सीड ड्रिल मशीनने पेरणी करताना शेतकऱ्यांनी कोणती काळजी घ्यावी? जाणून घ्या यशस्वी पेरणीचे महत्त्वाचे नियम

खरीप हंगाम सुरू होताच शेतकऱ्यांची पेरणीची लगबग वाढते. आजच्या आधुनिक शेतीमध्ये वेळ, मजुरी आणि खर्च वाचवण्यासाठी सीड ड्रिल मशीन (Seed Drill Machine) चा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. सीड ड्रिलद्वारे पेरणी केल्यास बियाण्यांची योग्य खोली, योग्य अंतर आणि एकसमान पेरणी होते. त्यामुळे उगवण चांगली होते आणि उत्पादन वाढण्यास मदत होते.

मात्र सीड ड्रिल मशीनचा योग्य वापर न केल्यास बियाण्यांचे नुकसान, कमी उगवण आणि उत्पादनात घट होऊ शकते. त्यामुळे पेरणीपूर्वी आणि पेरणीदरम्यान काही महत्त्वाच्या बाबींची काळजी घेणे आवश्यक आहे.

सीड ड्रिल मशीन म्हणजे काय?

सीड ड्रिल हे असे यंत्र आहे जे बियाणे निश्चित खोलीवर आणि ठराविक अंतरावर जमिनीत पेरते. पारंपरिक पेरणीच्या तुलनेत या पद्धतीमुळे बियाण्यांची बचत होते आणि पिकांची वाढ अधिक एकसमान होते.

सोयाबीन, तूर, मूग, उडीद, कापूस, ज्वारी, बाजरी आणि इतर अनेक पिकांच्या पेरणीसाठी सीड ड्रिल मशीनचा वापर केला जातो.

पेरणीपूर्वी घ्यावयाची काळजी

1. मशीनची तपासणी करावी

पेरणी सुरू करण्यापूर्वी सीड ड्रिलच्या सर्व भागांची तपासणी करावी. बियाणे टाकण्याच्या नळ्या, चाके, फर्टिलायझर बॉक्स आणि इतर यांत्रिक भाग व्यवस्थित कार्यरत आहेत की नाही हे पाहावे.

2. योग्य बियाणे निवडावे

प्रमाणित आणि प्रक्रिया केलेले बियाणे वापरणे अत्यंत आवश्यक आहे. बियाण्यांची उगवण क्षमता चांगली असल्याची खात्री करावी.

3. बीजप्रक्रिया करावी

पेरणीपूर्वी बियाण्यांवर योग्य बीजप्रक्रिया केल्यास रोग आणि किडींचा प्रादुर्भाव कमी होतो तसेच उगवण सुधारते.

4. जमिनीची योग्य मशागत

जमीन भुसभुशीत आणि समतल असावी. जमिनीत मोठे ढेकळे असल्यास पेरणीची खोली समान राहत नाही.

पेरणी करताना महत्त्वाच्या सूचना

1. योग्य खोलीवर पेरणी

बियाणे जास्त खोल किंवा खूप उथळ पेरू नयेत. पिकानुसार योग्य खोली ठेवावी. सामान्यतः सोयाबीनसाठी 3 ते 5 सेंमी आणि तुरीसाठी 4 ते

 6 सेंमी खोली योग्य मानली जाते.

2. योग्य अंतर राखावे

ओळीतील आणि ओळींमधील अंतर पिकाच्या शिफारशीनुसार ठेवावे. त्यामुळे पिकांना पुरेसा सूर्यप्रकाश, हवा आणि पोषकद्रव्ये मिळतात.

3. ट्रॅक्टरचा वेग नियंत्रित ठेवावा

अतिजास्त वेगाने पेरणी केल्यास बियाण्यांचे वितरण असमान होते. त्यामुळे ट्रॅक्टरचा वेग नियंत्रित ठेवणे आवश्यक आहे.

4. खतांचे प्रमाण तपासावे

जर सीड-कम-फर्टिलायझर ड्रिल वापरत असाल तर खतांचे प्रमाण योग्यरीत्या सेट करावे. जास्त खतामुळे बियाण्यांना इजा होऊ शकते.

पेरणीनंतरची काळजी

पेरणीनंतर शेतात पाणी साचणार नाही याची काळजी घ्यावी. पहिल्या पावसानंतर उगवण तपासावी आणि जिथे उगवण कमी असेल तिथे आवश्यक असल्यास दुबार पेरणी करावी

सीड ड्रिल मशीनचे फायदे

• बियाण्यांची बचत होते
• मजुरी खर्च कमी होतो
• वेळेची बचत होते
• एकसमान उगवण मिळते
• खतांचा कार्यक्षम वापर होतो
• उत्पादनात वाढ होते

सीड ड्रिल मशीनद्वारे पेरणी ही आधुनिक आणि फायदेशीर पद्धत आहे. मात्र यंत्राची योग्य सेटिंग, बियाण्यांची गुणवत्ता, बीजप्रक्रिया आणि पेरणीचे तांत्रिक नियम पाळल्यासच त्याचा पूर्ण फायदा मिळतो. खरीप हंगामात योग्य नियोजनासह सीड ड्रिलचा वापर केल्यास शेतकऱ्यांना अधिक उत्पादन आणि चांगला आर्थिक लाभ मिळू शकतो.