रब्बी कांदा काढणी आणि उन्हाळ्यातील साठवणूक : योग्य नियोजन केल्यास मिळेल जास्त फायदा

महाराष्ट्रात सध्या रब्बी कांद्याची काढणी सुरू झाली आहे. रब्बी हंगामातील कांदा हा प्रामुख्याने उन्हाळ्यात साठवणुकीसाठी वापरला जातो. त्यामुळे योग्य वेळी काढणी करणे, योग्य प्रकारे वाळवणे आणि साठवणूक व्यवस्थापन करणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.

काही वेळा चुकीच्या पद्धतीने काढणी किंवा साठवणूक केल्यामुळे कांद्याचे नुकसान होते आणि शेतकऱ्यांना आर्थिक तोटा सहन करावा लागतो. त्यामुळे काढणीपूर्व आणि काढणीनंतर योग्य नियोजन करणे आवश्यक आहे.

काढणीपूर्व काळजी

कांदा काढणीच्या आधी काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात घेणे गरजेचे आहे.

✔ काढणीच्या 15 ते 20 दिवस आधी कीटकनाशक किंवा बुरशीनाशक फवारणी थांबवावी
✔ पिकातील डेंगळे, रोगट किंवा कुजलेले कांदे वेगळे काढून टाकावेत
✔ कांद्याच्या पिकावर जास्त पाणी देणे टाळावे

यामुळे कांद्याची गुणवत्ता चांगली राहते आणि साठवणुकीदरम्यान नुकसान कमी होते.

कांदा काढणीची योग्य वेळ

कांदा काढणी करण्याची योग्य वेळ ओळखणे खूप महत्त्वाचे असते.

• कांद्याची पाती वाकून जमिनीवर पडतात

• पिकाचे 80 ते 90 टक्के पानं सुकतात

अशा वेळी कांदा काढणीसाठी तयार झालेला असतो.

जर खूप उशिरा काढणी केली तर कांद्याची गुणवत्ता कमी होऊ शकते.

काढणीनंतर वाळवणी प्रक्रिया

कांदा काढणीनंतर लगेच साठवणूक करणे योग्य नाही. आधी त्याची व्यवस्थित वाळवणी करणे आवश्यक आहे.

✔ कांदे शेतात किंवा सावलीत 4 ते 5 दिवस वाळवावेत
✔ वाळवताना पाती कांद्यावर झाकून ठेवाव्यात
✔ थेट कडक उन्हात जास्त वेळ ठेवणे टाळावे

यामुळे कांद्याची बाहेरील साल मजबूत होते आणि साठवणीसाठी तो योग्य बनतो.

पाती आणि मुळांची कापणी

कांदे वाळल्यानंतर त्यांची पाती आणि मुळे योग्य प्रमाणात कापणे आवश्यक आहे.

• पाती 2 ते 3 सें.मी. ठेवून कापाव्यात

• मुळे काढून टाकावीत

यामुळे कांदा साठवताना कुजण्याची शक्यता कमी होते.

साठवणूक व्यवस्थापन

उन्हाळ्यात कांदा टिकवण्यासाठी योग्य साठवणूक पद्धती वापरणे गरजेचे आहे.

✔ चांगले वायुवीजन असलेल्या चाळ किंवा कोठारात साठवणूक करावी
✔ ओलावा आणि पावसापासून संरक्षण करावे
✔ साठवणुकीत रोगट किंवा कुजलेले कांदे वेळीच वेगळे करावेत

यामुळे कांद्याचे नुकसान कमी होते आणि जास्त काळ टिकवता येतो.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला

✔ योग्य वेळेत कांदा काढणी करा
✔ काढणीनंतर व्यवस्थित वाळवणी करा
✔ निरोगी आणि दर्जेदार कांदेच साठवणीसाठी निवडा
✔ साठवणूक चांगल्या हवेशीर जागेत करा

रब्बी कांद्याची योग्य वेळी काढणी आणि व्यवस्थित साठवणूक केल्यास उन्हाळ्यात कांद्याची गुणवत्ता टिकून राहते आणि शेतकऱ्यांना चांगला बाजारभाव मिळू शकतो. योग्य नियोजन केल्यास नुकसान कमी करून अधिक नफा मिळवता येतो.