पावसाअभावी मक्याचे क्षेत्र ८ हजार ६४४ हेक्टरने घटले; यंदा ७९,४७८ हेक्टरवर पेरणी

Maize Cultivation Update 2026: यंदाच्या खरीप हंगामात पावसाच्या अनियमिततेचा मोठा फटका मका पिकाला बसला आहे. गतवर्षीच्या तुलनेत जिल्ह्यातील मका पेरणीचे क्षेत्र तब्बल ८ हजार ६४४ हेक्टरने घटले आहे. यंदा जिल्ह्यात ७९ हजार ४७८ हेक्टरवर मका पेरणी झाली असून, गतवर्षी हे क्षेत्र ८८ हजार १२२ हेक्टर होते.

पावसाअभावी मका पेरणीवर परिणाम

यंदाच्या खरीप हंगामात सुरुवातीपासूनच पावसाचे प्रमाण अनियमित राहिले. विशेषतः ऑगस्ट महिन्यात पावसाने पाठ फिरवल्याने अनेक खरीप पिकांवर विपरीत परिणाम झाला आहे.

पाण्याअभावी काही भागांमध्ये पिके करपू लागली असून, मका पेरणीवरही त्याचा परिणाम दिसून आला. पुरेसा ओलावा उपलब्ध नसल्याने अनेक शेतकऱ्यांना नियोजित क्षेत्रावर मका लागवड करता आली नाही.

सरासरी क्षेत्रापेक्षा पेरणी अजूनही जास्त

यंदा मका पेरणीचे क्षेत्र गतवर्षीच्या तुलनेत कमी झाले असले तरी जिल्ह्याच्या खरीप हंगामातील मका पिकाच्या सरासरी क्षेत्रापेक्षा पेरणी अधिक आहे.

जिल्ह्यात मका पिकाचे सरासरी क्षेत्र ४७ हजार ८६१ हेक्टर असून, यंदा ७९ हजार ४७८ हेक्टरवर पेरणी झाली आहे. म्हणजेच सरासरी क्षेत्राच्या तुलनेत यंदाची मका पेरणी सुमारे १६६ टक्के आहे.

जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न गंभीर होण्याची शक्यता

जिल्ह्यात मका पिकाची लागवड केवळ धान्य उत्पादनासाठीच केली जात नाही. अनेक शेतकरी मका पिकाचा उपयोग जनावरांच्या हिरव्या चाऱ्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर करतात.

मात्र, पावसाअभावी मका पेरणीचे क्षेत्र घटल्याने आगामी काळात जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न गंभीर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

जर मका उत्पादनात घट झाली, तर पशुपालक आणि दुग्ध व्यवसाय करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही त्याचा फटका बसू शकतो.

सप्टेंबरमधील पाऊस ठरणार महत्त्वाचा

यंदा पावसाअभावी मका पेरणी काही ठिकाणी उशिराने झाली आहे. त्यामुळे आता सप्टेंबर महिन्यात होणारा पाऊस मका पिकासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.

जर सप्टेंबरमध्ये पुरेसा आणि वेळेवर पाऊस झाला नाही, तर सध्या उभ्या असलेल्या मका पिकांना मोठा फटका बसू शकतो.

यामुळे—

• मका उत्पादनात घट होण्याची शक्यता
• पिकांची वाढ खुंटण्याचा धोका
• जनावरांच्या चाऱ्याची टंचाई
• शेतकऱ्यांचे आर्थिक नुकसान
• आगामी रब्बी हंगामावर परिणाम

अशा समस्या निर्माण होऊ शकतात.

पाच वर्षांतील मका पेरणीचा आढावा

जिल्ह्यात गेल्या पाच वर्षांतील मका पेरणीमध्ये मोठे चढ-उतार पाहायला मिळत आहेत.

• २०२२: ६०,४१५ हेक्टर
• २०२३: ५७,०८७ हेक्टर
• २०२४: ८६,७८९ हेक्टर
• २०२५: ८८,१२२ हेक्टर
• २०२६: ७९,४७८ हेक्टर

२०२५ मध्ये मका पेरणीचे क्षेत्र सर्वाधिक ८८ हजार १२२ हेक्टर होते. मात्र, यंदा पावसाच्या कमतरतेमुळे हे क्षेत्र ८ हजार ६४४ हेक्टरने कमी झाले आहे.

पुढील रब्बी हंगामावरही होऊ शकतो परिणाम

खरीप हंगामातील पावसाची परिस्थिती पुढील रब्बी हंगामासाठीही महत्त्वाची असते. पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्यास जमिनीतील ओलावा कमी होऊ शकतो.

तसेच जलस्रोत आणि भूजल पातळीवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे आगामी रब्बी हंगामातील पिकांच्या नियोजनावरही परिणाम होऊ शकतो.

निष्कर्ष

यंदा पावसाच्या अनियमिततेमुळे जिल्ह्यातील मका पेरणीचे क्षेत्र ८ हजार ६४४ हेक्टरने घटले आहे. तरीही सरासरी क्षेत्राच्या तुलनेत मका पेरणीचे प्रमाण अधिक आहे.

आता शेतकऱ्यांचे लक्ष सप्टेंबरमधील पावसाकडे लागले आहे. पुढील काही दिवसांत पुरेसा पाऊस झाल्यास उभ्या पिकांना दिलासा मिळू शकतो. मात्र, पावसाने पुन्हा दडी मारल्यास मका उत्पादनाबरोबरच जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न आणि आगामी रब्बी हंगामाचे नियोजन अधिक गंभीर बनू शकते.