पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026: कोणाला मिळणार लाभ? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती

महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील शेतकऱ्यांना आर्थिक दिलासा देण्यासाठी 'पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026' लागू केली आहे. 2 जून 2026 रोजी शासन निर्णयाद्वारे जाहीर करण्यात आलेल्या या योजनेचा उद्देश थकीत कर्ज असलेल्या तसेच नियमितपणे कर्जाची परतफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत करणे हा आहे. या योजनेत कर्जमाफी, एकवेळ समझोता योजना (OTS) आणि नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी प्रोत्साहनपर लाभ अशा तीन महत्त्वाच्या घटकांचा समावेश करण्यात आला आहे.

योजनेचे तीन प्रमुख घटक

1. ₹2 लाखांपर्यंत कर्जमाफी

या योजनेअंतर्गत 1 एप्रिल 2019 ते 31 मार्च 2025 या कालावधीत घेतलेल्या पीक कर्जाचा विचार केला जाणार आहे. 30 सप्टेंबर 2025 पर्यंत थकीत असलेली आणि 31 मार्च 2026 पर्यंत न भरलेली कर्जबाकी असल्यास पात्र शेतकऱ्यांना ₹2 लाखांपर्यंत कर्जमाफी दिली जाणार आहे.

2. एकवेळ समझोता योजना (OTS)

ज्या शेतकऱ्यांची थकबाकी ₹2 लाखांपेक्षा जास्त आहे त्यांच्यासाठी शासनाने One Time Settlement (OTS) योजना लागू केली आहे. या योजनेनुसार शेतकऱ्यांनी ₹2 लाखांवरील अतिरिक्त रक्कम 31 मार्च 2027 पर्यंत संबंधित बँकेत भरल्यास शासनाकडून ₹2 लाखांपर्यंतची कर्जमाफी दिली जाईल.

3. नियमित कर्जफेड करणाऱ्यांसाठी प्रोत्साहन

ज्या शेतकऱ्यांनी 2022-23, 2023-24 आणि 2024-25 या तीन आर्थिक वर्षांपैकी कोणत्याही दोन वर्षांत पीक कर्ज वेळेत परतफेड केली आहे आणि 2025-26 मधील कर्जाचीही मुदतीत परतफेड केली असेल, अशा शेतकऱ्यांना ₹50,000 पर्यंत प्रोत्साहनपर अनुदान मिळणार आहे.

योजनेतील महत्त्वाच्या अटी

या योजनेत 1 एप्रिल 2019 ते 31 मार्च 2025 या कालावधीत घेतलेल्या पीक कर्जाचा तसेच पुनर्गठित आणि फेरपुनर्गठित पीक कर्जाचा समावेश करण्यात आला आहे. शासनाने बँकांना स्पष्ट निर्देश दिले आहेत की 1 एप्रिल 2026 नंतर पात्र शेतकरी खात्यांवर अतिरिक्त व्याज आकारू नये.

NPA खात्यांसाठी विशेष सवलत

अनुत्पादित (NPA) कर्जखात्यांसाठी शासनाने वेगवेगळ्या कालावधीनुसार तडजोडीची टक्केवारी निश्चित केली आहे.

• 30 सप्टेंबर 2021 किंवा त्यापूर्वी NPA: कर्जबाकीच्या 35%
• 1 ऑक्टोबर 2021 ते 30 सप्टेंबर 2022: 45%
• 1 ऑक्टोबर 2022 ते 30 सप्टेंबर 2023: 55%
• 1 ऑक्टोबर 2023 ते 30 सप्टेंबर 2024: 70%
• 1 ऑक्टोबर 2024 ते 30 सप्टेंबर 2025: 85%

यामुळे अनेक शेतकऱ्यांना कमी आर्थिक भारात कर्ज निकाली काढण्याची संधी मिळणार आहे.

आधार प्रमाणीकरण प्रक्रिया सुरू

या योजनेचे संपूर्ण संगणकीय व्यवस्थापन महा-आयटी (MahaIT) मार्फत केले जात आहे. बँकांनी सादर केलेल्या 31.17 लाख कर्जखात्यांपैकी 16.96 लाख खात्यांची यादी आधार प्रमाणीकरणासाठी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. यामध्ये 7.03 लाख जिल्हा मध्यवर्ती बँकांची आणि 9.93 लाख व्यापारी बँकांची कर्जखाती समाविष्ट आहेत.

पहिल्या टप्प्यात ₹2 लाखांपर्यंत थकीत कर्ज असलेल्या खात्यांचा समावेश करण्यात आला असून उर्वरित खात्यांच्या याद्या पुढील टप्प्यांत प्रसिद्ध केल्या जाणार आहेत.

शेतकऱ्यांनी काय करावे?

ज्या शेतकऱ्यांचे नाव यादीत आहे त्यांनी आधार प्रमाणीकरणाच्या वेळी आधार क्रमांक, कर्ज खाते क्रमांक आणि कर्जाची रक्कम काळजीपूर्वक तपासून मान्यता द्यावी. कोणतीही चूक आढळल्यास संबंधित बँकेशी त्वरित संपर्क साधावा. तसेच शासनाकडून प्रसिद्ध होणाऱ्या पुढील याद्यांवर नियमित लक्ष ठेवावे.

पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026 ही महाराष्ट्रातील लाखो शेतकऱ्यांसाठी मोठा आर्थिक दिलासा ठरणार आहे. कर्जमाफी, OTS योजना आणि नियमित कर्जफेड करणाऱ्यांसाठी प्रोत्साहनपर अनुदान या तीन महत्त्वाच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना मदत केली जाणार आहे. पात्र शेतकऱ्यांनी आवश्यक प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करून या योजनेचा लाभ घ्यावा.