पोकरा योजनेतून तुषार संचापासून फळबागेपर्यंत अनुदान; शेतकऱ्यांनी अशी पूर्ण करावी प्रक्रिया

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (पोकरा) अंतर्गत विविध कृषी घटकांसाठी अर्थसहाय्य उपलब्ध आहे. यामध्ये तुषार सिंचन संच, ठिबक सिंचन, फळबाग लागवड, बांबू लागवड, विहीर पुनर्भरण, शेततळे, शेडनेटगृह, बीजोत्पादन, रेशीम उद्योग आणि इतर घटकांचा समावेश आहे. २०२६ मध्येही निवडक गावांतील पात्र शेतकऱ्यांना या घटकांसाठी अर्ज करता येत असल्याची माहिती जिल्हा माहिती कार्यालयाने दिली आहे.

पोकरा योजनेचा उद्देश काय?

हवामान बदलामुळे शेतीसमोर निर्माण होणाऱ्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न अधिक स्थिर करण्यासाठी पोकरा प्रकल्प राबवला जातो. पाण्याचा कार्यक्षम वापर, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे संवर्धन आणि हवामानास अनुकूल शेती पद्धतींना प्रोत्साहन देणे हा या प्रकल्पाचा महत्त्वाचा उद्देश आहे.

कोणकोणत्या घटकांसाठी मिळू शकते मदत?

पोकरा अंतर्गत वैयक्तिक लाभाच्या विविध बाबी उपलब्ध आहेत. त्यात तुषार सिंचन संच, ठिबक सिंचन संच, फळबाग लागवड, वृक्ष व बांबू लागवड, विहीर पुनर्भरण, वैयक्तिक शेततळे, शेततळे अस्तरीकरण, बीजोत्पादन, रेशीम उद्योग, गांडूळखत व नाडेप, मत्स्यपालन तसेच शेडनेटगृह आणि हरितगृहातील लागवड साहित्य यांचा समावेश आहे.

मात्र प्रत्येक घटकासाठी पात्रता, गावांचा समावेश, मंजुरीची प्रक्रिया आणि अर्थसहाय्याचे निकष वेगवेगळे असू शकतात. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित कृषी कार्यालयाकडून चालू मार्गदर्शक सूचना तपासणे महत्त्वाचे आहे.

तुषार आणि ठिबक सिंचनासाठी अर्ज

तुषार किंवा ठिबक संचासाठी पात्र शेतकऱ्यांनी पोकराच्या अधिकृत DBT पोर्टलवर ऑनलाइन नोंदणी करून अर्ज सादर करावा, अशी अकोला जिल्हा माहिती कार्यालयाने माहिती दिली आहे. अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रे आणि बँक खात्याची माहिती अद्ययावत ठेवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

अर्जाची पडताळणी आणि मंजुरी झाल्यानंतर संबंधित नियमानुसार अनुदान वितरणाची प्रक्रिया केली जाते. उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार पात्र लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात अनुदान थेट जमा केले जाते.

फळबाग लागवडीसाठीही संधी

पोकरा प्रकल्पामध्ये फळबाग लागवड हा महत्त्वाचा घटक आहे. आंबा, डाळिंब, पेरू, सीताफळ, आवळा, कागदी लिंबू, संत्री आणि मोसंबी यांसारख्या फळपिकांसाठी प्रकल्पाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार मदत दिली जाऊ शकते. फळबाग घटकासाठी लागवड क्षेत्र, पात्रता आणि सहाय्याचे निकष स्वतंत्र असतात.

फळबाग लागवडीचा लाभ घेताना शेतकऱ्यांनी आपल्या जमिनीची परिस्थिती, उपलब्ध पाणीसाठा आणि संबंधित हवामान क्षेत्रासाठी योग्य फळपिकांची निवड यांचा विचार करावा.

अर्ज करताना कोणती काळजी घ्यावी?

सर्वप्रथम आपले गाव पोकरा प्रकल्पात समाविष्ट आहे का, हे तपासावे. त्यानंतर संबंधित घटकासाठी आपली पात्रता तपासून अधिकृत पोर्टलवर अर्ज करावा. सातबारा, ८-अ उतारा, आधार आणि बँक खात्याची माहिती यांसारखी आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत ठेवणे उपयुक्त ठरते.

अर्ज केल्यानंतर त्याची स्थिती तपासावी आणि पुढील पडताळणी किंवा मंजुरीसाठी कृषी विभागाच्या सूचनांचे पालन करावे. काही अडचण असल्यास गावातील कृषिताई, समूह सहाय्यक किंवा स्थानिक कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधता येतो.

एकूणच, तुषार व ठिबक सिंचनापासून फळबाग, शेततळे आणि इतर कृषी घटकांपर्यंत पोकरा प्रकल्पात विविध संधी उपलब्ध आहेत. मात्र अनुदानाचे प्रमाण आणि पात्रता घटकानुसार बदलू शकते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी केवळ अनुदानाच्या जाहिरातीवर अवलंबून न राहता अधिकृत पोर्टल आणि स्थानिक कृषी विभागाकडून सध्याची माहिती निश्चित करूनच अर्ज करावा.