भोर तालुक्यात तापमानाचा पारा ३९ अंशांवर! रब्बी पिके होरपळली; शेतकरी संकटात, पालेभाज्यांचे दर कडाडले
पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यात उन्हाळ्याची तीव्रता कमालीची वाढली असून तापमानाचा पारा ३९ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेला आहे. या वाढत्या उष्णतेचा थेट फटका रब्बी हंगामातील पिकांना बसत असून, बळीराजा दुहेरी संकटात सापडला आहे. एकीकडे कडक ऊन आणि दुसरीकडे पाणीटंचाई व मजुरांची टंचाई, यामुळे शेतकरी अक्षरशः हतबल झाला आहे. शेतीकामे करताना शेतकऱ्यांची मोठी दमछाक होत असून उत्पादनात मोठी घट होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
पिकांची वाढ खुंटली आणि उत्पादनावर परिणाम
उष्णतेची लाट इतकी तीव्र आहे की, जमिनीतील ओलावा झपाट्याने कमी होत आहे. यामुळे जमिनीतून मिळणाऱ्या पोषक तत्त्वांचे शोषण पिकांकडून कमी प्रमाणात होत असून, पिकांची वाढ पूर्णपणे खुंटली आहे.
नगदी पिके: घेवडा, कलिंगड आणि काकडी यांसारखी उन्हाळी पिके आता उन्हामुळे करपायला लागली आहेत.
भाज्यांची स्थिती: नवीन लागवड केलेली रोपे कोमेजून जात असल्याने आगामी काळात उत्पादनात मोठी घट होणार असल्याचे चित्र दिसत आहे.
काढणीच्या टप्प्यावर मजुरांची टंचाई
सध्या भोर तालुक्यात ज्वारी, कांदा आणि गहू काढणीचा अंतिम टप्पा सुरू आहे. मात्र, सकाळी १० वाजल्यापासूनच उन्हाचे चटके असह्य होत असल्याने शेतीकामे करणे अशक्य झाले आहे. प्रचंड उष्णता आणि मजुरांची तीव्र टंचाई यामुळे शेतकऱ्यांचे काढणीचे नियोजन कोलमडले आहे. जे मजूर उपलब्ध आहेत, त्यांना वाढीव मजुरी देऊनही वेळेत कामे पूर्ण होत नसल्याने शेतकरी चिंतेत आहे.
बाजारपेठेत पालेभाज्यांची दरवाढ
उन्हामुळे पालेभाज्यांचे उत्पादन घटले असून, आवक कमी झाल्यामुळे बाजारात भाज्यांचे दर प्रचंड कडाडले आहेत. मेथी, कोथिंबीर आणि इतर पालेभाज्यांची रोपे उन्हात जळून गेल्याने सामान्य ग्राहकांच्या खिशालाही आता कात्री बसत आहे. भोरच्या बाजारपेठेत ताज्या पालेभाज्या मिळणे कठीण झाले असून दरात मोठी वाढ झाली आहे.
पूर्वमोसमी पावसाची भीती आणि चारा नियोजन
वाढत्या उन्हाच्या संकटासोबतच शेतकऱ्यांच्या डोक्यावर पूर्वमोसमी (अवकाळी) पावसाची टांगती तलवार आहे. आकाश ढगाळ होताच काढलेले धान्य आणि साठवलेला चारा सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यासाठी शेतकऱ्यांची मोठी धावपळ सुरू आहे. चारा उन्हात खराब होऊ नये आणि पावसात भिजू नये, यासाठी प्लास्टिक कागद किंवा सुरक्षित गोदामांचा आधार घेतला जात आहे.
'कृषी क्रांती'चा मोलाचा सल्ला
सिंचन व्यवस्थापन: शक्य असल्यास पिकांना रात्रीच्या वेळी किंवा पहाटे पाणी द्यावे, जेणेकरून बाष्पीभवन कमी होऊन ओलावा टिकून राहील.
आच्छादन (Mulching): भाजीपाला पिकांच्या मुळाशी पालापाचोळ्याचे आच्छादन करावे, ज्यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकेल.
स्वतःची काळजी: शेतीकामे करताना दुपारी १२ ते ३ या वेळेत काम करणे टाळावे आणि पुरेशा पाण्याचे सेवन करावे.
निसर्गाच्या लहरीपणामुळे भोर तालुक्यातील शेतकरी सध्या मोठ्या संकटात आहे. उष्णता, पाणीटंचाई आणि पावसाची भीती या सर्व आघाड्यांवर शेतकऱ्याला एकजुटीने आणि धैर्याने तोंड देण्याची गरज आहे. प्रशासनानेही या परिस्थितीची दखल घेऊन नुकसानग्रस्त पिकांचे पंचनामे करावेत, अशी मागणी आता जोर धरत आहे.
