जमिनीवर आच्छादन करताना या चुका टाळा! पिकांचा ओलावा टिकवण्यासाठी शेतकऱ्यांनी घ्यावी योग्य काळजी

शेतीमध्ये पिकांच्या मुळांजवळ जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी आच्छादन (Mulching) ही एक उपयुक्त पद्धत आहे. विशेषतः पाण्याची उपलब्धता कमी असताना आणि जमिनीतील ओलावा वेगाने कमी होत असताना सेंद्रिय आच्छादनाचा उपयोग होऊ शकतो. मात्र, आच्छादन केले म्हणजे काम पूर्ण झाले असे नाही. ते योग्य पद्धतीने करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

आच्छादन करताना काही चुका झाल्यास पिकांच्या वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे आच्छादनाचे फायदे मिळवण्यासाठी कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात, हे जाणून घेऊया.

1. झाडाच्या खोडाला आच्छादन चिकटवू नका

आच्छादन करताना झाडाच्या खोडाभोवती अगदी चिकटून सेंद्रिय पदार्थांचा थर लावणे टाळावे. खोडाजवळ सतत ओलावा राहिल्यास बुरशीजन्य समस्या किंवा खोडाच्या आरोग्यावर परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे झाडाच्या खोडाभोवती थोडी मोकळी जागा ठेवून आच्छादन करावे.

2. जमिनीलगत हवा खेळती राहू द्या

आच्छादनाचा थर खूप जाड किंवा घट्ट असल्यास जमिनीजवळ हवा खेळती राहण्यास अडथळा निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे आच्छादन करताना योग्य प्रमाणात सेंद्रिय पदार्थ वापरावेत. जमिनीचा प्रकार, पीक आणि वापरलेले आच्छादन साहित्य यानुसार थराचे प्रमाण ठरवावे.

3. कीड आणि रोगांकडे दुर्लक्ष करू नका

आच्छादनामुळे जमिनीत ओलावा टिकून राहतो; मात्र काही परिस्थितींमध्ये जास्त ओलावा आणि सेंद्रिय पदार्थांमुळे कीड किंवा रोगांचा धोका वाढू शकतो. विशेषतः आच्छादनाखाली कीड लपून राहण्याची शक्यता असते. त्यामुळे वेळोवेळी आच्छादन बाजूला करून जमिनीची आणि झाडांच्या खोडाची पाहणी करावी.

4. खराब किंवा रोगट सेंद्रिय पदार्थ वापरणे टाळा

आच्छादनासाठी वापरण्यात येणारे गवत, पाचट, पिकांचे अवशेष किंवा इतर सेंद्रिय पदार्थ स्वच्छ आणि योग्य स्थितीत असावेत. रोगट किंवा कीडग्रस्त अवशेषांचा वापर केल्यास पिकांमध्ये समस्या वाढू शकतात. त्यामुळे आच्छादनासाठी साहित्य निवडताना काळजी घ्यावी.

5. आगीच्या धोक्याकडे दुर्लक्ष करू नका

कोरडे गवत, पाचट आणि इतर सेंद्रिय पदार्थ सहज पेट घेऊ शकतात. त्यामुळे आच्छादन केलेल्या शेतात आग लागण्याचा धोका लक्षात घेणे आवश्यक आहे. शेतामध्ये आग किंवा ठिणगी निर्माण होईल अशा परिस्थितीपासून आच्छादन साहित्य सुरक्षित ठेवावे.

6. आच्छादन करण्यापूर्वी जमिनीतील ओलावा तपासा

जमिनीवर आच्छादन करण्यापूर्वी पिकांना आवश्यक असलेले पाणी द्यावे आणि जमिनीतील ओलावा तपासावा. कोरड्या जमिनीवर आच्छादन केल्यास आधीपासून उपलब्ध नसलेला ओलावा निर्माण होत नाही. आच्छादनाचा मुख्य उद्देश उपलब्ध ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत करणे हा आहे.

सेंद्रिय आच्छादनाचे शेतकऱ्यांना फायदे

योग्य पद्धतीने आच्छादन केल्यास जमिनीतील ओलावा टिकवण्यास मदत होते. जमिनीच्या पृष्ठभागावर थेट सूर्यप्रकाश पडण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्यामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन कमी होण्यास मदत मिळते. तसेच सेंद्रिय पदार्थ कुजून जमिनीत मिसळल्यानंतर जमिनीतील सेंद्रिय घटक वाढण्यास हातभार लागू शकतो.

शेतीमध्ये आच्छादन ही जमिनीतील ओलावा टिकवण्यासाठी उपयुक्त पद्धत आहे. मात्र, आच्छादन करताना झाडाच्या खोडाभोवती मोकळी जागा ठेवणे, हवा खेळती राहू देणे, कीड-रोगांची तपासणी करणे आणि आगीचा धोका टाळणे महत्त्वाचे आहे. योग्य साहित्य आणि योग्य पद्धतीने केलेले आच्छादन पिकांच्या आरोग्यासाठी आणि पाणी व्यवस्थापनासाठी फायदेशीर ठरू शकते.

शेतकरी मित्रांनो, आच्छादन करण्यापूर्वी आपल्या पिकाचा प्रकार, जमिनीची स्थिती आणि उपलब्ध सेंद्रिय साहित्य यांचा विचार करा. योग्य नियोजनातून जमिनीतील ओलावा टिकवण्यास मदत मिळवा!