सोयामिल महागलं! कोंबड्यांच्या आहारावरील खर्च कमी करण्यासाठी काय कराल?

कुक्कुटपालन व्यवसायामध्ये खाद्य हा सर्वात मोठ्या खर्चाचा भाग आहे. ॲग्रोवनच्या संबंधित व्हिडिओनुसार, पोल्ट्री व्यवसायाच्या एकूण खर्चापैकी जवळपास ६५ ते ७५ टक्के खर्च पशुखाद्यावर होतो. त्यामुळे खाद्याच्या किमती वाढल्यास कोंबडीपालन व्यवसायाच्या नफ्यावर थेट परिणाम होऊ शकतो. सध्या सोयामिलच्या वाढलेल्या किमतीच्या पार्श्वभूमीवर खाद्याचा खर्च नियंत्रित ठेवण्यासाठी पर्याय आणि संतुलित आहाराचे नियोजन महत्त्वाचे ठरते.

कोंबड्यांच्या खाद्यात सोयामिलचे महत्त्व

कोंबड्यांच्या आहारातील प्रथिने हा महत्त्वाचा घटक आहे. सोयाबीन पेंड किंवा सोयामिलचा वापर प्रथिनांचा स्रोत म्हणून मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. मात्र सोयामिल महागल्यास त्याचा खाद्याच्या एकूण खर्चावर परिणाम होतो.

पोल्ट्री खाद्य केवळ एका घटकावर आधारित नसून त्यामध्ये ऊर्जा, प्रथिने, चरबी, खनिजे आणि जीवनसत्त्वे यांचे संतुलन आवश्यक असते.

सोयामिलला पर्याय कोणते?

सोयामिलच्या वाढत्या किमतीमुळे खाद्य तयार करताना उपलब्ध पर्यायी प्रथिन स्रोतांचा विचार करता येतो. विविध तेलबियांच्या पेंडीमध्ये प्रथिने उपलब्ध असतात. यामध्ये भुईमूग, सरकी, मोहरी, गवार, सूर्यफूल, तीळ आणि जवस यांच्या पेंडींचा समावेश होतो.

मात्र कोणताही पर्याय वापरताना त्यातील पोषणमूल्य, कच्च्या मालाची गुणवत्ता आणि कोंबड्यांच्या वयाप्रमाणे आवश्यक पोषण यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे सोयामिल पूर्णपणे बदलण्याऐवजी संतुलित खाद्य फॉर्म्युलेशननुसार पर्याय निवडणे महत्त्वाचे आहे.

ऊर्जेसाठी कोणते घटक वापरले जातात?

कोंबड्यांना आवश्यक ऊर्जा देण्यासाठी मका, ज्वारी, बाजरी, गहू आणि तांदूळ यांसारख्या भरडधान्यांचा वापर केला जातो. यामध्ये मका हा पोल्ट्री खाद्यात महत्त्वाचा ऊर्जा स्रोत मानला जातो.

त्यामुळे खाद्याचा खर्च कमी करताना प्रथिने आणि ऊर्जेचे संतुलन बिघडणार नाही याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.

चरबी, खनिजे आणि जीवनसत्त्वेही महत्त्वाची

कोंबड्यांच्या संतुलित खाद्यामध्ये केवळ प्रथिने आणि ऊर्जा पुरेशी नसते. खाद्यात आवश्यक प्रमाणात चरबी, खनिजे आणि जीवनसत्त्वे असणे गरजेचे आहे. चरबीसाठी सोया तेल, पाम तेल आणि शेंगदाणा तेल यांसारख्या स्रोतांचा वापर केला जातो.

जीवनसत्त्वे कमी प्रमाणात आवश्यक असली तरी कोंबड्यांची वाढ, आरोग्य, मांस आणि अंडी उत्पादनासाठी त्यांचे महत्त्व आहे.

वयानुसार खाद्य बदलणे आवश्यक

पिल्ले, ब्रॉयलर आणि लेअर कोंबड्यांच्या पोषण गरजा सारख्या नसतात. त्यामुळे सर्व कोंबड्यांना एकच खाद्य देण्याऐवजी वय आणि उत्पादनाच्या टप्प्यानुसार खाद्याचे नियोजन करणे आवश्यक आहे.

ब्रॉयलर कोंबड्यांसाठी प्री-स्टार्टर, स्टार्टर आणि फिनिशर असे वेगवेगळे खाद्य टप्पे वापरले जातात.

खाद्य खर्च कमी करताना काय काळजी घ्यावी?

सोयामिल महागल्यामुळे स्वस्त कच्चा माल वापरण्याचा मोह होऊ शकतो; मात्र केवळ किंमत कमी करण्यासाठी पोषणमूल्याशी तडजोड करणे योग्य नाही. कच्च्या मालाची गुणवत्ता तपासून, कोंबड्यांच्या गरजेनुसार संतुलित खाद्य तयार करणे महत्त्वाचे आहे.

घरच्या घरी खाद्य तयार करायचे नसल्यास विश्वसनीय आणि नामांकित व्यावसायिक खाद्य उत्पादकाचे खाद्य वापरण्याचा सल्ला उपलब्ध स्रोतांमध्ये दिला आहे.

सोयामिलच्या वाढत्या किमतीमुळे कुक्कुटपालकांसमोर खाद्य खर्चाचे आव्हान निर्माण झाले आहे. मात्र प्रथिने, ऊर्जा, चरबी, खनिजे आणि जीवनसत्त्वांचे योग्य संतुलन राखून उपलब्ध पर्यायी घटकांचा विचार केल्यास खाद्य व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षम करता येऊ शकते. कोंबड्यांचे वय, प्रकार आणि उत्पादनाचा टप्पा लक्षात घेऊन खाद्याचे नियोजन करणे हे खर्च नियंत्रणासोबत कोंबड्यांची वाढ आणि उत्पादन टिकवण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.