपुरीत विक्रमी तापमानाची नोंद (४७.६°C)

राज्यात सध्या उन्हाचा कडाका शिगेला पोहोचला आहे. गेल्या २४ तासांत महाराष्ट्रातील ब्रह्मपुरी येथे तब्बल ४७.६°C एवढ्या कमाल तापमानाची नोंद झाली आहे. उत्तर प्रदेशातील बांदा शहरासोबतच ब्रह्मपुरी हे देशातील सर्वात उष्ण ठिकाण ठरले आहे. यावरून विदर्भातील उष्णतेच्या लाटेची भीषणता स्पष्ट होते. विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये तापमान सामान्यपेक्षा १.६°C ते ३.०°C ने अधिक नोंदवले गेले आहे.

२. विदर्भासाठी 'ऑरेंज अलर्ट' आणि उष्णतेची लाट

हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार, विदर्भातील अनेक भागांत पुढील २ ते ३ दिवस तीव्र उष्णतेची लाट (Severe Heat Wave) कायम राहण्याची शक्यता आहे. यासाठी हवामान विभागाने सतर्कतेचा इशारा जारी केला आहे. तसेच, रात्रीच्या तापमानातही वाढ झाल्यामुळे 'वॉर्म नाईट' (उबदार रात्री) परिस्थिती निर्माण झाली आहे, ज्यामुळे नागरिकांना रात्रीच्या वेळीही उकाड्याचा त्रास सहन करावा लागत आहे.

३. मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात वादळी वाऱ्यासह पाऊस

एककीडे विदर्भात उन्हाचे चटके बसत असताना, मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात मात्र निसर्गाने वेगळेच रूप दाखवले आहे. गेल्या २४ तासांत मध्य महाराष्ट्र आणि तेलंगणा लगतच्या भागांत काही ठिकाणी गारपीट (Hailstorm) झाली आहे. याशिवाय, मराठवाड्यात (विशेषतः अंबेजोगाई, हिंगोली) आणि मध्य महाराष्ट्रात (शहादा, जळगाव, कळवण) ४० ते ६० किमी प्रतितास वेगाने वादळी वारे (Gusty Winds) वाहिल्याची नोंद झाली आहे. पुढील ३-४ दिवस या भागात हलका ते मध्यम पाऊस आणि विजांच्या कडकडाटासह वादळी वारे वाहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

४. मान्सूनची प्रगती (Southwest Monsoon 2026)

राज्यासाठी एक दिलासादायक बातमी म्हणजे नैऋत्य मान्सूनची वाटचाल वेगाने सुरू आहे. 27 मे 2026 रोजी मान्सूनची उत्तर सीमा दक्षिण अरबी समुद्राच्या काही भागांत पोहोचली आहे. पुढील २ ते ३ दिवसांत मान्सून अरबी समुद्राच्या आणखी काही भागांत आणि बंगालच्या उपसागरात पुढे जाण्यासाठी परिस्थिती अत्यंत अनुकूल आहे. २९ मे पासून कमाल तापमानात घट होऊन उष्णतेच्या लाटेपासून काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.

शेतकऱ्यांसाठी कृषी सल्ला (Agromet Advisory):

• विदर्भातील शेतकऱ्यांसाठी: ऊस, भाजीपाला आणि फळबागांना (विशेषतः केळी आणि पपई) सकाळी किंवा संध्याकाळच्या वेळी हलके व वारंवार पाणी द्यावे. बाष्पीभवन कमी करण्यासाठी पिकांमध्ये आच्छादनाचा (Mulching) वापर करावा. केळीच्या घडांना पानांनी झाकून घ्यावे.

• मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यासाठी: वादळी वाऱ्यामुळे पिकांचे नुकसान होऊ नये म्हणून फळबागांना आणि भाजीपाल्याला आधार (Staking) द्यावा. काढणी केलेला शेतमाल सुरक्षित ठिकाणी साठवावा.

•  

नागरिकांसाठी खबरदारीचे उपाय:

उष्णतेपासून वाचण्यासाठी नागरिकांनी दुपारच्या वेळी विनाकारण बाहेर पडणे टाळावे. भरपूर पाणी, लस्सी, ताक किंवा लिंबू पाणी प्यावे. तसेच वादळ किंवा विजांचा कडकडाट सुरू असताना झाडांखाली किंवा कच्च्या पडक्या भिंतींनजीक आश्रय घेऊ नये. 

संदर्भ: ही माहिती भारत मौसम विज्ञान विभाग (mausam.imd.in) वर आधारित आहे.आय.एम.डी. (IMD) अधिकृत प्रसिद्धीपत्रक - २२ मे २०२६