मक्यावरील अमेरिकन लष्करी अळीचे नियंत्रण कसे करावे? जाणून घ्या एकात्मिक व्यवस्थापन
Published:
मक्यावरील अमेरिकन लष्करी अळीचे नियंत्रण कसे करावे? जाणून घ्या एकात्मिक व्यवस्थापन
मका पिकासाठी अमेरिकन फॉल आर्मीवर्म म्हणजेच लष्करी अळी ही महत्त्वाची कीड ठरू शकते. Agrowonच्या २५ ऑगस्ट २०२६ रोजीच्या व्हिडिओनुसार, या किडीचा भारतात मक्यावर पहिला प्रादुर्भाव २०१८ मध्ये नोंदवला गेला. त्यानंतर ती विविध मका उत्पादक भागांत वेगाने पसरली. या किडीचा प्रसार वेगाने होण्यामागे प्रौढ पतंगांची मोठ्या अंतरावर हालचाल, मादीकडून मोठ्या संख्येने अंडी घालणे, अनुकूल हवामान आणि सातत्याने मका लागवड ही कारणे नमूद करण्यात आली आहेत.
लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव का वाढतो?
लष्करी अळीचा प्रौढ पतंग एका रात्रीत जवळपास १०० किलोमीटरपर्यंत प्रवास करू शकतो. मादी मोठ्या संख्येने अंडी घालत असल्यामुळे नवीन भागातही किडीची संख्या वेगाने वाढू शकते. मक्याची सतत लागवड आणि किडीसाठी अनुकूल हवामान मिळाल्यास प्रादुर्भाव वाढण्याची शक्यता असते.
ही कीड केवळ मक्यापुरती मर्यादित नसून ज्वारी, भात, बाजरी, गहू, ऊस आणि काही भाजीपाला पिकांवरही आढळू शकते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी नियमित पिक पाहणी करणे महत्त्वाचे आहे.
सुरुवातीच्या अवस्थेत कीड ओळखा
मका पिकाची नियमित पाहणी केल्यास लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव सुरुवातीच्या अवस्थेत लक्षात येण्यास मदत होते. पानांवर खरवडल्यासारखे पांढरे लांबट चट्टे दिसणे हे सुरुवातीच्या नुकसानीचे लक्षण असू शकते. पानांवरील अंडीपुंज आणि लहान अळ्यांकडेही विशेष लक्ष द्यावे.
अळीची संख्या वाढल्यानंतर पिकाचे नुकसान वाढू शकते. त्यामुळे केवळ कीड मोठ्या प्रमाणात दिसल्यानंतर उपाय करण्याऐवजी सुरुवातीपासून निरीक्षण करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
एकात्मिक कीड व्यवस्थापनाचा अवलंब करा
लष्करी अळीच्या व्यवस्थापनासाठी एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (IPM) पद्धतीचा वापर करण्याचा सल्ला दिला जातो. यामध्ये शेतीच्या पद्धती, यांत्रिक उपाय, जैविक उपाय आणि आवश्यकतेनुसार रासायनिक नियंत्रण यांचा परिस्थितीनुसार समन्वय केला जातो.
पीक फेरपालट, आंतरपीक आणि योग्य पेरणी नियोजन यामुळे किडीचा प्रादुर्भाव कमी करण्यास मदत होऊ शकते. मका पिकासोबत तूर, उडीद किंवा मूग यांसारखी आंतरपिके घेण्याची शिफारस काही कृषी मार्गदर्शनांमध्ये करण्यात आली आहे.
अंडीपुंज आणि सुरुवातीच्या अळ्यांचे व्यवस्थापन
शेताची पाहणी करताना पानांवर आढळणारे अंडीपुंज आणि सुरुवातीच्या अवस्थेतील अळ्या गोळा करून नष्ट करणे हा एक महत्त्वाचा यांत्रिक उपाय आहे. तसेच पक्ष्यांना शेतात येण्यासाठी पक्षिथांबे उभारण्याचाही सल्ला देण्यात आला आहे.
मक्याभोवती नेपियर गवताचा सापळा पीक म्हणून वापर करण्याची पद्धतही कृषी मार्गदर्शनात नमूद आहे.
फवारणी करताना काळजी घ्या
किडीचा प्रादुर्भाव आर्थिक नुकसान पातळीपेक्षा जास्त असल्यास तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने योग्य नियंत्रण पद्धत निवडावी. फवारणीची गरज असल्यास नोंदणीकृत आणि पिकासाठी शिफारस केलेल्या उत्पादनाच्या लेबलवरील सूचना पाळणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः मक्याच्या पोंग्यात अळी लपून राहू शकत असल्याने फवारणी करताना द्रावण योग्य ठिकाणी पोहोचणे आवश्यक असल्याचे कृषी मार्गदर्शनात नमूद आहे.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
लष्करी अळीचे नियंत्रण करण्यासाठी केवळ एका उपायावर अवलंबून राहण्याऐवजी नियमित सर्वेक्षण, योग्य पीक व्यवस्थापन, अंडी व लहान अळ्यांचे यांत्रिक व्यवस्थापन, जैविक उपाय आणि गरजेनुसार तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने फवारणी यांचा एकत्रित विचार करावा.
मक्यावरील अमेरिकन लष्करी अळी वेगाने पसरू शकणारी आणि विविध पिकांवर आढळणारी कीड आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी पिकाची सुरुवातीपासून नियमित पाहणी करून प्रादुर्भावाची लक्षणे ओळखावीत. वेळेत आणि एकात्मिक पद्धतीने व्यवस्थापन केल्यास किडीमुळे होणारे नुकसान कमी करण्यास मदत होऊ शकते. Agrowonच्या ताज्या व्हिडिओमध्येही या किडीची पार्श्वभूमी आणि नियंत्रणाचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे.