तणनाशक फवारणी (Tannashak Fawarani): चुकूनही करू नका 'या' चुका; कृषी विभागाचा शेतकऱ्यांना मोलाचा सल्ला

तणनाशक फवारणी (Tannashak Fawarani): चुकूनही करू नका 'या' चुका; कृषी विभागाचा शेतकऱ्यांना मोलाचा सल्ला

Tannashak Fawarani Tips in Marathi : खरीप हंगामाची सुरुवात झाली की शेतकऱ्यांची लगबग वाढते. पिके उगवल्यानंतर शेतात तणांचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात होतो. या तणांच्या नियंत्रणासाठी शेतकरी मोठ्या प्रमाणावर तणनाशक फवारणी (Tannashak Fawarani) करतात. तणांचे प्रभावी नियंत्रण आणि उत्पादनवाढीसाठी तणनाशकांचा वापर महत्त्वाचा मानला जातो. मात्र, तणनाशकांचा अयोग्य किंवा अतिप्रमाणात वापर केल्यास पिकांचे नुकसान होण्याबरोबरच मानवी आरोग्य आणि पर्यावरणालाही मोठा धोका निर्माण होऊ शकतो.

त्यामुळेच कृषी विभागाने तणनाशकांचा वापर करताना शास्त्रीय पद्धतीचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. तणनाशक फवारणी करताना शेतकऱ्यांनी कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

१. योग्य तणनाशकाची निवड करणे आवश्यक (Right Weedicide Selection)

बाजारात अनेक प्रकारची औषधे उपलब्ध असतात. मात्र, प्रत्येक तणनाशक हे विशिष्ट पिके आणि तणांच्या नियंत्रणासाठीच विकसित केलेले असते.

• कोणतेही औषध वापरण्यापूर्वी ते संबंधित पिकासाठी शिफारस केलेले आहे की नाही, याची खात्री करा.

• कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घेऊन किंवा औषधाच्या लेबलवरील सूचना वाचूनच तणनाशकाची निवड करावी.

• फवारणीपूर्वी औषधाची मात्रा, पाण्याचे प्रमाण, फवारणीची योग्य वेळ आणि आवश्यक सुरक्षा उपाय यांची माहिती काळजीपूर्वक वाचावी.

२. अधिक प्रमाणात औषध वापरणे ठरू शकते धोकादायक

अनेकदा शेतात जलद परिणाम मिळावा या उद्देशाने शेतकरी शिफारशीपेक्षा जास्त प्रमाणात तणनाशक वापरतात. पण हा अतिउत्साह अंगलट येऊ शकतो.

• जास्त प्रमाणामुळे पिकांची वाढ खुंटू शकते.

• मुख्य पिकाची पाने जळणे, झाडांवर ताण येणे आणि पर्यायाने उत्पादनात घट होण्याचा धोका वाढतो.

• काही वेळा चुकीच्या मात्रेमुळे संपूर्ण पीक देखील जळून खाक होऊ शकते.

३. हवामानाचा अंदाज पाहूनच करा तणनाशक फवारणी

तणनाशक फवारणी करताना हवामान कसे आहे, याकडे लक्ष देणे अत्यंत गरजेचे आहे.

• जोरदार वारा असताना: वारा वेगाने वाहत असताना फवारणी करणे टाळावे. यामुळे औषध उडून शेजारच्या शेतातील पिकांवर जाऊ शकते आणि शेजाऱ्याच्या पिकाचे नुकसान होऊ शकते.

• पावसाची शक्यता असल्यास: आकाश ढगाळ असेल किंवा पावसाची शक्यता असेल तर फवारणी थांबवावी. फवारणीनंतर लगेच पाऊस आल्यास औषध वाहून जाते, ज्यामुळे अपेक्षित परिणाम मिळत नाही आणि शेतकऱ्यांचे आर्थिक नुकसान होते.

४. वैयक्तिक सुरक्षितता आणि साधनांचा वापर (Safety Precautions)

तणनाशके ही रासायनिक आणि विषारी असतात. त्यामुळे फवारणीदरम्यान स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.

• फवारणी करताना हातमोजे, गाऊन/पूर्ण बाह्यांचे कपडे, मास्क, गॉगल आणि बूट यांचा सक्तीने वापर करावा.

५. फवारणी यंत्राची (पंप) नियमित तपासणी करा

तणनाशकाचा पुरेपूर आणि योग्य परिणाम मिळण्यासाठी तुमचे फवारणी यंत्र (स्प्रे पंप) सुस्थितीत असणे गरजेचे आहे.

• यंत्रामध्ये कुठेही गळती (Leakage) नसावी.

• पंपाचा दाब आणि नोजलची (Nozzle) स्थिती तपासून घ्यावी.

• योग्य नोजल वापरल्यास औषध संपूर्ण पिकावर समान प्रमाणात पडते, ज्यामुळे तणांचा नायनाट व्यवस्थित होतो.

६. रिकाम्या बाटल्यांची सुरक्षित विल्हेवाट लावा

तणनाशक वापरून झाल्यानंतर शिल्लक राहिलेले साहित्य किंवा रिकाम्या बाटल्यांची विल्हेवाट लावताना निष्काळजीपणा करू नका.

• तणनाशकांच्या रिकाम्या बाटल्या, प्लास्टिक डबे किंवा पॅकेजिंग साहित्य शेतात, रस्त्याच्या कडेला किंवा नदी, विहीर, नाले अशा पाणवठ्यांच्या जवळ फेकू नये. यामुळे जलप्रदूषण आणि पर्यावरण प्रदूषणाचा मोठा धोका निर्माण होतो.

• या कचऱ्याची सुरक्षित आणि शास्त्रीय पद्धतीने विल्हेवाट लावावी.

• तसेच, तणनाशके नेहमी त्यांच्या मूळ पॅकिंगमध्येच ठेवावीत. ही औषधे थंड, कोरड्या आणि मुलांच्या आवाक्याबाहेरील ठिकाणी सुरक्षित कुलूपात साठवावीत.

💡 कृषी विभागाचा महत्त्वाचा संदेश:

कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना तणनाशकांचा वापर करताना लेबलवरील सूचनांचे काटेकोर पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. योग्य तणनाशक, योग्य मात्रा आणि योग्य वेळ या 'त्रिसूत्री'चा वापर केल्यास तणांचे नियंत्रण प्रभावीपणे करता येते. मात्र निष्काळजीपणा केल्यास पिकांचे नुकसान, आर्थिक तोटा आणि आरोग्यविषयक गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी नेहमी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच तणनाशकांचा वापर करावा.

हे देखील वाचा: अवकाळी पावसामुळे नुकसान झालेल्या आंबा आणि काजू उत्पादकांना दिलासा