पिके सुकतायत? व्हर्मीवॉशचा वापर ठरू शकतो पर्याय; फवारणीमुळे पिकांना कशी मदत होईल?

सध्या काही भागांमध्ये पावसाचा खंड, कमी उपलब्ध पाणी तसेच किडी-रोगांचा प्रादुर्भाव यामुळे पिकांवर ताण निर्माण झाला आहे. अशा परिस्थितीत पिकांवर वारंवार वेगवेगळ्या फवारण्या करण्याचा खर्च शेतकऱ्यांना वाढता जाणवतो. या पार्श्वभूमीवर व्हर्मीवॉश अर्थात गांडूळ अर्काचा वापर हा एक पर्याय म्हणून चर्चेत आहे. ॲग्रोवनच्या माहितीनुसार, व्हर्मीवॉशमुळे पिकांना अन्नद्रव्ये मिळण्यास मदत होऊ शकते, तसेच कमी पाण्याच्या परिस्थितीत पिकांची तग धरण्याची क्षमता वाढवण्यास मदत होऊ शकते.

व्हर्मीवॉश म्हणजे काय?

गांडूळखत तयार होत असताना गांडूळखतातून खाली निचरा होणाऱ्या द्रवाला व्हर्मीवॉश किंवा गांडूळ पाणी असे म्हटले जाते. हे द्रवरूप स्वरूपातील सेंद्रिय निविष्ठा म्हणून वापरले जाते. ॲग्रोवनच्या माहितीनुसार, व्हर्मीवॉशमध्ये पिकांच्या वाढीसाठी उपयुक्त संप्रेरके, जीवनसत्त्वे, प्रथिने आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये आढळतात.

कमी पाण्यात पिकांना मदत कशी होऊ शकते?

पावसाचा खंड पडल्यास किंवा उपलब्ध पाणी कमी असल्यास पिकांवर पाण्याचा ताण येतो. अशा वेळी पिकांची वाढ मंदावू शकते. ॲग्रोवनच्या ताज्या माहितीनुसार, अशा परिस्थितीत व्हर्मीवॉशचा वापर पर्याय ठरू शकतो. त्यातील घटकांमुळे पिकांना पोषण मिळण्यास आणि ताणाच्या परिस्थितीत पिकांची क्षमता टिकवण्यास मदत होऊ शकते.

फवारणीमुळे पिकांना काय फायदा?

व्हर्मीवॉशचा वापर पिकवर्धक म्हणून केला जातो. उपलब्ध ॲग्रोवन माहितीनुसार, त्याच्या वापरामुळे पिकांची वाढ जोमदार होण्यास मदत होते. फुलोरा आणि फळधारणेच्या अवस्थेत वापर केल्यास फुलगळ आणि फळगळ कमी करण्यास मदत होऊ शकते. तसेच पिकांची किडी व रोगांविरुद्धची प्रतिकारक्षमता वाढण्यास मदत होऊ शकते.

व्हर्मीवॉश कसे तयार करता येते?

व्हर्मीवॉश शेतकरी स्वतःही तयार करू शकतात. ॲग्रोवनच्या मार्गदर्शनानुसार, यासाठी प्लॅस्टिक ड्रममध्ये विटांचे तुकडे, वाळू, माती आणि कुजलेले शेणखत यांचे थर तयार करून गांडुळे सोडली जातात. त्यानंतर थेंब-थेंब पाणी देण्याची व्यवस्था केली जाते. तयार होणारे व्हर्मीवॉश गोळा करून वापरता येते. ड्रम सावलीच्या ठिकाणी ठेवणे आवश्यक आहे.

वापरताना योग्य काळजी महत्त्वाची

व्हर्मीवॉश हे सेंद्रिय द्रवरूप निविष्ठा म्हणून वापरले जाते. त्याचे द्रावण तयार करताना विश्वसनीय कृषी मार्गदर्शन आणि उत्पादनाच्या शिफारशींनुसारच प्रमाण ठरवावे. ॲग्रोवनच्या वेगवेगळ्या लेखांमध्ये वापराच्या परिस्थितीनुसार वेगवेगळी द्रावण प्रमाणे दिली आहेत; त्यामुळे एकच प्रमाण सर्व पिकांना लागू होते असे गृहीत धरू नये.

पावसाचा खंड, पाण्याची कमतरता आणि वाढता फवारणी खर्च अशा परिस्थितीत व्हर्मीवॉश हा शेतकऱ्यांसाठी उपलब्ध सेंद्रिय पर्याय ठरू शकतो. पिकांना पोषण देण्यासोबतच ताणाच्या परिस्थितीत मदत करण्याची क्षमता असल्याने त्याचा योग्य पद्धतीने वापर करण्याकडे शेतकऱ्यांचा कल वाढत आहे. मात्र पिकाची अवस्था, गरज आणि स्थानिक परिस्थिती लक्षात घेऊन तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनानुसार वापर करणे अधिक योग्य ठरेल