शेतकरी समूहासाठी सुवर्णसंधी! ‘सामूहिक शेततळे’ योजनेसाठी अर्ज सुरू; जाणून घ्या संपूर्ण माहिती

हवामान बदलामुळे शेती व्यवसायासमोर दिवसेंदिवस नवी आव्हाने निर्माण होत आहेत. अनियमित पाऊस, दीर्घकालीन दुष्काळ आणि भूजल पातळीतील घट यामुळे विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातील शेतकरी मोठ्या संकटात सापडले आहेत. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांना शाश्वत सिंचन सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ‘नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प’ (PoCRA) टप्पा-२ अंतर्गत ‘सामूहिक शेततळे’ योजना सुरू केली आहे.

ही योजना शेतकऱ्यांना एकत्र आणून पाण्याचे प्रभावी व्यवस्थापन करण्यासाठी महत्त्वाची ठरत आहे. सामूहिक पद्धतीने शेततळे उभारल्यामुळे कमी खर्चात अधिक शेतकऱ्यांना संरक्षित सिंचनाचा लाभ मिळणार आहे.

योजनेचे मुख्य उद्देश

या योजनेचा उद्देश केवळ पाणी साठवणूक करणे नसून शेतकऱ्यांचे आर्थिक स्थैर्य वाढवणे हा देखील आहे. यामध्ये खालील बाबींवर विशेष भर देण्यात आला आहे:

• अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना हवामान बदलाशी जुळवून घेण्यास सक्षम करणे
• संरक्षित सिंचनासाठी शाश्वत सुविधा निर्माण करणे
• दुबार पिकाखालील क्षेत्र वाढवून उत्पादन वाढवणे
• मत्स्योत्पादन, फळबाग आणि पशुपालनासारख्या पूरक व्यवसायांना चालना देणे
• पाण्याचा कार्यक्षम वापर करून शेती अधिक फायदेशीर बनवणे
•  

लाभार्थी निवडीचे महत्त्वाचे निकष

सामूहिक शेततळे योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही नियम निश्चित करण्यात आले आहेत.

१. शेतकरी समूह आवश्यक

ही योजना वैयक्तिक नसून समूहासाठी आहे. समूहात किमान दोन किंवा त्यापेक्षा अधिक शेतकरी असणे आवश्यक आहे.

२. स्वतंत्र कुटुंब अट

समूहातील प्रत्येक शेतकऱ्याचा ७/१२ उतारा स्वतंत्र असावा. संयुक्त कुटुंबातील सदस्यांना एकाच समूहात लाभ मिळणार नाही.

३. जमीन धारणा मर्यादा

समूहातील सर्व शेतकऱ्यांची मिळून एकूण जमीन ५ हेक्टरपर्यंत असावी.

४. प्राधान्य लाभार्थी

अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, महिला शेतकरी आणि दिव्यांग शेतकऱ्यांना लाभार्थी निवडीत प्राधान्य दिले जाईल.

५. पूर्वी लाभ घेतलेला नसावा

समूहातील कोणत्याही सदस्याने यापूर्वी शासनाच्या ‘मागेल त्याला शेततळे’ किंवा तत्सम योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.

अनुदान आणि अर्थसहाय्य

शेततळ्याच्या आकारमानानुसार शासनाकडून ७५ टक्के अनुदान देण्यात येणार आहे.

तांत्रिक निकष आणि आवश्यक सूचना

शेततळ्याची जागा निवडताना पाणी झिरपण्याचे प्रमाण कमी असलेली जमीन निवडणे आवश्यक आहे. नाल्याच्या प्रवाहात किंवा दगड खाणीत शेततळे घेण्यास परवानगी नाही.

याशिवाय खालील बाबी अनिवार्य आहेत:

• ५०० मायक्रॉन प्लास्टिक फिल्मचे अस्तरीकरण
• सुरक्षेसाठी तारेचे कुंपण
• शासनाच्या नावाचा माहिती फलक लावणे
• पाण्याच्या वापरासाठी ठिबक किंवा तुषार सिंचनाचा वापर करणे
•  

अर्ज प्रक्रिया कशी कराल?

इच्छुक शेतकरी समूहाने समूहातील एका प्रतिनिधीची निवड करावी. हा प्रतिनिधी ऑनलाइन अर्ज सादर करू शकतो.

अर्ज करण्यासाठी:

• PoCRA DBT पोर्टलवर नोंदणी करावी
• किंवा ‘महाविस्तार AI’ मोबाईल ॲपचा वापर करावा

पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर ४ महिन्यांच्या आत शेततळ्याचे काम पूर्ण करणे बंधनकारक आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

• काम सुरू करण्यापूर्वी कृषी अधिकाऱ्यांचे मार्गदर्शन घ्या
• खोदकाम पूर्ण झाल्यावर स्पॉट इन्स्पेक्शन करून घ्या
• त्यानंतरच प्लास्टिक अस्तरीकरण करा
• पाण्याचा काटकसरीने वापर करा

‘सामूहिक शेततळे’ योजना ही कोरडवाहू भागातील शेतकऱ्यांसाठी मोठी संधी आहे. समूहाने एकत्र येऊन पाण्याचे नियोजन केल्यास दुष्काळावर प्रभावीपणे मात करता येईल. शासनाच्या या योजनेचा लाभ घेऊन शेतकरी आपले उत्पादन आणि उत्पन्न दोन्ही वाढवू शकतात. अधिक माहितीसाठी आपल्या तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधावा.