तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव रोखा; एकात्मिक कीड व्यवस्थापनातून पिकाचे संरक्षण करा!

तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव रोखा; एकात्मिक कीड व्यवस्थापनातून पिकाचे संरक्षण करा!
Avatar of Krushi Kranti Editorial Desk
लेखक: Prajkta Phasale

प्रकाशित:

तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव रोखा; एकात्मिक कीड व्यवस्थापनातून पिकाचे संरक्षण करा!

तूर हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे कडधान्य पीक असून, फुलोरा आणि शेंगा भरण्याच्या अवस्थेत पिकाची विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते. या काळात तुरीवर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव झाल्यास उत्पादनावर मोठा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी पिकाचे नियमित निरीक्षण करून वेळेत उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.

ॲग्रोवनच्या दिलेल्या व्हिडिओच्या माहितीनुसार, काही भागांत कोरडी हवा आणि रात्रीची थंडी यामुळे तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. या किडीमुळे तूर उत्पादनात ३० ते ४० टक्क्यांपर्यंत नुकसान होण्याची शक्यता नमूद करण्यात आली आहे. त्यामुळे कमी खर्चातील उपायांसह एकात्मिक कीड व्यवस्थापनावर भर देणे महत्त्वाचे आहे.

 

शेंगा पोखरणारी अळी कशी ओळखावी?

शेंगा पोखरणारी अळी (Helicoverpa armigera) ही तूर पिकातील महत्त्वाची कीड आहे. या किडीचा प्रादुर्भाव प्रामुख्याने फुलोरा ते शेंगा भरण्याच्या अवस्थेत दिसून येतो.

  • फुलोरा अवस्था: लहान अळ्या कोवळी पाने, कळ्या आणि फुले खातात. त्यामुळे फुले गळून शेंगांची संख्या कमी होऊ शकते.

  • शेंगा लागण्याची अवस्था: मोठी अळी शेंगेवर छिद्र करून आतील कोवळे दाणे खाते. शेंगेच्या छिद्राजवळ अळीची विष्ठा दिसू शकते.

  • दाणे भरण्याची अवस्था: अळी दाणे खाते. त्यामुळे दाण्यांची वाढ अपुरी राहते आणि शेतमालाची गुणवत्ता कमी होऊ शकते.

     

तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे एकात्मिक व्यवस्थापन

या किडीचे नियंत्रण करण्यासाठी एकाच उपायावर अवलंबून न राहता विविध पद्धतींचा एकत्रित वापर करणे आवश्यक आहे.

 

१. उन्हाळ्यात खोल नांगरट करा

पीक काढणीनंतर शेतातील पिकांचे अवशेष व्यवस्थापन करून उन्हाळ्यात खोल नांगरट करावी. त्यामुळे जमिनीतील सुप्त अवस्थेतील कोष उघडे पडण्यास मदत होते.

 

२. पक्षी थांबे उभारा

तूर पिकापेक्षा उंच पक्षी थांबे उभारावेत. त्यामुळे कीटकभक्षी पक्ष्यांना शेतात बसण्यासाठी जागा मिळते आणि ते अळ्या खाण्यास मदत करतात. ॲग्रोवनच्या संबंधित लेखात हेक्टरी ५० पक्षी थांबे उभारण्याचा उल्लेख आहे.

 

३. कामगंध सापळ्यांचा वापर करा

कळी अवस्थेपासून पिकात हेलिकोव्हर्पा किडीसाठी योग्य कामगंध सापळे लावून पतंगांच्या हालचालींवर लक्ष ठेवावे. सापळ्यांमध्ये अडकणाऱ्या पतंगांची नियमित नोंद घ्यावी. संबंधित लेखात एकरी चार सापळे लावण्याचा उल्लेख आहे.

 

४. अळ्या आणि तणांचे व्यवस्थापन करा

शेतात दिसणाऱ्या मोठ्या अळ्या वेचून नष्ट कराव्यात. तसेच कोळशी, रानभेंडी आणि पेटारी यांसारख्या पर्यायी यजमान तणांचा वेळोवेळी बंदोबस्त करावा.

 

५. जैविक आणि वनस्पतिजन्य उपायांना प्राधान्य द्या

प्रादुर्भावाच्या सुरुवातीला निंबोळी अर्क किंवा अझाडिरेक्टिनसारख्या वनस्पतिजन्य पर्यायांचा विचार करता येतो. तसेच अळीच्या सुरुवातीच्या अवस्थेत जैविक नियंत्रणासाठी एचएएनपीव्हीचा वापर संबंधित लेखात नमूद केला आहे. कोणत्याही उत्पादनाचा वापर करण्यापूर्वी त्याचे अधिकृत लेबल आणि स्थानिक कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

 

आर्थिक नुकसान पातळीवर लक्ष ठेवा

ॲग्रोवनच्या संबंधित लेखात दर दोन झाडांमागे एक अळी किंवा ३ टक्के शेंगांचे नुकसान ही आर्थिक नुकसान पातळी नमूद केली आहे. मात्र, लेखात ही पातळी एका संशोधनपत्रावर आधारित असून अधिकृत शिफारस नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे प्रत्यक्ष निर्णयासाठी स्थानिक कृषी विभाग किंवा कृषी विद्यापीठाचा सल्ला घ्यावा.

 

तूर पिकातील फुलोरा आणि शेंगा भरण्याचा काळ अत्यंत महत्त्वाचा असतो. या काळात नियमित निरीक्षण, पक्षी थांबे, कामगंध सापळे, अळ्यांचे संकलन आणि जैविक उपाय यांचा एकत्रित वापर केल्यास शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव व्यवस्थापित करण्यास मदत होऊ शकते. वेळेत उपाययोजना करून तूर पिकाचे नुकसान कमी करण्यासाठी शेतकऱ्यांनी सतर्क राहणे

अश्याच ताज्या शेतीविषयक बातम्या व माहितीसाठी 8999625494 हा नंबर तुमच्या WhatsApp ग्रुप मध्ये जोडा.

शेअर करा